خبرگزاری شبستان_اهواز: اصولا عزاداری ماه محرم به عنوان یک سنت به جا مانده از فرهنگ اسلامی در ایران، دارای مدل فرهنگی خاصی است که از رسوم مختلف بهره می گیرد و محرم در بهبهان به عنوان یک سنت دیرینه همچون سایر نقاط کشور و استان خوزستان دارای رسوم خاص و ویژه ای است.
مردم بهبهان در پایان ماه ذی الحجه با پوشیدن لباس سیاه به استقبال محرم و صفر می روند و در این زمان هریک از خانواده هایی که با نیات قبلی نذوراتی را در نظر گرفته اند برای تهیه آنها ابتدا وسایل مورد نیاز را خریداری و یا تهیه و در روز معینی که معمولاً در سیزده روز اول محرم است به مهیا کردن نذورات خود می پردازند و این نذورات بنا به قدمت و سنت به جا مانده، از غذاها، خوردنی ها و آشامیدنی هایی است که در تاریخ فرهنگ این شهر وجود داشته است.
حلوای قالبی، کُتِلَیْ بُقِلَ، شربت آبلیمو و بَلبَلِ دستی از قدیمی ترین نذورات مردم بهبهان است و به تدریج نوع نذری ها تغییر یافت و بعضی از خانواده ها کباب شامی، نان بازاری مزین به کنجد، انواع چلوها با خورشت های مختلف، شله زرد،حلوای ترک، حلوای بُنَجْمی، نان محلی با پنیر، سبزی، خیارو گوجه را تهیه و توزیع می کردند.
نذورات روزهای تاسوعا و عاشورا با دیگر روزها متفاوت است و همچنین در این اواخر هر محلی در روز تاسوعا و عاشورا به طور دسته جمعی غذا تهیه و توزیع می کنند و در این میان هرکس بنا به وضعیت اقتصادی خود کمک هایی را در قالب نقدی و غیرنقدی به هیئت خود اهدا می کند.
در سال های اخیر به خصوص بعد از انقلاب اسلامی سنن گذشته و رسوم آن بازسازی شده و بعضاً به صورت مدرن و نو بر رسوم قبلی افزوده گشته؛ چنانکه مردم امروزه خود در خصوص عزاداری فعال شده و هیئت هایی در مسجد محل تشکیل داده و فعالانه از روز اول محرم در سیاهپوش کردن مساجد و نصب شعارهای مذهبی و چراغانی کردن محلات می پردازند و جوانان آمادگی خود را برای شرکت در عزاداری اعلان می دارند.
معمولاً روزهای اول و دوم ماه محرم هیئت ها، محلات و مساجد بیشتر خود را آماده کرده و وسایل لازم را تهیه می کنند و از افراد برای شرکت فعالانه در مراسم عزاداری دعوت می کنند و در شب چهارم هیئت های سینه زنی و زنجیرزنی عزاداری خود را آغاز کرده و تا پایان عاشورا فعالیت خود را ادامه می دهند و هر محل و مسجد با گرمی و رقابت با محلات دیگر با نظم و ترتیب خاص و با حضور مداحان فعال سینه زنی و زنجیرزنی را تا پاسی از شب ادامه می دهند.
سبک و مدل عزاداری ها در هر محل بنا به وضعیت اقتصادی و اجتماعی و مداحان آن محل متفاوت است و امروزه بالعکس گذشته همه عزادارن لباس سیاه می پوشند تا حیثیت و ارزش عزاداری محفوظ و جنبه مردمی آن حفظ شود که در همین هنگام حسینیه ها، تکایا و گاهی محلات نیز مجالس وعظ، خطابه و روضه خوانی داشته که این نیز تا پاسی از شب ادامه دارد.
در شب تاسوعا و عاشورا فعالیت عزاداران سینه زنی و زنجیرزنی به اوج خود می رسد و محلات با نظم و ترتیب خاصی زیر نظر نیروی انتظامی به امامزادگان رفته و به سینه زنی (واحد، سه سنگ، شور) و زنجیرزنی می پردازند و در این راهپیمایی رقابت و سبقت جویی محلات از یکدیگر به حدی است که هر محلی تمام سعی خود را می کند که از دیگر محلات جلو افتاده و گوی سبقت را از دیگران برباید.
