آیه مباهله و معرفی حضرت زهرا(س) به عنوان محور اهل بیت(ع)

خبرگزاری شبستان: جایگاه اهل بیت در بین شیعیان و نیز اهمیت ولایت و جانشینی امام علی (ع) و نیز ادامه نسل پیغمبر از سوی فرزندان حضرت فاطمه(س) درسی است که اتفاقی که در روز مباهله رخ می دهد به مسلمانان داده می شود ، گفتگوی ما را با حجت الاسلام محمد حسین ملک زاده مجتهد و مدرس حوزه علمیه قم درباره درس هایی که این آیه به مسلمانان می دهد را می خوانیم .

درباره آیه مباهله و این که چه وقایعی در این روز رخ داد توضیح دهید ؟
پیغمبر بعد از اینکه ثبات خوبی را در مدینه پیدا کردند شروع به دعوت قبیله ها و شهرهای اطراف مدینه برای گرایش به دین اسلام کردند، با مناطق دورتر هم شروع به نامه نگاری کردند و دعوت شان را خطاب به مردم سرزمین های دیگر نیز متوجه کردند یکی از این مناطق "نجران" بود که درگذشته شهری بوده است در یمن اما براساس مرزهای جغرافیای کنونی شهری از شهرهای عربستان است.

پیامبر نامه ای به اسقف این شهر نوشتند و با ستایش خداوند آغاز کردند خدای ابراهیم و اسحاق و یعقوب و از مسیحیان نجران و دیگران دعوت کردند به اسلام روی بیاورند و وقتی اسقف این منطقه نامه را دید جلسه ای را با حضور دینداران و سرشناسان بزرگ این شهر گذاشت و تصمیم گرفتند هیئتی به مدینه برود و با شخصی که ادعای پیامبری دارد ملاقات کنند و دلایلش بر این مدعا را بشنوند در راس این هیئت سه نفر از شخصیت های مذهبی از جمله خود آن اسقف بود و پیامبر آنها را به اسلام دعوت کرد .

سپس یکی از آنها پاسخ داد ما از قبل مسلمان بوده ایم و به آیین یکتاپرستی اعتقاد داشته ایم. پیغمبر جواب دادند مسلمان نبوده اید اما می توانستید باشیدبه چند دلیل اینکه صلیب را عبادت می کنید دوم اینکه گوشت خوک می خورید و سومین دلیل اینست که خداوند را دارای فرزند می پندارید و حضرت عیسی را فرزند خدا می دانید و چون حضرت عیسی دارای معجزات زیاد بوده است او را خدا می پندارید و جنبه الوهیت خدایی دارید و در پی این حالت آیه هایی از سوره آل عمران نازل شد تا به آیه 61 رسید خداوند در این آیه می فرماید بعد از علم ودانشی که به تو رسیده است اینها درباره حضرت عیسی با تو مباحصه می کنند و قول حق را قبول نمی کنند و در این حالت که اینها به لجاجت افتاده اند به آنها خطاب کن بیایید فرزندان مان را بخوانیم و زنان مان و زنان تان و خودمان وخودتان را فرابخوانید و بدرگاه خداوند دعا می کنیم و تضرع کرده و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار می گیرد.
 

نبتهل در این آیه به معنای چیست و چرا این آیه را مباهله نامیده اند؟
نبتهل در این آیه از ریشه دعا کردن گرفته شده است خود این آیه هم به آیه مباهله معروف شده است و البته مباهله یک دانش واژه و مصطلح خاص است به معنای اینکه دو گروه همدیگر را قبول ندارد و هرکدام خود را حق و دیگری را باطل می داند در حق خود دعا و طلب عذاب برای گروه مقابل می کنند مسیحسان نجران هم گفتند ما در این باره فکر می کنیم .
وقتی این مسیحیان در جلسه خصوصی خودشان جمع شدند اسقف اعظم به آنها هشدار داد با آن شرایطی که می بینم پیغمبر خداست و اگر با او مباهله کنیم دچار عذاب خواهیم شد اما بقیه گروه قبول نکردند و خواستار مباهله شدند و فردای آن روز که روز مباهله بود. اسقف اعظم به آنها گفت ببینیم محمد (ص) با چه کسانی برای مباهله می آید اگر با خانواده و نزدیکانش بیاید معلوم می شود او به روش و دین خود ایمان قاطع دارد و حاضر است عزیزان خود را در این راه ازدست بدهد و قطعا برحق است و اگر با اصحابش آمد می خواهدشکوهش را به رخ ما بکشد و ایمان به طریق خود ندارد .

