به گزارش خبرگزاری شبستان از ایلام، بعضی نامها با گذشت زمان قدیمی نمیشوند؛ نه به این دلیل که در کتابهای تاریخ ثبت شدهاند، بلکه چون یک «راه» را به یاد میآورند.
رجایی و باهنر از همین جنساند؛ دو نامی که وقتی از دولت، مسئولیت و خدمت به مردم سخن گفته میشود، هنوز در ذهن جامعه تداعیکننده مدیرانی هستند که فاصله میان خود و مردم را کم میکردند و مسئولیت را با عنوان و تشریفات نمیسنجیدند.
چهارم شهریور، روز کارمند، در میانه هفته دولت، تنها روزی برای تبریک گفتن به کارکنان دستگاههای اجرایی نیست؛ این روز فرصتی است برای یادآوری اینکه پشت هر میز اداری، یک مسئولیت انسانی و اجتماعی قرار دارد؛ مسئولیتی که نتیجه آن مستقیماً در زندگی مردم دیده میشود.
وقتی مسئولیت، امانت میشود
شهید محمدعلی رجایی و شهید محمدجواد باهنر در نخستین سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیتهای مهمی در نظام اجرایی کشور بر عهده گرفتند.
رجایی از نخستوزیری تا ریاستجمهوری پیش رفت و باهنر نیز پس از سالها فعالیت فرهنگی، آموزشی و سیاسی، به جایگاه نخستوزیری رسید.
اما آنچه از آنها چهرهای ماندگار ساخت، صرفاً عنوانهای سیاسی و اجرایی نبود؛ بلکه نوع نگاهشان به قدرت و مسئولیت بود.
در نگاه آنان، مسئولیت دولتی پیش از آنکه یک موقعیت باشد، یک تعهد بود؛ تعهدی در برابر مردمی که انقلاب را به ثمر رسانده بودند و انتظار داشتند مسئولان، خود را در کنار آنها و نه در جایگاهی جدا از آنان ببینند.
هشتم شهریور ۱۳۶۰، رجایی و باهنر در انفجار دفتر نخستوزیری به شهادت رسیدند، اما روایت زندگی و مدیریت آنها متوقف نشد؛ بلکه به بخشی از فرهنگ مدیریتی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شد.
رجایی؛ تصویری از یک مدیر مردمی
شهید رجایی در حافظه عمومی جامعه با سادهزیستی و بیتکلفی شناخته میشود؛ مردی که حتی رسیدن به بالاترین جایگاه اجرایی کشور، او را از سبک زندگی ساده و ارتباط نزدیک با مردم دور نکرد.
او تلاش داشت مسئولیت را از اشرافیت و فاصله گرفتن از جامعه دور نگه دارد.
همین ویژگی سبب شد نام رجایی تنها در فهرست رؤسای جمهور ایران قرار نگیرد، بلکه به عنوان نمادی از «مدیریت مردمی» در حافظه تاریخی کشور باقی بماند.
درسی که از این الگو میتوان برای امروز گرفت، ساده اما مهم است: هرچه مسئولیت بیشتر میشود، پاسخگویی نیز باید بیشتر شود.
باهنر؛ پیوند علم، فرهنگ و مدیریت
شهید محمدجواد باهنر نیز شخصیتی بود که بخش مهمی از زندگی خود را در عرصه تعلیم و تربیت، فرهنگ و فعالیتهای اجتماعی و سیاسی سپری کرد.
تجربه معلمی در شخصیت او جایگاه ویژهای داشت؛ چرا که آموزش و تربیت انسانها، از جنس مسئولیتهایی است که نتیجه آن در کوتاهمدت دیده نمیشود و نیازمند صبر، تعهد و باور به آینده است.
باهنر پس از پیروزی انقلاب اسلامی در مسئولیتهای مختلف حضور یافت و در نهایت به عنوان نخستوزیر دولت شهید رجایی منصوب شد.
همراهی رجایی و باهنر را میتوان ترکیبی از دو ویژگی مهم دانست؛ سادهزیستی و مردمداری در کنار دانش، تعهد و مسئولیتپذیری.
روز کارمند؛ فرصتی برای دیدن آدمهای پشت میزها
اگر دولت را یک ساختار بزرگ بدانیم، کارمندان حلقه اتصال این ساختار با مردم هستند.
