بصیرت، قدرت تشخیص حق از باطل و شناخت مسیر درست است

حجت‌الاسلام والمسلمین علی انصاری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج، با موضوع بصیرت، ضمن تسلیت ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، با اشاره به جایگاه این مفهوم در قرآن کریم، روایات اهل‌بیت(ع) و بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین عواملی که دشمن را به خشم آورده، بصیرت مردم ایران است.

وی بصیرت را به معنای قدرت تشخیص دانست و گفت: انسان بصیر در عرصه‌های مختلف سیاسی، اخلاقی، مذهبی و اجتماعی می‌تواند راه درست را از مسیر انحرافی تشخیص دهد و گرفتار لغزش و انحراف نشود.

این کارشناس مذهبی با بیان اینکه نماز خواندن، روزه گرفتن و تلاوت قرآن به‌تنهایی برای دستیابی به بصیرت کافی نیست، به ماجرای خوارج اشاره کرد و افزود: خوارج از نظر عبادت و انجام مناسک دینی بسیار اهل عبادت بودند، به‌گونه‌ای که آثار سجده بر پیشانی و اعضای بدنشان نمایان بود، اما همین افراد در مقابل امیرالمؤمنین امام علی(ع) ایستادند و جنگ نهروان را به راه انداختند و این ماجرا نشان می‌دهد که عبادت، شرط لازم است، اما برای بصیرت کافی نیست و انسان باید در کنار دینداری، قدرت شناخت و تشخیص حق را نیز در خود تقویت کند.

حجت‌الاسلام انصاری در ادامه برای تبیین جایگاه بصیرت، به رفتار نافع بن هلال، از یاران وفادار امام حسین(ع) در واقعه کربلا اشاره کرد و ادامه داد: شب عاشورا هنگامی که امام حسین(ع) به یاران خود اجازه دادند از تاریکی شب استفاده کنند و میدان را ترک کنند، نافع بن هلال بر وفاداری و بصیرت خود تأکید کرد و گفت: «إِنّا عَلی نِیّاتِنا وَ بَصائِرِنا، نُعادی مَن عاداکَ وَ نُوالی مَن والاکَ وَ نَشرَحُ لِقاءَ رَبِّنا؛ یعنی ما بر همان نیت و بصیرتی که با آن به میدان آمده‌ایم، استوار هستیم، با دشمنان شما دشمنی و با دوستان شما دوستی می‌کنیم و از دیدار پروردگارمان استقبال می‌کنیم».

وی خاطرنشان کرد کرد: بصیرت نافع بن هلال در این بود که با وجود فراهم بودن امکان بازگشت، امام و مسیر حق را رها نکرد؛ چراکه شناخت و آگاهی وی اجازه نمی‌داد در لحظه حساس، جبهه حق را تنها بگذارد.

این کارشناس مذهبی در پاسخ به این پرسش که آیا بصیرت مختص خواص جامعه است، بیان کرد: بصیرت به قشر یا گروه خاصی اختصاص ندارد و همه مردم می‌توانند از این ویژگی برخوردار باشند، همان‌گونه که حضرت عباس بن علی(ع)، حضرت علی‌اکبر(ع)، سردار شهید حاج قاسم سلیمانی و شهید حججی از نمونه‌های برجسته بصیرت بودند، در زندگی انسان‌های عادی جامعه نیز می‌توان جلوه‌های این ویژگی را مشاهده کرد.

حجت‌الاسلام انصاری با اشاره به سه ویژگی انسان بصیر در کلام امیرالمؤمنین امام علی(ع)، اظهار کرد: نخستین ویژگی انسان بصیر این است که وقتی مطلبی را می‌شنود، درباره آن می‌اندیشد و بدون بررسی، هر سخنی را نمی‌پذیرد.

وی افزود: امروزه مردم در معرض حجم گسترده‌ای از اطلاعات، شایعات و شبهات فضای مجازی قرار دارند و دشمن نیز در کنار جنگ نظامی، در عرصه رسانه و فضای مجازی برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی تلاش می‌کند؛ بنابراین باید اخبار، ادعاها و شبهات را بررسی و تحلیل کرد و فریب جریان‌های انحرافی و مدعیان دروغین را نخورد.

