خبرگزاری شبستان: چرایی امتحانات و ابتلائات الهی از جمله سوالاتی است که همواره ذهن بشر را به خود معطوف داشته است. اینکه چه می شود شخصی در رفاه و تنعم کامل زندگی می کند و دیگری در سختی و مشقت نیز از سوالات همیشگی نوع انسان است. از این رو در گفتگو با حجت الاسلام والمسلمین سیدهادی رفیعی پور علوی، استاد حوزه و محقق و مدیر موسسه امام هادی (ع) درباره علل اصلی سختی ها و مشکلات موجود در زندگی بشر به گفتگو پرداخته ایم که در ذیل می آید:
آنچه که امروز در جامعه مشاهد می کنیم گرفتاری و وجود مشکلات فراوان در زندگی روزمره افراد است؛ اگر این مسائل را ابتلاء و آزمایش پروردگار بدانیم، در یک جمله از شما سول می کنیم، این همه آزمایش و سختی برای چه؟ به عبارت بهتر قرار است چه اتفاقی در سایه این ابتلائات رخ دهد که بخش قابل توجهی از زندگی افراد با آن درگیر است؟
ابتلاء و آزمایش الهی برای بالا بردن درجات است؛ سختی ها درجات انسان را بالا می برد همان طور که در قرآن داریم خداوند حضرت ابراهیم (ع) را به امتحانات مختلف آزمایش کرد و پس از انکه ایشان در آخرین امتحان سربلند بیرون آمد، خدا به او فرمود:" إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً ... همانا تو را برای مردم امام قرار دادم"(بقره، آیه 124) در صورتی که آن حضرت تا آن زمان مقام نبوت و پیامبری را داشتند اما خداوند ایشان را به مقام امامت که برتر از پیامبری است، برگزید و در ادامه حضرت می فرمایند:" قَالَ وَمِن ذُرِّیَّتِی...آیا فرزندانم هم؟" اما خداوند می فرماید:" قَالَ لاَ یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ... پیمان من ستمگران را دربر نمی گیرد"البته این آیه پاسخ کسانی که می گویند امام می تواند غیر معصوم هم باشد، را به روشنی می دهد. بنابراین انسان ها برای ترفیع درجات و تکامل و الهی شدن، مورد امتحان خالق قرار می گیرند و کسانی که این رشته امتحانات را موفق شوند، از فیض الهی بیشتر می توانند بهره مند شوند و به کمال برسند.
با این وصف هر مصیبتی که به انسان می رسد، به دلیل امتحان و آزمایش است یا بُعد دیگری هم می توان برای آن در نظر گرفت؟
برخی از مشکلات به دست خودمان به وجود می آید. مثلا ممکن است گناهی را انجام داده باشیم و تاوان آن ناراحتی و سختی باشد. فردی که مشروب نوشیده است باید منتظر عواقب آن از جمله از بین رفتن عقل و زخم معده باشد. بنابراین بسیاری از مشکلات انعکاس عمل و رفتار خودمان است.
این مباحثی که شما می فرمایید برای کسی است که دیندار است و حساب و کتابی از مذهب در دست دارد و طبق آموزه های آن می داند سختی ها یا برای ترفیع درجات و امتحان است، یا انعکاس اعمالش؛ برای همین ممکن است در برابر آن صبر پیشه کند چرا که می داند در پسِ آن مقام یا آمرزشی خوابیده است. اما کسی که در مکانی قرار گرفته که ذره ای از دین و آموزه های آن را دریافت نکرده چطور؟ چطور سختی های زندگی این فرد را می توان توجیه کرد؟
آن انسان که در فلان جنگل یا قاره دور افتاده یا منطقه محروم است که از محوریت انسانیت خارج نشده، درست که از محور مدنیت و شهریت خارج است اما با همان اعمال روزانه خود می تواند به کمال برسد؛ همان طور که چوپانی با دامداری یا کشاورزی با کشاورزی از نتیجه ثمره آن که کمال محصولات است بهره می برند. بنابراین کمال روحی هم برای این انسان وجود دارد کما اینکه پیامبران گفته اند، انسان با اعمال و نیت به سعادت و شقاوت می رسد و این گفتار مخصوص دین اسلام نیست و در سایر ادیان هم مشهود است.