مردم برای دریافت خدمات، پیگیری مطالبات، حل مشکلات اداری و استفاده از حقوق قانونی خود، بیش از هر چیز با کارکنان دستگاههای اجرایی مواجه میشوند.
به همین دلیل، تصویری که یک شهروند از دولت در ذهن خود میسازد، تا حد زیادی به همان تجربهای بستگی دارد که در یک اداره، مدرسه، بیمارستان، سازمان یا دستگاه اجرایی داشته است.
گاهی یک پاسخ محترمانه، یک راهنمایی دقیق یا چند دقیقه پیگیری بیشتر، مشکل یک شهروند را حل میکند.
و گاهی برعکس، یک برخورد نامناسب میتواند اعتماد فرد را نسبت به یک مجموعه خدشهدار کند.
در چنین شرایطی، کارمند دیگر صرفاً یک نیروی اداری نیست؛ او بخشی از چهره دولت در برابر مردم است.
کارمند، نخستین حلقه ارتباط دولت و مردم است
علی نیکوکار، مدیر روابط عمومی استانداری ایلام، با اشاره به جایگاه کارکنان در نظام اداری، میگوید: کارمند در واقع نخستین حلقه ارتباطی میان دستگاه اجرایی و مردم است و کیفیت این ارتباط میتواند در میزان اعتماد و رضایتمندی جامعه تأثیر مستقیم داشته باشد.
وی با بیان اینکه خدمترسانی به مردم باید در رفتار روزمره کارکنان دیده شود، میافزاید: اگر قرار است فرهنگ خدمت در جامعه تقویت شود، باید از رفتار اداری آغاز کنیم؛ از نحوه پاسخگویی، تکریم اربابرجوع، شنیدن مطالبات و تلاش برای حل مسائل مردم.
مدیر روابط عمومی استانداری ایلام ادامه میدهد: روز کارمند فرصتی برای قدردانی از کارکنانی است که بدون هیاهو و در بسیاری از مواقع دور از چشم رسانهها، وظایف خود را انجام میدهند؛ اما در کنار تقدیر، باید به ارتقای کیفیت خدمات و افزایش رضایتمندی مردم نیز توجه شود.
خدمت واقعی، پشت میز اداری معنا پیدا میکند
در نگاه عمومی، مفهوم خدمت گاهی با پروژههای بزرگ، افتتاح طرحها و اقدامات عمرانی پیوند میخورد؛ اما بخش مهمی از خدمت دولت در اتفاقات کوچک و روزمره شکل میگیرد.
در همان ادارهای که شهروند برای دریافت یک مجوز مراجعه کرده است.در مدرسهای که معلم برای آینده یک دانشآموز تلاش میکند.در بیمارستانی که کادر درمان، مسئولیت سلامت مردم را بر عهده دارد.در دستگاهی که یک پرونده اداری را بررسی میکند و حتی در اتاقی که شاید هیچگاه تصویرش در رسانهها منتشر نشود، اما تصمیمی در آن میتواند زندگی یک خانواده را تحت تأثیر قرار دهد.
اینها همان بخشهایی از خدمت هستند که کمتر دیده میشوند، اما بیشترین تماس را با زندگی مردم دارند.
کارمند باید خود را خدمتگزار مردم بداند
فرزاد ابراهیمی، مدیرکل حوزه استاندار ایلام، نیز با اشاره به جایگاه نیروی انسانی در نظام اداری، میگوید: هیچ دستگاهی بدون نیروی انسانی مسئولیتپذیر و دلسوز نمیتواند به اهداف خود دست پیدا کند و کارمندان مهمترین سرمایه اجرایی هر مجموعه هستند.
وی با تأکید بر ضرورت مردممحوری در نظام اداری، ادامه میدهد: مردم زمانی احساس رضایت میکنند که در مراجعه به دستگاههای اجرایی، هم پاسخ مناسب دریافت کنند و هم کرامت آنها حفظ شود. بنابراین، تکریم مردم نباید صرفاً یک دستورالعمل اداری باشد، بلکه باید به یک فرهنگ سازمانی تبدیل شود.
ابراهیمی میافزاید: الگوی شهیدان رجایی و باهنر برای همه مدیران و کارکنان یک الگوی ماندگار است؛ چرا که این شهیدان مسئولیت را با سادهزیستی، صداقت، مردمداری و روحیه خدمت پیوند زدند.
