به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از ایلام، گاهی برای فهمیدن معنای واقعی «ازدواج»، لازم نیست به کتابهای روانشناسی خانواده یا مشاورههای امروزی رجوع کنیم؛ کافی است کمی به تاریخ برگردیم و زندگی زوجی را ببینیم که بیش از ۱۴ قرن پیش، الگویی متفاوت از یک زندگی مشترک را به نمایش گذاشتند؛ زندگی پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س).
ازدواجی که تنها پیوند دو انسان نبود؛ همراهی دو روح، دو شخصیت بزرگ و دو انسان مسئول بود؛ پیوندی که در آن ثروت، شهرت و جایگاه اجتماعی، معیار اصلی انتخاب نبود و آنچه اهمیت داشت، اخلاق، امانت، شخصیت، اعتماد و همراهی بود.
وقتی یک تاجر، امانتدارترین مرد مکه را انتخاب کرد
حضرت خدیجه(س) از زنان برجسته و ثروتمند مکه بود؛ بانویی که به پاکدامنی، بزرگواری و شخصیت اجتماعی شناخته میشد.
در سوی دیگر، حضرت محمد(ص) هنوز به رسالت مبعوث نشده بود، اما در میان مردم مکه به امانت و صداقت شهرت داشت و به همین دلیل «محمد امین» خوانده میشد.
حضرت خدیجه(س) برای تجارت خود، پیامبر(ص) را به عنوان فردی امین برای انجام سفر تجاری برگزید. همین تجربه، بیش از هر چیز دیگری شخصیت پیامبر(ص) را برای او آشکار کرد.
در واقع، نخستین درس این ازدواج از همینجا آغاز میشود: برای ساختن یک زندگی موفق، پیش از آنکه به دارایی، ظاهر، موقعیت اجتماعی و عنوانها نگاه کنیم، باید شخصیت انسان را ببینیم.
قدوسی معاون منابع انسانی دادگستری استان ایلام به خبرنگار ما گفت: یکی از مهمترین نکات، توجه به شخصیت و اخلاق است. پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت نیز به امانتداری و صداقت شناخته میشد و حضرت خدیجه(س) نیز شخصیتی بزرگ و دارای استقلال اقتصادی و اجتماعی بود. این ازدواج را نمیتوان صرفاً یک پیوند اقتصادی یا اجتماعی دانست؛ بلکه اعتماد و شناخت شخصیت، در آن اهمیت ویژهای داشت.
وی افزود: یکی از مشکلاتی که در بسیاری از ازدواجها دیده میشود، تصمیمگیری بر اساس شناخت سطحی است. در حالی که در این ماجرا، ویژگیهای اخلاقی و رفتاری طرف مقابل اهمیت داشت. انسان باید بداند قرار است با چه شخصیتی زندگی کند، نه اینکه فقط با چه میزان دارایی یا چه جایگاهی ازدواج میکند.
ازدواجی که در آن ثروت، معیار برتری نبود
حضرت خدیجه(س) از نظر اقتصادی شرایط بسیار خوبی داشت؛ اما پیامبر(ص) به دلیل ثروت او با وی ازدواج نکرد.
از سوی دیگر، حضرت خدیجه(س) نیز به دنبال مردی صرفاً ثروتمند نبود. آنچه میان این دو شکل گرفت، اعتماد و احترام بود.
این مسئله برای جامعه امروز اهمیت زیادی دارد؛ جامعهای که گاهی معیارهای ازدواج از «انسان خوب» به «خانه، خودرو، شغل، درآمد و ظاهر» تغییر میکند.
در حالی که خانه و خودرو میتوانند زندگی را راحتتر کنند، اما هیچکدام به تنهایی نمیتوانند یک زندگی مشترک را خوشبخت کنند.
امیر عبدالحسینی روانشناس خانواده به خبرنگار ما گفت: اینکه ازدواج باید بر پایه شناخت شخصیت شکل بگیرد. جوانان باید پیش از ازدواج درباره ارزشها، مسئولیتپذیری، نحوه برخورد با خانواده، مدیریت خشم، نگاه به آینده، مسائل اقتصادی و سبک زندگی یکدیگر شناخت پیدا کنند. جذابیت ظاهری یا شرایط اقتصادی میتواند مهم باشد، اما نباید جای شخصیت را بگیرد.