اگر کسی نخواهد به کمال برسد چه؟ یعنی کسی بگوید ما عطایش را به لقایش بخشیدیم و کمال را نمی خواهیم تا کمتر سختی و آزمایش ببینیم.
جهان بر اساس تکامل آفریده شده است. کسانی نمی تواند روی کره زمین باشد و بگوید من حرکت کره یا گردش شبانه روز را نمی خواهم. باید گفت این سنت الهی است. انسان با کمال رسیدن در سنت خدا جاری می شود. یهود و مسیحی و همه ادیان الهی، همه عمل و نیت صالح را نربان تکامل می داند همان طور که نیت بد و عمل غیر صالح را باعث افول و سقوط می دانند. اگر عینک خود را عوض کرده و جهان بینی را فقط مادی و دنیوی نبینیم، اگر نخواهیم بهشت را در زندگی دنیا محدود و جستجو کنیم، می توانیم لذت این ابتلائات را برای رسیدن به کمال درک کنیم. دنیا و نعمت هایش محدود است و این سرا، سرای مزاحمات؛ آنچه که ما در خیال داریم این است که آخرت را جای دنیا می گذاریم اما فراموش کرده ایم بهشت اصلی در آخرت است:" لهم فیها ما یشاوون کذلک یجزی المتقین... برای آنها در بهشت هر چه اراده کنند مهیاست، این چنین پرهیزگاران را جزا می دهیم" (نحل، آیه 31) ما آن خوشبختی را در زندگی شصت یا هفتاد ساله دنیا زندگی مخلوط کرده ایم. اگر بدانیم آنچه را که می خواهیم به آن می رسیم در اینجا نیست، در برابر سختی ها مقاوم خواهیم شد.
گاه مشاهده می شود برخی افراد که پایه اعتقادی محکمی ندارند و به مناسک دینی عمل نمی کنند، زندگی مادی بهتری دارند و بیشتر در رفاه و آسایش و نشاط غوطه ورند، در مقابل افراد مومن و معتقد بیشتر در سختی ها دست و پا می زنند و گرفتاری های بیشتری به سراغ آنها می رود. چطور این مساله را توجیه می کنید؟
قرآن پاسخ این سوال را به خوبی مطرح کرده است. این را این دنیا چون بی ارزش است برای عده ای که برای آخرت خود چیزی ذخیره نکرده اند، رفاه ظاهری بیشتری وجود دارد:" وَلَوْلَا أَن یَکُونَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً لَجَعَلْنَا لِمَن یَکْفُرُ بِالرَّحْمَنِ لِبُیُوتِهِمْ سُقُفًا مِّن فَضَّةٍ وَمَعَارِجَ عَلَیْهَا یَظْهَرُونَ... و اگر نه آن بود که همه مردم یک امت می شدند ، سقف های خانه های کسانی را که خدای رحمان را باور ندارند از نقره می کردیم و بر آنها نردبان هایی می نهادیم تا بر آن بالا روند" (زخرف، آیه 33)
خداوند می فرماید اگر مومنان دچار شک و کفر نمی شدند خانه های کفار را از نقره می ساخت. به این دلیل که اینها حظ و بهره ای از آخرت ندارند و خداوند آنها را در همین دنیا غرق نعمت می کند تا در آخرت بی حساب و کتاب و طلبی به جهنم وارد شوند. اما برخی اوقات مومنان در همین دنیا سختی می بینند تا کفاره گناهان آنها شود و در عوض در آخرت پاک و پاکیزه قدم در بهشت برین نهند.
پایان پیام/
نظر شما