نگاهی به شهر تاریخی مهریز، کوه ریگ و چشمه غربالبیز

 این شهرستان از سمت شمال به بخش مرکزی شهرستان یزد،از سمت شرق به بخش مرکزی شهرستان بافق و بخش مرکزی شهرستان شهربابک از استان کرمان، از سمت جنوب به شهرستان خاتم و سیرجان و از سمت غرب به بخش نیر و شهرستانهای ابرکوه و تفت محدود می‌شود.
 

ادامه ارتفاعات شیرکوه در بخش غربی این شهرستان موجب تشکیل سفره‌های غنی آب‌های زیرزمینی و تعدیل هوای آن نسبت به دیگر نقاط استان یزد شده است.
 

این شهرستان دارای یک بخش مرکزی و پنج دهستان به نامه‌های ارنان، بهادران، تنگ چنار، میانکوه و خورمیز و 468 آبادی است.
 

43 روستای بخش مرکزی دارای شورای اسلامی و دهیاری مصوب و تاریخ بنای مهریز و اطراف آن مربوط به پیش از اسلام است.
 

بنای مهریز را به مهرنگار دختر انوشیروان نسبت داده و آب و هوای شهرستان معتدل و بیابانی است و این منطقه با شرایط خاص جغرافیایی موقعیت طبیعی (دارابودن سراب‌ها، قله‌های برف‌گیر وآب و هوای معتدل کوهستانی) در حاشیه کویر، در گذشته از مهریز برای کاروان های تجاری‌، شاهراهی حیاتی ساخته و هم اکنون نیز با قابلیتهای تفریحی، گردشگری از جمله چشمه زیبای غربال بیز، منطقه تفریحی کوه ریگ و آثار باشکوه تاریخی خشتی و غیره ، همواره پذیرای خیل کثیری ازگردشگران داخلی و خارجی است.
 

شهرستان مهریز با داشتن آب و هوای مناسب شرایط بسیار خوبی را برای کشت انواع محصولات باغی و زراعی از قبیل پسته، گردو، بادام، انجیر، آلو، زردآلو، گندم و جو فراهم آورده و یکی از مهمترین مراکز کشت پسته با بیشترین میزان در استان تلقی می‌شود.
 

مهریز با وسعت 14 هزار و 684 بیش از 14 هزار کیلومترمربع دارای جمعیتی بیش از 50 هزار نفر است.
 

از مهم‌ترین صنایع دستی این شهرستان می‌توان قالی بافی نام برد و نقشه‌های اصیل فرش مهریز با طرح‌های یزد و کرمان بافته و به بازار عرضه می کند.

از دیگرصنایع دستی این شهرستان می توان آهنگری، سریشم ، گیوه بافی، سبدبافی و چاقوسازی رانام برد.
 

وجود بناهای تاریخی که سیر تحول و دوره های معماری را در این شهر معرفی می‌کند همه و همه دال بر غنای فرهنگی و پیشینه آباد تاریخی این منطقه است که از جمله آن ها می توان به بناهای باستانی محوطه غربال بیز در دوره اشکانی، قلعه خورمیزدر دوره ساسانی، قلّاع و کاروانسراهای مربوط به دوره های مختلف معماری اسلامی و وجود بناهای باشکوه اقتصادی و کاروانسراها، باغ ها اشاره کرد.
 

شهرستان مهریز به عنوان یکی از شهرهای تاریخی و باستانی و از جمله شهرهای بسیار قدیمی استان یزد به شمار می رود و وجود آثار ارزشمند تاریخی در نقاط مختلف این شهر دلیل محکمی بر این مدعاست.
 

همچنین با توجه به کاوش های اخیر در منطقه بهادران مهریز و بدست آوردن ظروف مفرغی و نیز سنگ نوشته‌های بسیار قدیمی می‌توان تاریخچه پیدایش مهریز را به سال های بسیار دورتر از این در نظر گرفت.