حجت الاسلام دکتر سعیدرضا عاملی در گفتگو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان درباره نقش علوم انسانی اسلامی در پیشبرد اهداف نظام و انقلاب، اظهار کرد: برای پیشرفت کشور دو محور اساسی وجود دارد؛ یکی سرمایه انسانی و دیگری سرمایه اجتماعی. این دو محور در تعامل منطقی با جامعه، بنیان حرکت رو به جلو را شکل میدهند.
رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران افزود: در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با تشویقهای رهبر شهید انقلاب، سرمایه انسانی عظیمی در کشور شکل گرفته است. حتی حدود یک دهه پیش محاسبهای انجام دادم که نشان میداد در بسیاری از حوزهها، بیش از ۹۰ درصد پیشرفت علمی ایران مربوط به دوره پس از انقلاب است؛ از تربیت پزشک و مهندس گرفته تا متخصصان علوم پایه، هوش مصنوعی و فناوریهای نوین. بهویژه در مقاطع کارشناسی ارشد، دکتری و دورههای تخصصی پیشرفته، رشد چشمگیری حاصل شده که وابسته به داخل کشور بوده است.
دبیر پیشین شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: برای آنکه این سرمایه انسانی به تقویت سرمایه اجتماعی بینجامد باید برای فارغالتحصیلان بازار کار مشخص تعریف شود وگرنه به جامعهای ناراحت و دچار احساس حسرت و محرومیت تبدیل میشود.
وی با تاکید بر اینکه عنصر اصلی سرمایه اجتماعی «اعتماد» است، گفت: دانشجویی که وارد دانشگاه میشود، با اعتماد به آینده تحصیل میکند و انتظار دارد پس از فراغت از تحصیل بتواند با تخصص خود نقشآفرینی کند. عنصر دوم سرمایه اجتماعی، «حس عضویت ملی» است؛ این حس زمانی تقویت میشود که فرد در سطح ملی مشارکت داشته و نقش اجتماعی معناداری ایفا کند. راهکار این مسئله آن است که علوم انسانی بهصورت واقعی وارد قلمرو پیشرفت کشور شود و در حل مسائل اساسی نقشآفرینی کند.
وی افزود: امروز مشکلات اقتصادی، بهرهوری، اسراف و تبذیر، و نیز ناترازیهای کشور در حوزه آب، خاک، گاز و انرژی، ریشه در الگوهای مصرف دارد. اصلاح این الگوها صرفاً با ابزارهای فنی ممکن نیست و علوم اجتماعی و انسانی باید در این زمینه فعالانه ورود کنند.
عاملی درباره راههای پیشگیری از جدایی افراد از گفتمان انقلاب، تأکید کرد: نظام حکمرانی و دولت باید سرپرستی کل جامعه را بر عهده داشته باشند. ایران کشوری با تنوع دینی است؛ هرچند اکثریت با شیعیان است، اما جامعه بزرگ اهل سنت و اقلیتهای دینی نیز حضور دارند و قانون اساسی برای آنها نمایندگی در مجلس پیشبینی کرده است. با این حال، در سطوح دیگر باید زمینه نمایندگی و مشارکت همه اقشار اجتماعی، با وجود تفاوت دیدگاهها، فراهم شود.
عاملی «فروتنی اجتماعی» را از الزامات حکمرانی دانست و گفت: فروتنی اجتماعی به معنای همسطح شدن با مردم و ایجاد ارتباط مؤثر و بدون اختلال است. در علم ارتباطات، ارسال و دریافت پیام باید بدون اخلال صورت گیرد و یکی از دلایل بروز اختلال، کاهش ارتباطات مؤثر با نسل جدید است.
دبیر پیشین شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: حدود ۴۸ درصد از تحصیلات دانشگاهی کشور در حوزه علوم انسانی، علوم اجتماعی و هنر است و آموزش عالی در همه مقاطع بدون وابستگی به کشورهای دیگر دنبال میشود. مسئله اصلی آن است که این علم در خدمت نیازهای جامعه قرار گیرد و با نوعی فروتنی علمی، به حل مسائل عینی کشور بپردازد.
دولت نباید تصدیگری مستقیم بر مسجد داشته باشد
وی درباره برکات ورود فرهنگ و هنر به بطن مسجد گفت: این مهم میتواند آثار مبارکی به همراه داشته باشد، مشروط بر آنکه مسجد توسط مردم اداره شود. اگر این احساس ایجاد شود که مسجد از جایی دیگر اداره میشود، کارکرد اجتماعی آن تضعیف خواهد شد.
عاملی افزود: بر همین اساس، رهبر شهید انقلاب نیز همواره تاکید داشتند که اداره مسجد باید مردمی باشد و دولت نباید تصدیگری مستقیم در این حوزه داشته باشد. هیأت امنا و کانونهای مرتبط با مسجد باید زمینه مشارکت اجتماعی بهویژه برای جوانان را فراهم کنند و از اختصاص یافتن مسجد به یک نهاد خاص پرهیز شود.
وی در پایان تاکید کرد: تقویت کارکرد مردمی مسجد و پیوند دادن فرهنگ و هنر با آن، میتواند به ارتقای سرمایه اجتماعی، افزایش حس تعلق و گسترش مشارکت نسل جوان در عرصههای فرهنگی و اجتماعی بینجامد.
نظر شما