حجت الاسلام «سعید امیدیان» استاد حوزه در گفت و گو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان پیرامون روایت مشهور امام عسکری علیه السلام درباره مادرشان حضرت زهرای مرضیه سلام الله علیها که از ایشان به عنوان الگوی برای خود و ائمه اطهار علیهم السلام یاد می کنند، اظهار داشت؛ بر اساس روایات شیعه، این سخن که «ما حجت خدا بر بندگان هستیم و مادرمان فاطمه حجت خدا بر ماست» (فی حدیث منسوب إلی العسکری علیه السّلام قال: نحن حجج اللّه علی خلقه، و جدّتنا فاطمة حجة اللّه علینا) حدیثی منسوب به امام حسن عسکری علیه السلام است. خداوند متعال در میان امت اسلامی چهارده نفر را به عنوان «حجت معصوم» آفریده است و بدون تردید فاطمه زهرا علیهاالسلام جزو برترین آنان است که پس از رسول خدا صلی الله علیه وآله و امیرالمومنین علیه السلام سومین شخصیت جهان هستی محسوب می شود و حتی برتری مقام او بر تمام پیامبران پیشین و حضرات ائمه، غیر از امیرالمومنین علیه السلام ثابت است.
وی تصریح کرد: حضرت حجت عجل اللَّه تعالی فرجه الشریف در توقیع مبارکشان می فرمایند: «اِنَّ لی فی ابنة رسولِ الله اُسوةٌ حَسَنَةٌ؛ دختر رسول خدا (فاطمه) برای من سرمشقی نیکو است» (علامه مجلسی؛ بحارالانوار، ج ۵۲) روایاتی از این دست از وجود مبارک امام صادق و امام رضا علیهما السلام نیز با همین مضمون وجود دارد که بر حجت بودن حضرت صدیقه شهیده دلالت و صراحت دارد.
استناد امیرالمومنین علیه السلام به سخنان حضرت زهرا سلام الله علیها
حجت الاسلام امیدیان گفت: بنابراین، «حجت بودن حضرت فاطمه سلام الله‌علیها بر امامان» به این معناست که امامان به عنوان معصوم، برتری معنوی و مقام والای آن حضرت را می‌پذیرند و گفتار ایشان را ملاک عمل قرار می‌دهند.
این استاد حوزه خاطرنشان کرد: در روایات آمده است که امام باقر علیه السلام فرمودند: اطاعت حضرت فاطمه بر همه آفریدگان (از جمله پیامبران و فرشتگان) واجب است؛ امیرالمؤمنین علیه السلام نیز در برخی موارد برای اثبات مطلبی به گفتار حضرت زهرا سلام الله علیها استناد می‌کردند، که خود نشان می‌دهد گفتار ایشان «حجت» است.
وی با بیان این که دختر پیامبر خدا صلی الله علیه وآله الگو و اسوه ای به وجه اَتَم برای مردم است تاکید کرد: این احادیث چندگانه که به عنوان نمونه بیان شد، نشان می دهد حضرت زهرا سلام الله علیها یکی از حجت‌های الهی است و جنبه‌ی الگویی و رهبری دارد و حضرات ائمه اطهار علیهم السلام آن حضرت را بر خود مقدم و اعمال و رفتار ایشان را سرمشق خود قرار می دادند.
حجت الاسلام امیدیان در ادامه به معنا و مفهوم حجیت اشاره کرد و گفت: معیار «حجت» خدا بودن در درجه اول «عصمت» است، نه منصب نبوت یا امامت. از آنجا که حضرت فاطمه سلام الله علیها معصوم هستند، گفتار، کردار، اعمال و حتی سکوت ایشان همگی تجلی اراده خداوند است و بنابراین «حجت» خدا برای انسان‌هاست؛ امامان نیز به عنوان معصوم، نسبت به مقام والای آن حضرت اعتراف و از ایشان پیروی می‌کنند و لذا «حجت بر امامان» محسوب می‌شوند.
عصمت، معیار بنیادین «حجت» است
این استاد حوزه در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد: در الهیات شیعه، «حجت» (حجّة) به معنای کسی است که گفتار و کردارش ملاک حق و باطل بوده و اطاعت از او واجب است. این مقام در درجه اول از عصمت سرچشمه می‌گیرد، نه از منصب نبوت یا امامت. حضرت آیت‌الله جوادی آملی در توضیح این مطلب می فرماید: پیامبر «حجت» است نه به خاطر نبوتش، بلکه به خاطر معصوم بودنش؛ امام نیز «حجت» است نه به خاطر امامت ش، بلکه به خاطر معصوم بودنش. حضرت فاطمه سلام الله علیها به عنوان «معصومه» (معصوم)، گفتار، کردار و سکوت اش همگی بیانگر رضای خداوند است و بنابراین او نیز «حجت» خداست.
وی یادآورشد: مفهوم «حجت بودن» حضرت زهرا سلام الله علیها دو جهت دارد. جهت اول؛ عصمت به عنوان بنیاد. دختر رسول خدا صلی الله علیه وآله در اسلام جایگاه بسیار والایی دارد. روایات متعددی ایشان را در زمره «آل‌عبا» (اهل بیت) و یکی از پنج تن اصحاب کساء می دانند و آیه تطهیر (سوره احزاب آیه ۳۳) به تصریح مفسران شامل آن حضرت نیز می‌شود. بر اساس این جایگاه، زهرای مرضیه سلام الله علیها از هر پلیدی و خطایی مصون است. این عصمت، زیربنای «حجت» بودن ایشان است. یعنی هر آنچه می‌گوید و انجام می‌دهد، همان چیزی است که خداوند می‌خواهد، بنابراین گفتار او معیار حق است.
وی جهت دوم در حجیت حضرت فاطمه سلام الله علیها را نقش منحصربه‌فرد «مصحف فاطمه» برشمرد و گفت: در روایات شیعه، حضرت زهرا سلام الله علیها پس از رحلت پیامبر از طریق جبرئیل دریافت‌کننده وحی الهی بودند و آنچه می‌شنیدند به امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرمودند تا بنویسند و حاصل آن «مصحف فاطمه» نام گرفت. این امر نشان می‌دهد که مقام معنوی ایشان فراتر از انسان عادی است چون می‌توانند پیام‌های غیبی را دریافت کنند. سایر ائمه علیهم صلوات الله نیز در بیان امور غیبی گاه به این مصحف با تعبیر «مصحف مادرم» استناد می‌کردند، که این موضوع از یک سو پیوند معرفتی آنها با زهرای مرضیه سلام الله علیها را نشان می‌دهد و از سوی دیگر جایگاه محوری آن حضرت را در انتقال علم الهی تأیید می‌کند.
این کارشناس مذهبی خاطرنشان کرد: باید توجه داشت که «حجت بودن حضرت زهرا سلام الله علیها بر امامان» بیانگر برتری مقام معنوی و کمال آن حضرت است و امامان با پذیرش این مقام، به ایشان اقتدا می‌کنند. چراکه اهل بیت علیهم السلام و حضرت فاطمه سلام الله علیها همگی «نور واحد» هستند و در مبانی با یکدیگر هماهنگ‌اند؛ تفاوت تنها در شرایط تاریخی و وظایف خاص است، نه در حقیقتِ حجت بودن.
نظر شما