به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، نشست خبری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران، صبح امروز یکشنبه ۱۷ آبان، با حضور رضا همتی، معاون گردشگری و مرتضی ادیب‌زاده، معاون میراث فرهنگی این اداره‌کل، برگزار شد.
در این نشست «رضا همتی»، معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران با تشریح اقدامات انجام‌شده برای ساماندهی فعالیت‌های غیرمجاز گردشگری در فضای مجازی گفت: نزدیک به ۸۰۰ صفحه اینستاگرامی که بدون دریافت مجوز، اقدام به تبلیغ، سازمان‌دهی و برگزاری تورهای گردشگری می‌کنند شناسایی شده اند.
شناسایی ۸۰۰ صفحه غیرمجاز گردشگری در فضای مجازی
همتی با اشاره به آغاز اقدامات نظارتی در این حوزه از سال ۱۳۹۹ اظهار کرد: موضوع فعالیت‌های غیرمجاز در حوزه دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری و همچنین اماکن اقامتی، از سال ۱۳۹۹ به‌صورت ویژه در دستور کار اداره‌کل قرار گرفت.
وی افزود: متأسفانه برخی بلاگرها، افرادی که سابقه فعالیت در دفاتر خدمات مسافرتی داشته‌اند یا مجوز آژانس آن‌ها لغو شده است و همچنین برخی راهنمایان گردشگری، با سوءاستفاده از ظرفیت فضای مجازی، به‌ویژه اینستاگرام، اقدام به ایجاد صفحات و تبلیغ و اجرای تورهای گردشگری کرده‌اند.
معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران ادامه داد: در سال‌های گذشته مکاتبات و همکاری‌های مختلفی با دستگاه‌های امنیتی و انتظامی انجام شد و در نهایت، با رصد و بررسی صفحات فعال در فضای مجازی، نزدیک به ۸۰۰ صفحه غیرمجاز گردشگری شناسایی شد.
وی با اشاره به دستور دادستان تهران برای برخورد با این صفحات گفت: مستندات این صفحات برای پیگیری قانونی به دستگاه قضایی ارسال شده و مقرر است دادسرای ناحیه ۳۸ در چارچوب دستور صادرشده، اقدامات لازم را برای مسدودسازی آن‌ها انجام دهد.
همتی با تأکید بر ضرورت صیانت از حقوق گردشگران و دفاتر خدمات مسافرتی دارای مجوز تصریح کرد: فعالیت در حوزه گردشگری نیازمند برخورداری از شرایط و ضوابط مشخصی است. اجرای یک تور باید با حضور راهنمای آموزش‌دیده، مدیر فنی واجد شرایط و رعایت الزامات قانونی انجام شود؛ اما در تورهای غیرمجاز، بسیاری از این موارد مورد توجه قرار نمی‌گیرد.
تورهای غیرمجاز؛ تهدیدی برای محیط‌زیست و حقوق گردشگران
وی با اشاره به آسیب‌های ناشی از برگزاری تورهای غیرمجاز در طبیعت اظهار کرد: فعالیت این تورها تنها به مسائل صنفی و رقابت ناسالم محدود نمی‌شود، بلکه در بسیاری از موارد، شاهد آسیب به محیط‌زیست، ایجاد آلودگی صوتی، آزار حیوانات، تخریب طبیعت و بروز ناهنجاری‌های اجتماعی هستیم.
همتی افزود: برخورد با این فعالیت‌ها نیازمند همکاری همه دستگاه‌های مسئول، از جمله نیروی انتظامی، منابع طبیعی، محیط‌زیست و سایر نهادهای مرتبط است و اداره‌کل میراث فرهنگی به‌تنهایی نمی‌تواند تمام ابعاد این موضوع را مدیریت کند.
معاون گردشگری استان تهران با اشاره به وقوع حوادث تلخ در جریان برخی سفرهای غیرمجاز بیان کرد: در سال‌های گذشته، در یکی از مناطق جنگلی استان گلستان، حادثه‌ای برای یکی از شرکت‌کنندگان در یک تور غیرمجاز رخ داد که به فوت وی منجر شد. این اتفاق نشان می‌دهد که بی‌توجهی به ضوابط ایمنی و انتخاب محل نامناسب برای اقامت و برپایی چادر می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد.
