به گزارش خبرگزاری شبستان، بحث اختلاف اوقات شرعی مسئله ای است که برای بسیاری از مردم این سوال را ایجاد میکند که چرا در بعضی ایام سال، اوقات شرعی در شهر ما از منطقه دیگری که در مجاورت ماست زودتر و گاهی دیرتر است؟ در همین رابطه محمد صالح نجف، مدیر مرکز مطالعات و پژوهشهای فلکی نجومی وابسته به دفتر آیت الله سیستانی با پاسخ به پرسش هایی در این مورد، این مسئله را تبیین کرده است.
نحوه محاسبه اوقات شرعی چگونه است؟
محاسبه اوقات شرعی بستگی به روشهای رصدی دارد که با توجه به پیشرفتهایی که در برنامههای رصدی و محاسباتی وجود دارد، تعریفهایی که ازمحاسبه این اوقات داریم تقریبا بدون اختلاف است و راحت انجام می گیرد. ابتدا باید تعاریفی برای طلوع و غروب آفتاب و هنگام ظهر ارائه کرد؛ زمانی که قرص خورشید در افق یک منطقه قابل رویت باشد طلوع آفتاب و زمانی که قرص خورشید در آن منطقه ناپدید میشود، غروب آفتاب است. معنای افق نیز امتداد دید انسان زمانی که از آسمان به زمین می رسد، می باشد مشروط به اینکه مانعی برسر راه همچون ساختمان های بلند یا کوه و... نباشد. ظهر را نیز با سه روش می توان تعین کرد اول اینکه خورشید به سمت الراس برسد؛ سمت الرأس نقطه ای است که عمود بر سر ناظری است که در منطقه رصد می کند. روش دوم زمانی است که خورشید به نصف النهار(خطوط فرضی که از قطب شمال به جنوب متصل میشود) آن محل برسد که طول جغرافیایی منطقه نیز از همین طریق محاسبه میشود و روش سوم زمانی است که سایه شاخصی که شما در آن محل قرار میدهید به کوتاهترین مقدار خودش برسد که البته با توجه به برنامههای رصدی قابل محاسبه هستند و مشکل محاسباتی در این زمینه وجود ندارد.
زمان اذان صبح یا مغرب چگونه معین می شود؟
برای تعیین وقت اذان صبح یک تعریف فقهی داریم: فجر صادق و کاذب؛ که این نیز براساس تجربه و محاسبات علمی قابل تعیین است و آن زمانی است که در پهنای افق نوری
گسترده شود و هر لحظه زیادتر میشود. این زمان هنگام اذان صبح است. برای تعیین زمان مغرب باید حمره مشرقیه را بشناسیم. حمره مشرقیه سرخیای است که هنگام غروب آفتاب در افق مشرق آن منطقه پدیدار میشود. برای تعیین اذان مغرب فقها استنباطهای مختلفی دارند. بعضی از ایشان بر این عقیده هستند که هنگامی که حمره مشرقیه به سمت الراس برسد آن زمان اذان مغرب است و عدهای نیز میگویند حمره مشرقیه باید ناپدید شود. عده ای هم غروب آفتاب را کافی میدانند، ولی احتیاط میکنند که حمره مشرقیه به سمت الراس برسد. لذا هنگام اذان مغرب باتوجه به این که حمره مشرقیه به سمت الراس رسیده باشد یا ازسمت الراس عبورکند، یک اختلاف چنددقیقهای بوجود میآید که این اختلاف نیز براساس مبانی فقهی بوده وطبیعی است.
بعنوان مثال می توان این سوال را مطرح کرد که چرا اذان صبح و ظهرکرمان بعد از اذان صبح و ظهر مشهد اما اذان مغرب کرمان قبل اذان مغرب مشهداست؟ برای پاسخ به این سوال لازم است مشخص شود آیا طول روز در هر دو شهر ثابت است یا نه و دیگر اینکه شهرها در یک افق هستند یا خیر؟ لذا باید گفت زمین که دور خورشید میگردد، در طول فصلهای مختلف سال، طول روز و شب اختلاف پیدا میکند و این به دلیل مدت زمانی است که خورشید در نیمکره شمالی زمین قرار دارد. در واقع گردش زمین در تابستان در نیمکره شمالی به دور خورشید به گونه ای است که در طول شهرهایی که طول جغرافیایی یکسانی دارند، هر چه به سمت قطب شمال و شهرهای شمالی می رویم طول روز افزایش می یابد و هرچه به سمت جنوب حرکت میکنیم طول روز کمتر و در زمستان برعکس است. لذا شهرهای جنوبیتر طول روز کوتاهتری دارند بنابراین باید اذان صبح آنها دیرتر و اذان مغرب آنها زودتر باشد.
چرا در شهرهای نزدیک به هم زمان اذان متفاوت است؟
علت دیگر محور زمین است؛ محور زمین در مدار گردش به دور خورشید عمود نیست. ما یک میل جغرافیایی داریم و یک میل محور زمین که 23 درجه است. باتوجه به تعریفی که از طول روز داشتیم و شهرهایی که در یک طول جغرافیایی قرار دارند؛ هنگام گردش زمین به دور خورشید که گردش وضعی و انتقالی زمین نیز انجام میگیرد، در شهرهایی که انحراف آنها به سوی خورشید بیشتر است قاعدتا آفتاب می بایست زودتر طلوع کند. چرا که میل و انحراف این شهر به طرف خورشید، زودتر از شهرهای جنوبی بوجود میآید و نور خورشید زودتر به آن میرسد و طلوع آفتاب زودتر است. لذا در شهرهایی همچون کرمان و مشهد یا قم و تهران که نزدیک به هم هستند چون تهران شمالیتر از قم است (عرض جغرافیایی) و به خاطر همان انحراف میل محور زمین نسبت به مدار گردشی، خورشید باید زودتر به تهران بتابد. به همین دلیل اذان صبح تهران زودتر از قم می باشد و زمان اذان مغرب نیز به این دلیل که طول روز قم کمتر از تهران است و از طرف دیگر به دلیل انحراف محور زمین اذان مغرب آن دو هم زمان و با اختلاف جزئی است.
پایان پیام/
نظر شما