روز مباهله همه دیدند که پیامبر با نزدیکان و عزیزانش به سمت مسیحیان نجران به راه افتاد که آنها امیرالمومنین و حسنین( ع) و فاطمه زهرا(س) بودند .
اسقف زمانیکه آنها را دید از افرادی که آن حوالی بودند پرسید آن مرد که همراه پیامبر(ص) است، گفتند او داماد و پسر عموی اوست و آن دو پسر فرزندان دخترش و آن خانم، دختر ایشان است و اسقف رو به همراهانش گفت من چهره هایی را با محمد (ص) می بینم که اگر از خداوند بخواهند کوه را بکند حتما می کندو اگر با این ها مباهله کنید حتما می میرید و یک نفر مسیحی روی زمین باقی نمی ماند.
اینگونه بود که این مسیحیان از مباهله صرف نظر کردند و معاهده ای را با پیامبر بستند که جزیه پرداخت کنند که این مهم در کتب تاریخی آورده شده است .
 

جایگاه حضرت فاطمه در این آیه از چه روست ؟
در این میان مباحث مهمی قابل توجه و طرح هستند یکی از این ها تعبیر نسائنا است در صورتی که تنها زن همراه پیامبر(ص) فاطمه زهرا(س) بوده است و برخی در این باره شبهه کرده اند که شاید زنان دیگری هم همراهشان بوده اند اما به این مورد می توان دو گونه پاسخ داد که روایات معتبر از شیعه و سنی تایید دارد فقط یک زن آن هم حضرت فاطمه(س) بوده است.
نکته دوم اینکه خداوند برای یک نفر تعبیر جمع به کار برده است همچنان که درباره ابراهیم (ع )ایشان را به عنوان یک امت عنوان می کند اینجا هم اینگونه است. مطلب دیگر اینکه بنابر روایت دیگری از عایشه حتی حدیث کسا و نزول آیه تطهیر هم در این روز یعنی 24 ذی اللحجه بوده است و در حدیث تطهیر هم از اصحاب کسا هم اینگونه معرفی می شوند و خداوند هم می خواهد این ها را معرفی کند اینچنین نام می برد "هم فاطمه و ابوها و بعلها و بنوها" و فاطمه زهرا به عنوان محور اصلی اهل بیت معرفی می شوند .
اینان اهل بیت تطهیر شدگان عبارتند از فاطمه و پدر فاطمه و شوهر فاطمه و فرزندان فاطمه کما اینکه اینها در این روز در مباهله هم همراه پیغمبر می روند و فقط ایشان هستند که در این روز ای لیاقت را پیدا می کنند که به همراه پیامبر بروند و دیگر زنان ایشان این لیاقت را پیدا نمی کنند .

چه روایت هایی از اهل سنت درباره روز مباهله وجود دارد ؟
از اهل سنت در کتاب های مختلف شان روایت هایی را از این روز نقل کرده اند، تفسیر المیزان جلد سوم ص 257 ماجرای مباهله را به نقل از 51 نفر از صحابه آورده اند، در تفسیر کبیر، تفسیر آبوسی و مراغی ذیل همین آیه این مطلب آمده در کتاب الکامل ابن اثیر این مطلب آورده شد است .مستدرک حاکم جلد سوم ص 250 و در مسند احمد حنبل ، روح البیان ابن کثیر آمه است و بزرگان اهل سنت به این آیه که در عظمت ایشان اهل بیت شان آمده است .

چرا مباهله از نظر اعتقادی برای شیعه اهمیت داشته است ؟
در آیه مباهله غیر از تعبیر مهمی که درباره حضرت فاطمه(س) بکار برده شده است ، درباره امیرالمومنین(ع) نیز تعبیر مهمی آورده شده است و به عنوان نفس پیامبر از ایشان یادشده است، نفس به معنای خود و شخصی که خود پیامبر و دارای همه ویژگی های اوست مگر آنچه بواسطه دلیل اصلی از او خارج شده باشد و این همان نبوت است . بواسطه آیه مباهله نفس پیغمبر معرفی می شود .
در این آیه به ابنائنا هم اشاره می شود که به امام حسن و حسین علیهما سلام به عنوان فرزندان رسول اکرم اشاره می کند .ایشان فرزند پسر نداشت اما فرزندان اش بوسیله حضرت زهرا در جامعه رشد یافتند .