وی با بیان اینکه فعالیت‌های غیرمجاز گردشگری تنها به طبیعت‌گردی محدود نیست، گفت: در بررسی‌های انجام‌شده، بیش از ۳۰ نوع فعالیت و تور مختلف در فضای مجازی شناسایی شده است که از جمله آن‌ها می‌توان به تورهای خارجی، کوهنوردی، طبیعت‌گردی و برنامه‌های گردشگری با عناوین ورزشی و روان‌شناختی اشاره کرد.
همتی افزود: برخی از این فعالیت‌ها توسط افرادی انجام می‌شود که پیش‌تر در دفاتر مجاز گردشگری فعالیت داشته‌اند، اما اکنون بدون دریافت مجوز، به‌صورت مستقل تور برگزار می‌کنند.
رقابت ناسالم با دفاتر خدمات مسافرتی مجاز
معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی استان تهران با اشاره به مشکلات دفاتر دارای مجوز اظهار کرد: دفاتر خدمات مسافرتی مجاز برای فعالیت خود هزینه‌های مختلفی از جمله مالیات، بیمه، آموزش نیروی انسانی و رعایت ضوابط قانونی را پرداخت می‌کنند، اما در مقابل، برخی صفحات غیرمجاز بدون تحمل این هزینه‌ها وارد بازار شده و رقابت ناسالمی ایجاد کرده‌اند.
وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از مخاطبان این صفحات را جوانان تشکیل می‌دهند، افزود: تبلیغات فریبنده و بعضاً همراه با ترویج ناهنجاری‌های اجتماعی موجب جذب مخاطبان زیادی شده است و این موضوع می‌تواند جایگاه دفاتر مجاز را در بازار گردشگری تحت تأثیر قرار دهد.
همتی با تأکید بر اینکه اداره‌کل میراث فرهنگی برای ساماندهی این فعالیت‌ها ابتدا از مسیر دعوت و آموزش اقدام کرده است، گفت: از افراد فعال در این حوزه برای دریافت مجوز و شرکت در دوره‌های آموزشی دعوت شد و تلاش کردیم با همکاری دستگاه‌های مختلف، زمینه ساماندهی فعالیت آن‌ها را فراهم کنیم؛ اما در نهایت، برخورد قانونی با فعالیت‌های فاقد مجوز در دستور کار قرار گرفت.
صدور مجوز گردشگری در کمتر از یک ماه
وی با اشاره به تسهیل فرآیند صدور مجوزهای گردشگری اظهار کرد: با راه‌اندازی درگاه ملی مجوزها، فرآیند دریافت مجوزهای گردشگری به میزان قابل توجهی تسهیل شده است و در حال حاضر، متقاضیان واجد شرایط می‌توانند در کمتر از یک ماه مجوز موردنیاز خود را دریافت کنند.
همتی افزود: ما آمادگی داریم برای فعالان این حوزه که شرایط قانونی را رعایت کنند، مجوز صادر کنیم؛ اما مسئله اصلی این است که برخی از این صفحات اساساً تمایلی به دریافت مجوز ندارند و فعالیت آن‌ها به‌گونه‌ای است که از چارچوب‌های قانونی فاصله می‌گیرد.
معاون گردشگری استان تهران با اشاره به ظرفیت‌های این استان در حوزه گردشگری گفت: تقریباً نیمی از دفاتر خدمات مسافرتی کشور در استان تهران فعالیت می‌کنند. همچنین حدود چهار هزار و ۲۰۰ راهنمای گردشگری در استان داریم که نزدیک به نیمی از راهنمایان کشور را شامل می‌شوند. در حوزه آموزشگاه‌های گردشگری نیز تهران سهم قابل توجهی از ظرفیت کشور را در اختیار دارد.
وی ادامه داد: در حوزه فعالیت‌های غیرمجاز، عمده مسئله ما مربوط به فضای مجازی است و در بخش فعالیت‌های فیزیکی، با همکاری اداره اماکن، در صورت شناسایی محل غیرمجاز، اقدامات لازم برای جلوگیری از فعالیت آن انجام می‌شود.
پیشنهاد صدور کد شناسایی برای تورهای گردشگری
همتی با اشاره به راهکارهای پیشنهادی برای ساماندهی تورهای گردشگری بیان کرد: یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده در شورای تأمین، صدور کد شناسایی یا رمزینه برای تورهای گردشگری بود تا مشخصات تور، مبدأ، مقصد، محل‌های توقف و اطلاعات مسافران در آن ثبت شود.