این کارشناس مذهبی دومین ویژگی انسان بصیر را نگاه دقیق و عمیق به مسائل دانست و گفت: انسان نباید تنها با چشم سر به موضوعات نگاه کند، بلکه باید با چشم عقل و تفکر، جریان‌های سیاسی و اجتماعی را بررسی و واقعیت‌ها را از ظواهر تشخیص دهد.

وی سومین ویژگی را عبرت گرفتن از تاریخ عنوان کرد و با اشاره به عبارت «وَانتَفَعَ بِالْعِبَر» از کلام امیرالمؤمنین امام علی(ع)، بیان کرد: انسان بصیر از حوادث گذشته درس می‌گیرد و اجازه نمی‌دهد اشتباهات تاریخی تکرار شوند و واقعه کربلا، جنگ نهروان، حوادث تاریخ اسلام، فتنه سال ۱۳۸۸، اغتشاشات و اتفاقات مختلف تاریخ انقلاب اسلامی، هرکدام درس‌ها و عبرت‌هایی برای جامعه دارند.

حجت‌الاسلام انصاری در بخش دیگری از سخنانش، در واکنش به برخی تحلیل‌ها درباره حضور مستمر مردم در اجتماعات مردمی و تلاش برای احساسی جلوه دادن این حضور، اظهار کرد: حضور مردم بسیار ارزشمند و معنادار بوده و طبیعی است که این حضور دشمنان و بدخواهان را ناراحت کند.

وی با نقل خاطره‌ای از دیدار با یک پیرمرد حاضر در اجتماعات خیابان جمهوری اسلامی شهر یاسوج، گفت: در مسیر برنامه، پیرمردی را دیدم که پرچمی در دست داشت و وی را تا محل تجمع مردم همراهی کردم و وقتی از وی پرسیدم پس از ۲۵۵ شب حضور در این اجتماعات خسته نشده، پاسخ داد که تنها می‌خواهد حضور خود را نشان دهد و از این طریق سهمی در دفاع از ارزش‌ها و آرمان‌هایش داشته باشد.

این کارشناس مذهبی با اشاره به نقش بصیرت در شناخت درست حوادث تاریخی، به پیشینه مبارزات مردم کهگیلویه و بویراحمد در دوران مبارزه با رژیم پهلوی اشاره کرد و گفت: مردم این استان از جمله عشایر غیور و سلحشور، با شناخت و آگاهی از جنایات و ظلم‌های رژیم پهلوی، همواره در مسیر دفاع از نظام و انقلاب حضور داشته‌اند.

وی به پیوند این روحیه با حماسه‌های تاریخی مردم استان، از جمله جنگ بهمئی، تنگ تامرادی و گچستان و حضور در دوران دفاع مقدس اشاره کرد و افزود: این ایستادگی ریشه در شناخت، آگاهی و بصیرت مردم دارد.

حجت‌الاسلام انصاری در ادامه، با اشاره به تفاوت نگاه ظاهری با نگاه بصیرانه، به ماجرای سقیفه و حوادث پس از رحلت پیامبر اسلام(ص) پرداخت و گفت: یکی از تلخ‌ترین صفحات تاریخ اسلام، ماجرای سقیفه و حادثه‌ای که در پی آن امیرالمؤمنین امام علی(ع) کنار گذاشته شد و مسیر خلافت به سمتی دیگر رفت.

وی با بیان اینکه در واقعه کربلا نیز جبهه فضیلت در اقلیت و جبهه رذیلت در اکثریت قرار گرفت، خاطرنشان کرد: آنچه تفاوت انسان بصیر با کسی است که صرفاً ناظر حوادث بوده، قدرت تحلیل و تشخیص وی بوده و ممکن است انسان اخبار و رویدادهای بسیاری را ببیند و بشنود، اما بصیرت زمانی شکل می‌گیرد که این اطلاعات را با دقت بررسی کند، درباره آنها بیندیشد، حق و باطل را تشخیص دهد و از حوادث گذشته عبرت بگیرد.

این کارشناس مذهبی گفت: بصیرت تنها دیدن و شنیدن نیست، بلکه نگاهی عمیق، عقلانی و آگاهانه به مسائل است که انسان را در شناخت جبهه حق و ایستادگی در مسیر درست یاری می‌کند.