وی افزود: خانواده موفق خانوادهای نیست که هیچ مشکلی ندارد؛ خانوادهای است که اعضای آن در برابر مشکلات کنار یکدیگر میایستند. در زندگی پیامبر(ص) و حضرت خدیجه(س)، همراهی و حمایت متقابل یک ویژگی برجسته بود.
خدیجه فقط همسر پیامبر نبود؛ «همراه» او بود
پس از بعثت پیامبر اکرم(ص)، زندگی وارد مرحلهای کاملاً متفاوت شد.
پیامبر(ص) با مخالفتها، فشارها، تحریمها و سختیهای فراوان روبهرو شد. در این شرایط، حضرت خدیجه(س) فقط همسر پیامبر نبود؛ پناه عاطفی، همراه و حامی او بود.او در سختترین روزها کنار پیامبر(ص) ایستاد.
این شاید یکی از مهمترین درسهای این زندگی برای زوجهای امروز باشد: همسر فقط شریک روزهای خوب نیست؛ شریک روزهای سخت هم هست.
ازدواج زمانی معنای واقعی خود را نشان میدهد که یکی از طرفین خسته، شکستخورده، نگران یا گرفتار باشد و دیگری به جای سرزنش، دست او را بگیرد.
رمضانی روانشناس ایلامی به ما گفت: حمایت او صرفاً کلامی نبود. او در کنار پیامبر(ص) ایستاد و سختیهای مسیر را تحمل کرد. در واقع، حمایت عاطفی، اجتماعی و اقتصادی او نشان میدهد که خانواده در نگاه اسلامی فقط محل آسایش فردی نیست؛ بلکه میتواند پایگاهی برای تحمل مسئولیتهای بزرگ باشد.
وی افزود: گاهی همسران تصور میکنند وظیفه آنها فقط تأمین نیازهای مادی یکدیگر است؛ در حالی که حمایت روانی و عاطفی گاهی از حمایت مالی مهمتر است. اینکه به همسرمان بگوییم «من کنارت هستم»، در بسیاری از بحرانها بسیار اثرگذار است.
حضرت خدیجه(س) ثروتمند بود، اما ثروت او تبدیل به ابزار تحقیر یا برتریجویی در زندگی مشترک نشد.
این نکته برای امروز بسیار آموزنده است. زن یا مردی که درآمد بیشتری دارد، نباید ثروت را وسیله سلطه بر همسر قرار دهد.
پول باید ابزار آرامش خانواده باشد، نه ابزار قدرت در خانواده.
اگر درآمد زن بیشتر است، مرد نباید احساس تحقیر کند؛ و اگر درآمد مرد بیشتر است، نباید زن را وابسته و بیاختیار تصور کند.
خانواده زمانی سالم است که اعضای آن، به جای رقابت با یکدیگر، همتیمی یکدیگر باشند.
رمضانی ادامه داد: مهمترین درس این است که ارزش انسان را نباید با میزان دارایی او سنجید. زن و مرد در زندگی مشترک باید سرمایههای مادی را در خدمت آرامش خانواده قرار دهند. اختلاف مالی زمانی خطرناک میشود که پول تبدیل به ابزار تحقیر، منتگذاری یا کنترل طرف مقابل شود.
خدیجه؛ نخستین شنوندهای که پیامبر را تنها نگذاشت
پس از آغاز وحی، پیامبر اکرم(ص) با تجربهای عظیم و سنگین روبهرو شد. حضرت خدیجه(س) در همان شرایط، به جای ایجاد ترس و تردید، در کنار او قرار گرفت.
او نخستین فردی بود که پیامبر(ص) را در مسیر دعوتش همراهی کرد.
اینجا یک درس مهم برای خانوادههای امروز وجود دارد: گاهی یک جمله از سوی همسر میتواند انسان را از فروپاشی نجات دهد.
گاهی لازم نیست راهحل پیچیدهای ارائه کنیم؛ کافی است شنونده خوبی باشیم.
به جای اینکه بگوییم: «دیدی گفتم؟» «تقصیر خودت بود.» «من که گفته بودم نمیشود.»