وی افزود: در صورت همکاری پلیس راهور و سایر دستگاه‌های مسئول، می‌توان با استفاده از این سامانه، وضعیت مجاز یا غیرمجاز بودن تورها را بررسی کرد و از فعالیت تورهای فاقد مجوز جلوگیری به عمل آورد.
معاون گردشگری استان تهران با اشاره به پیشنهاد استفاده از پایانه‌های مشخص برای بارگیری مسافران تورهای گردشگری گفت: پایانه بیهقی و پایانه آزادی به‌عنوان دو محل پیشنهادی برای ساماندهی این فعالیت‌ها مطرح شدند تا با همکاری پلیس راهور، امکان شناسایی اتوبوس‌های مجاز فراهم شود؛ با این حال، این طرح‌ها تاکنون به نتیجه نهایی نرسیده‌اند.
وی خاطرنشان کرد: البته همه تورهای غیرمجاز با اتوبوس برگزار نمی‌شوند و برخی از آن‌ها از خودروهای شخصی یا ون استفاده می‌کنند؛ بنابراین ساماندهی این حوزه نیازمند راهکارهای جامع و همکاری بین‌دستگاهی است.
استقبال از همکاری شهرداری تهران در توسعه گردشگری
همتی در پاسخ به پرسشی درباره فعالیت مجموعه‌های گردشگری وابسته به شهرداری تهران اظهار کرد: سیاست‌گذاری در حوزه گردشگری بر عهده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است، اما از فعالیت هر دستگاهی که در راستای توسعه و ترویج گردشگری اقدام کند، استقبال می‌کنیم.
وی افزود: شهرداری تهران از ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه گردشگری برخوردار است و می‌تواند در معرفی جاذبه‌های شهر تهران نقش مؤثری ایفا کند. امیدواریم با توسعه همکاری‌ها، به‌ویژه در حوزه بازاریابی، تبلیغات و تولید محتوا، بتوانیم تهران را به شکل شایسته‌تری به گردشگران داخلی و خارجی معرفی کنیم.
ضعف در معرفی ظرفیت‌های گردشگری تهران
معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی استان تهران با اشاره به ضرورت توسعه تولید محتوای گردشگری اظهار کرد: یکی از ضعف‌های ما در حوزه گردشگری، معرفی ناکافی ظرفیت‌های تهران به جهان است. با وجود برخورداری از جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و طبیعی فراوان، هنوز نتوانسته‌ایم آن‌گونه که باید، تهران را معرفی کنیم.
وی با اشاره به تأثیر ایران‌هراسی بر گردشگری کشور افزود: در شرایطی که برخی رسانه‌های خارجی از ظرفیت رسانه‌ای خود برای تخریب چهره ایران استفاده می‌کنند، معرفی صحیح جاذبه‌های گردشگری کشور می‌تواند نقش مهمی در اصلاح تصویر ایران در افکار عمومی جهان داشته باشد.
همتی با بیان اینکه استان تهران در ارزیابی وزارت میراث فرهنگی، جزو پنج استان برتر کشور در حوزه بازاریابی و تبلیغات تورهای خارجی قرار گرفته است، تصریح کرد: با وجود اقدامات انجام‌شده، این فعالیت‌ها کافی نیست و باید از ظرفیت بخش خصوصی، شهرداری و فعالان حوزه رسانه و گردشگری برای معرفی گسترده‌تر تهران استفاده کنیم.
وی همچنین درباره فعالیت بلاگرهای گردشگری گفت: باید میان معرفی جاذبه‌های تاریخی و گردشگری و تبلیغ و برگزاری تور تفاوت قائل شد. معرفی یک بنای تاریخی یا جاذبه گردشگری با سازمان‌دهی و فروش تور متفاوت است و موضوع دوم نیازمند دریافت مجوزهای قانونی است.
همتی افزود: اداره‌کل میراث فرهنگی استان تهران یک تیم حدود ۱۰ نفره برای رصد فضای مجازی دارد که فعالیت‌های مرتبط با گردشگری را بررسی می‌کنند و در صورت مشاهده تخلف، اقدامات لازم انجام خواهد شد.
صدور مجوز گردشگری برای ۱۵ بنای تاریخی تهران
وی با اشاره به ظرفیت بناهای تاریخی تهران برای توسعه گردشگری فرهنگی اظهار کرد: در چهار سال اخیر، برای حدود ۱۵ بنای تاریخی ثبت‌شده یا واجد ارزش، مجوز گردشگری صادر کرده‌ایم تا ضمن حفظ و احیای این بناها، زمینه بازدید مردم و گردشگران نیز فراهم شود.
