به خبرگزاری شبستان از ایلام؛ اربعین برای استان ایلام تنها یک رویداد بزرگ مذهبی و اجتماعی نیست؛ در سالهای اخیر این اجتماع میلیونی به بستری برای شکلگیری و تقویت جریانهای مردمی در حوزه خیر و احسان نیز تبدیل شده است. امسال نیز کمیته امداد استان ایلام با استقرار پایگاههای «خیر و احسان» در مسیرهای منتهی به مرز مهران، از ظرفیت حضور گسترده زائران برای توسعه شبکه حامیان ایتام و فرزندان محسنین استفاده کرد.
نتیجه این برنامه، جذب ۱۲,۸۸۱ حامی جدید بود؛ رقمی که شبکه حامیان استان را از ۳۵,۲۲۶ نفر به ۴۸,۱۰۷ نفر افزایش داده و به گفته مسئولان کمیته امداد، نشان میدهد ظرفیت مشارکت اجتماعی در ایلام فراتر از قالبهای سنتی کمکهای مقطعی است.
عبور از هدفگذاری سالانه
ناصر مرادی پویانی مدیرکل کمیته امداد استان ایلام، با اشاره به این دستاورد اظهار کرد: جذب ۱۲,۸۸۱ حامی جدید در ایام اربعین، گامی مهم در مسیر تحقق اهداف این نهاد برای توسعه طرح اکرام ایتام و محسنین است و هدفگذاری جذب ۱۵ هزار حامی تا پایان سال ۱۴۰۵ را تحت تأثیر قرار داده است؛ بهگونهای که مجموع حامیان استان اکنون از مرز ۴۸ هزار نفر عبور کرده است.
وی افزود: کمیته امداد با شناسایی ظرفیتهای اجتماعی اربعین و استقرار پایگاههای «خیر و احسان» در مسیرهای منتهی به مرز مهران، تلاش کرد مشارکت زائران را از کمکهای مقطعی به حمایتهای مستمر و هدفمند از ایتام و فرزندان محسنین هدایت کند.
به گفته مرادی پویانی، پیش از اجرای این برنامه ۳۵,۲۲۶ حامی در سامانه اکرام فعال بودند که با اضافه شدن ۱۲,۸۸۱ حامی جدید، این تعداد به ۴۸,۱۰۷ نفر رسیده است.
این رشد در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که ۵,۵۳۵ فرزند یتیم و محسنین در استان ایلام تحت حمایت کمیته امداد قرار دارند. افزایش تعداد حامیان، در صورت تداوم حمایتهای آنان، میتواند منابع اختصاصیافته به هر فرزند را افزایش داده و بخشی از فشارهای معیشتی، آموزشی و اجتماعی خانوادههای تحت حمایت را کاهش دهد.
اربعین، ظرفیت اجتماعی فراتر از زیارت
از منظر اجتماعی، اهمیت این اتفاق تنها در تعداد حامیان جذبشده خلاصه نمیشود. اربعین به دلیل حضور گسترده گروههای مختلف اجتماعی، یکی از کمنظیرترین ظرفیتهای ارتباط مستقیم میان مردم و نهادهای حمایتی در کشور است؛ ظرفیتی که اگر با برنامهریزی دقیق همراه شود، میتواند مشارکتهای کوتاهمدت را به حمایتهای پایدار تبدیل کند.
بابایی کارشناس حوزه امور اجتماعی و مشارکتهای مردمی، در تحلیل این روند معتقد است؛ استفاده از مناسبتهای بزرگ اجتماعی برای توسعه فرهنگ نیکوکاری، زمانی اثربخش خواهد بود که مشارکت مردم از «کمک موردی» به «تعهد مستمر» تبدیل شود.
به گفته وی، افزایش تعداد حامیان به خودی خود هدف نهایی نیست؛ بلکه مهمتر از آن، حفظ حامی، ارتباط مستمر با او و اطمینان از اینکه کمکها به شکل هدفمند و شفاف به فرزند تحت حمایت میرسد. چنین رویکردی میتواند سرمایه اجتماعی ایجادشده در مناسبتهایی مانند اربعین را به یک ظرفیت پایدار برای کاهش فقر و حمایت از کودکان نیازمند تبدیل کند.
بابایی همچنین بر اهمیت استفاده از ظرفیتهای جدید ارتباطی، سامانههای الکترونیکی و اطلاعرسانی هدفمند تأکید دارد و میگوید توسعه شبکه حامیان باید همزمان با ارتقای شفافیت، پاسخگویی و ارائه گزارش از نحوه اثرگذاری حمایتها دنبال شود؛ زیرا اعتماد عمومی مهمترین پشتوانه استمرار مشارکتهای مردمی است.