همچنین مداحان خوش الحان با سبک و نوع خاص سینه زنی (واحد، سه سنگ، شور) که قبلا در نظر گرفته و محلات آنها تعیین شده و از این لحاظ در ایام محرم نوع نوحه خوانان و مداحان نیز با هم رقابت شدیدی دارند و هر محلی که بتواند مداح معروف و با تجربه و خوش الحانی را جذب کند محل آنها پرجمعیت تر، با شکوه تر و نامدار تر خواهد بود.
پس از روز عاشورا و پایان آن که به قول تاریخ خیمه ها را آتش زده و خانواده امام حسین(ع) در ناحیه نینوا پراکنده می گردند و بعضی از آنان در تاریکی شب گمشده و موجب اندوه فراوان این خانواده های می گردد، در بهبهان مراسم شام غریبان برپا می گردد.
در شب های دوازدهم و سیزدهم محرم مرسوم است که طایفه بنی اسد جهت دفن شهیدان به نینوا آمده و به قتلگاه می روند و نسبت به دفن شهدا اقدام کرده و یکایک شهدا را جهت شناسایی به حضور امام زین العابدین(ع) برده و از او هویت شهید را می پرسند.
در چند سال اخیر هیأت های عزاداری جدید چند روز قبل از ماه محرم برنامه ای به نام و یاد حضرت علی اصغر در امامزاده حیدر اجرا می کنند و این برنامه یک مجلس خاص زنانه است و هر زنی نوزاد و بچه یکی ـ دو ساله خود را به آن مجلس می آورد و به یاد مظلومیت حضرت علی اصغر در امامزاده حیدر شهرستان جمع می شوند و مراسم عزاداری برگزار می کنند و به روضه خوانی، سینه زنی و نوحه خوانی می پردازند.
مراسم "کولکی" هم مراسمی است که هر محله ای روز عاشورا برای ورود به امامزاده اجرا می کند، به این شکل که عزاداران در صف های چهار به چهار وارد می شوند و به این دلیل که دوش آنها به هم می خورد اسم آن را کولکی گذاشته اند و ورود آنها مثل یک لشکر نظامی است و در حالی که نوحه ها و تک بیت های تأثیرگذار و پرشور و حماسی را می خوانند و سینه می زنند وارد امامزاده می شوند.
شب عاشورا که در بهبهان به شب عاشورا "شو شوروزی" معروف است، برنامه حجله قاسم اجرا می شود و مردم در این شب تا صبح بیدارند و در محل های عزاداری تا ساعت یک بامداد برنامه سینه زنی و عزاداری داریم و بعد از آن مردم در امامزاده های مشهور شهر که شامل امامزاده حیدر، شاه فضل و شاه میرعلی حسین است، جمع می شوند و هیأت به هیأت و محله به محله به این امامزاده ها می روند و هر کدام به نوبت ربع ساعت عزاداری می کنند.
مشعل گردانی هم در این روزها انجام می شود و مشعلی که پنج شعله دارد بین عزاداران گردانده می شود؛ فلسفه این مشعل این بوده که در زمان های گذشته هر محلی مشعلی داشت و این مشعل محله را روشن می کرد و آن را جلو محله می چرخاندند تا روشنایی ایجاد گردد، در محله هایی که سینه می زدند هر محلی مشعلی داشت و بعدها فانوس جای مشعل را گرفت و فانوسگردانی باب شد که در حال حاضر مشعل گردانی فقط در محل پَر بهبهان انجام می شود.
هر محله ای تا ظهر به امامزاده می رود و شب همان روز مراسم شام غریبان برگزار می شود و به مدت سه شب شام غریبان برگزار می شود و زنان شهر به مساجد می روند و این مراسم را به یاد اسارت حضرت زینب و اهل بیت امام حسین برپا می کند و در شب سوم مراسم دفن شهدا را برپا می کنند و با حمل بیل و کلنگ به صورت نمادین مراسم دفن شهدا را اجرا می کنند.
پایان پیام/
نظر شما