همتی افزود: یکی از نمونه‌های این اقدام، عمارت ملوکانه است که با تلفیق ظرفیت‌های تاریخی و گردشگری، به مجموعه‌ای شامل سفره‌خانه، هتل و فضای گردشگری تبدیل شده است.
معاون گردشگری استان تهران با تأکید بر ضرورت معرفی خانه‌های تاریخی و فرهنگی تهران گفت: خانه‌های هنرمندان، نویسندگان و چهره‌های فرهنگی معاصر می‌توانند به جاذبه‌های ارزشمند گردشگری تبدیل شوند. در این زمینه، همکاری با شهرداری و بخش خصوصی می‌تواند زمینه شکل‌گیری تورهای فرهنگی و معرفی بهتر ظرفیت‌های تهران را فراهم کند.
افتتاح هشت مجموعه اقامتی در شهرستان‌های استان تهران
همتی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت تمرکززدایی از گردشگری پایتخت اظهار کرد: استان تهران از ظرفیت‌های گردشگری گسترده‌ای برخوردار است و جاذبه‌های آن تنها به شهر تهران محدود نمی‌شود.
وی افزود: از مناطق کوهستانی شمیرانات و ظرفیت‌های گردشگری برفی گرفته تا کویرگردی و تورهای آفرودی در ورامین، باغ‌های شهریار، کاروانسراهای رباط‌کریم و محورهای گردشگری شرق استان، ظرفیت‌های متنوعی برای توسعه گردشگری وجود دارد.
معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی استان تهران با اشاره به برنامه‌های توسعه زیرساخت‌های اقامتی در شهرستان‌ها گفت: با توجه به تأکید وزیر میراث فرهنگی بر تمرکززدایی از تهران و توجه به شهرستان‌ها، در هفته گردشگری نخستین هتل غرب استان تهران در شهرستان ملارد افتتاح شد.
وی ادامه داد: همچنین پیش‌بینی می‌شود در دهه فجر، سه تا چهار پروژه گردشگری در شهرستان ورامین به بهره‌برداری برسد و تا پایان سال نیز حدود هشت مجموعه اقامتی شامل هتل، مهمان‌پذیر و اقامتگاه بوم‌گردی در شهرستان‌های استان تهران افتتاح شود.
همتی با اشاره به ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در حوزه گردشگری تصریح کرد: استان تهران در حال حاضر حدود ۱۲ هتل پنج‌ستاره دارد و با توجه به نیاز موجود، باید زمینه حضور بیشتر سرمایه‌گذاران بخش خصوصی برای توسعه زیرساخت‌های اقامتی فراهم شود.
ثبت‌نام ۱۱۰۰ نفر در آزمون جامع گردشگری استان تهران
وی همچنین از ثبت‌نام حدود یک‌هزار و ۱۰۰ نفر در آزمون جامع گردشگری استان تهران خبر داد و گفت: این آزمون در حوزه‌های مختلف از جمله مدیریت فنی، راهنمایان گردشگری و مدیریت عمومی تأسیسات گردشگری برگزار می‌شود.
همتی افزود: حدود ۷۰ درصد ثبت‌نام‌کنندگان این آزمون را بانوان تشکیل می‌دهند که این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت قابل توجه زنان در حوزه آموزش و فعالیت‌های گردشگری است.
معاون گردشگری استان تهران با اشاره به جایگاه این استان در حوزه آموزش گردشگری بیان کرد: استان تهران از نظر تعداد فراگیران در جایگاه نخست قرار دارد و استان خراسان رضوی با ۴۱۲ نفر، پس از تهران در رتبه دوم قرار گرفته است.
وی همچنین با اشاره به واگذاری امور غیرحاکمیتی به تشکل‌های حرفه‌ای گردشگری گفت: استان تهران در این زمینه جزو استان‌های پیشرو است و بخش عمده امور قابل واگذاری به تشکل‌های حرفه‌ای، بر اساس مصوبات مربوطه، به بخش خصوصی واگذار شده است.
همتی افزود: این اقدام موجب کاهش بروکراسی اداری و تسریع در انجام امور فعالان گردشگری شده است و تشکل‌های حرفه‌ای می‌توانند بسیاری از خدمات را با سهولت و سرعت بیشتری به اعضای خود ارائه دهند.
نظر شما