کارمند خوب، سرمایه اجتماعی دولت
امروز نظام اداری کشور با مسائل و چالشهای تازهای روبهرو است؛ از ضرورت تحول دیجیتال و دولت الکترونیک گرفته تا کاهش بروکراسی، افزایش سرعت خدمات، شفافیت و پاسخگویی.
اما در میان همه این تغییرات، یک اصل ثابت باقی میماند: هیچ سامانهای جای رفتار انسانی را نمیگیرد.
حتی اگر بسیاری از خدمات به صورت الکترونیکی ارائه شوند، مردم همچنان به پاسخ روشن، راهنمایی دقیق و برخورد محترمانه نیاز دارند.
از این منظر، کارمند توانمند فقط کسی نیست که قوانین و مقررات را میداند؛ بلکه کسی است که میتواند در چارچوب قانون، مسیر حل مسئله را برای مردم روشن کند.
کارمند خوب، سرمایه اجتماعی یک دستگاه است؛ زیرا هر رفتار درست او میتواند یک قدم به اعتماد عمومی اضافه کند.
از رجایی و باهنر چه باید آموخت؟
شاید مهمترین پرسش در روز کارمند این باشد که پس از گذشت دههها از شهادت رجایی و باهنر، چگونه میتوان الگوی آنها را در نظام اداری امروز زنده نگه داشت؟
پاسخ را باید در چند واژه جستوجو کرد؛ صداقت، سادهزیستی، مردمداری، مسئولیتپذیری و پاسخگویی.
این مفاهیم اگر تنها در سخنرانیها تکرار شوند، تبدیل به شعار خواهند شد؛ اما اگر در رفتار روزمره مدیران و کارکنان دیده شوند، به فرهنگ اداری تبدیل میشوند.
رجایی و باهنر به ما یادآوری میکنند که مسئولیت، فرصتی برای فاصله گرفتن از مردم نیست؛ فرصتی برای نزدیکتر شدن به مسائل آنان است.
ایلام؛ جایی که خدمت، معنای دیگری دارد
در استانی مانند ایلام که مردم آن سالها در خط مقدم دفاع از کشور حضور داشتهاند و امروز نیز با مسائل مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی دستوپنجه نرم میکنند، کیفیت عملکرد دستگاههای اجرایی اهمیت دوچندانی دارد.
در چنین شرایطی، مردم بیش از هر چیز به مدیران و کارکنانی نیاز دارند که مسائل آنان را بشنوند، پیگیر باشند و برای حل مشکلات، مسئولیتپذیری بیشتری نشان دهند.
کارمند در چنین ساختاری تنها مجری یک فرآیند اداری نیست؛ بلکه بخشی از مسیر توسعه استان و افزایش امید اجتماعی است.
روز کارمند؛ یک تبریک ساده نیست
چهارم شهریور را میتوان روز تقدیر از تمام کارکنانی دانست که بیهیاهو خدمت میکنند؛ کسانی که شاید نامشان در خبرها نیاید، اما هر روز بخشی از امور جامعه را پیش میبرند.
اما این روز در عین حال، یک یادآوری مهم نیز هست؛ اینکه خدمت به مردم باید از پشت میزهای اداری آغاز شود و در رضایت آنان به نتیجه برسد.
رجایی و باهنر امروز در میان ما نیستند، اما نامشان هنوز یک سؤال را پیش روی مدیران و کارکنان قرار میدهد:
اگر مسئولیت، امانت است، ما امروز با این امانت چگونه رفتار میکنیم؟
شاید بهترین پاسخ به این سؤال، نه در سخنرانیها و مراسمها، بلکه در یک رفتار ساده روزمره باشد؛ زمانی که یک شهروند وارد ادارهای میشود و کارمندی، پیش از آنکه او را یک «مراجعهکننده» ببیند، یک «انسان» میبیند.
آنجاست که فرهنگ خدمت آغاز میشود.
و شاید معنای واقعی روز کارمند نیز همین باشد؛ یادآوری اینکه پشت هر میز اداری، فرصتی برای خدمت وجود دارد و پشت هر خدمت، انسانی ایستاده که انتظار دارد صدایش شنیده شود.
رجایی و باهنر رفتند، اما راهی که از خود به یادگار گذاشتند هنوز ادامه دارد؛ راهی که مقصد آن، نه قدرت، بلکه مردم است.
نظر شما