میتوان گفت: «من کنارت هستم؛ با هم حلش میکنیم.» همین جمله ساده، میتواند آغاز دوبارهای برای یک انسان باشد.
عشق در این زندگی چگونه معنا پیدا میکند؟
محبت در زندگی پیامبر(ص) و حضرت خدیجه(س) فقط یک احساس خصوصی نبود؛ در رفتار دیده میشد.
پیامبر اکرم(ص) سالها پس از رحلت حضرت خدیجه(س) نیز از او با احترام و محبت یاد میکرد.
این وفاداری نشان میدهد که محبت واقعی، با پایان حضور فیزیکی یک انسان تمام نمیشود.
عشق سالم، انسان را نسبت به خوبیهای گذشته بیتفاوت نمیکند.
حجتالاسلام محمدباقر هاشمی مسئول دفتر نهاد رهبری در دانشگاه علوم پزشکی ایلام گفت: محبت در نگاه پیامبر(ص) امری عمیق و مبتنی بر شناخت بود. انسان وقتی ارزشهای همسرش را میشناسد، خوبیهای او را حتی پس از سالها فراموش نمیکند. این مسئله برای خانواده امروز یک پیام مهم دارد: قدرشناسی را باید در زمان حضور همسر تمرین کنیم، نه فقط زمانی که او را از دست دادهایم.
یک سؤال مهم برای زوجهای امروز
اگر پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) امروز در میان ما بودند، از ما چه میخواستند؟
شاید پاسخ را بتوان در چند اصل خلاصه کرد:
همسر را تحقیر نکنیم. در سختیها پشت او را خالی نکنیم. ثروت را معیار ارزش انسان ندانیم.
قبل از ازدواج، شخصیت یکدیگر را بشناسیم. در اختلافها، به جای پیروزی بر یکدیگر، به دنبال حل مسئله باشیم.
محبت را فقط در حرف نگه نداریم؛ آن را در رفتار نشان دهیم. برای خانواده وقت بگذاریم.
و از همه مهمتر: همسرمان را رقیب خود ندانیم؛ او شریک مسیر زندگی ماست.
ازدواجی که هنوز زنده است
قرنها از زندگی مشترک پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) گذشته است؛ اما این زندگی هنوز میتواند برای انسان امروز حرف داشته باشد.
در روزگاری که بسیاری از ازدواجها تحت تأثیر تجملات، چشموهمچشمی، توقعات اقتصادی و ظواهر قرار گرفتهاند، داستان خدیجه و محمد(ص) یادآوری میکند که پایههای یک خانواده موفق، پیش از آنکه در حساب بانکی یا ظاهر زندگی دیده شود، در شخصیت آدمها ساخته میشود.
این زندگی به ما یاد میدهد که ازدواج فقط پیدا کردن کسی برای تقسیم روزهای خوب نیست؛
ازدواج یعنی پیدا کردن انسانی که وقتی دنیا سخت شد، بتوانی به او تکیه کرد. یعنی وقتی شکست خوردی، کسی باشد که تو را سرزنش نکند. یعنی وقتی موفق شدی، کسی باشد که از موفقیتت خوشحال شود. یعنی در روزهای آرام و طوفانی، یکدیگر را تنها نگذارید.
و شاید به همین دلیل است که نام حضرت خدیجه(س) هنوز پس از قرنها با نام پیامبر اکرم(ص) در تاریخ اسلام گره خورده است؛ چون او فقط همسر پیامبر نبود؛ همراه پیامبر در آغاز بزرگترین مأموریت تاریخ بود.
امروز اگر قرار باشد از ازدواج پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) تنها یک جمله با خود به خانه ببریم، شاید این باشد:
خانواده با پول ساخته نمیشود؛ با اعتماد ساخته میشود.
با ظاهر دوام نمیآورد؛ با اخلاق دوام میآورد.
در روزهای آسان شناخته نمیشود؛ در روزهای سخت خودش را نشان میدهد.
و عشق واقعی، فقط گفتن «دوستت دارم» نیست؛ گاهی یعنی «هر اتفاقی افتاد، من کنار تو هستم.»
نظر شما