از یک حامی تا یک پشتوانه پایدار
طرح اکرام ایتام و محسنین، صرفاً یک سازوکار برای دریافت کمک مالی نیست؛ فلسفه اصلی آن ایجاد پیوندی مستمر میان حامی و فرزند تحت حمایت است. بر همین اساس، هر حامی جدید میتواند در صورت تداوم مشارکت، به یک پشتوانه نسبتا پایدار برای زندگی، تحصیل و آینده یک کودک تبدیل شود.
مرادی پویانی نیز با اشاره به همین موضوع تصریح کرد: افزایش تعداد حامیان میتواند نقش مؤثری در ارتقای سرانه دریافتی ایتام و فرزندان محسنین داشته باشد و پشتوانه مالی پایدارتری برای آنان ایجاد کند.
این مسئله از منظر کارشناسی اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه حمایت مؤثر از کودکان نیازمند نباید صرفاً به تأمین نیازهای روزمره محدود شود. دسترسی به آموزش، حفظ کرامت اجتماعی، تأمین نیازهای فرهنگی و فراهم کردن زمینه رشد استعدادها، از جمله مؤلفههایی است که در سیاستهای نوین حمایت اجتماعی باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
در چنین رویکردی، حامی تنها پرداختکننده یک کمک ماهانه نیست؛ بلکه بخشی از یک شبکه اجتماعی برای توانمندسازی خانواده و کودک محسوب میشود.
مهران، نقطه اتصال زیارت و احسان
مرز مهران در سالهای اخیر به یکی از مهمترین دروازههای تردد زائران اربعین تبدیل شده است و حجم بالای حضور مردم در این منطقه، فرصتی کمنظیر برای دستگاههای اجرایی و نهادهای اجتماعی فراهم میکند تا خدمات و برنامههای فرهنگی و اجتماعی خود را در مقیاس گستردهتری عرضه کنند.
استقرار پایگاههای خیر و احسان در مسیرهای منتهی به مرز، از همین منظر قابل توجه است؛ چراکه به جای انتظار برای مراجعه خیران به مراکز حمایتی، خدمات جذب حامی در نقطهای ارائه شده که میلیونها زائر در آن حضور پیدا میکنند.
این مدل، نمونهای از «مشارکت اجتماعی مبتنی بر موقعیت» است؛ یعنی دستگاه حمایتی، ظرفیت مشارکت را در محل تجمع گسترده مردم شناسایی و فعال میکند. استمرار چنین رویکردی میتواند در مناسبتهای مذهبی و ملی دیگر نیز به کار گرفته شود.
چالش مهم، حفظ حامیان جدید
با وجود رکوردشکنی در جذب حامیان، مرحله مهمتر از جذب اولیه آغاز شده است؛ حفظ این حامیان و تبدیل مشارکت آنان به حمایت مستمر.
رستمی کارشناس حوزه امور اجتماعی میگوید: تجربه بسیاری از طرحهای مردمی نشان میدهد جذب مخاطب تنها نخستین مرحله موفقیت است و استمرار ارتباط، ارائه گزارش شفاف، شناخت نیازهای واقعی جامعه هدف و ایجاد احساس اثرگذاری در خیران، عوامل تعیینکننده در ماندگاری مشارکت هستند.
بر این اساس، کمیته امداد میتواند از ظرفیت ۱۲,۸۸۱ حامی جدید به عنوان یک شبکه اجتماعی گسترده استفاده کند؛ شبکهای که علاوه بر حمایت مالی، میتواند در حوزههای آموزشی، فرهنگی، مهارتی و حتی اشتغال خانوادههای تحت حمایت نیز نقشآفرین باشد.
اربعین و سرمایه اجتماعی ماندگار
مرادی پویانی ضمن قدردانی از تلاش کارکنان کمیته امداد در اجرای این طرح، این رکورد را نشانه ظرفیت بالای مشارکت خیران در استان و فضای معنوی اربعین دانست و بر ادامه برنامهریزی برای تحقق اهداف کمی و کیفی کمیته امداد تا پایان سال ۱۴۰۵ تأکید کرد.
آنچه در ایلام رخ داده، از یک منظر آماری، افزایش ۱۲,۸۸۱ نفری شمار حامیان است؛ اما از منظر اجتماعی، میتواند فراتر از یک عدد دیده شود. اربعین با ایجاد همبستگی میان گروههای مختلف مردم، ظرفیت قابل توجهی برای تبدیل احساس همدلی به اقدام اجتماعی فراهم میکند.
اکنون آزمون اصلی برای شبکه جدید حامیان، استمرار همین همدلی در طول سال است؛ جایی که حمایت از ایتام و فرزندان محسنین باید از یک واکنش مناسبتی به یک مسئولیت اجتماعی پایدار تبدیل شود.
نظر شما