دشمن اندیشه مهدویت را می‌شناسد، ما چه اندازه امام زمان(عج) را می‌شناسیم؟

حجت‌الاسلام والمسلمین «محمدرضا نصوری» در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج، ضمن اشاره به ضرورت شناخت عمیق امام زمان(عج)، اظهار کرد: شناخت امام زمان (عج) نباید صرفاً به اظهار ارادت و محبت به امامان شهید و یادآوری تاریخ زندگی اهل‌بیت(ع) محدود شود، بلکه مهم‌ترین وظیفه ما در عصر حاضر، شناخت امام زنده و حجت الهی زمان خود و آگاهی از مسئولیت‌هایی است که در دوران امامت ایشان بر عهده داریم.

وی با بیان اینکه انتقال معارف مهدوی به جامعه، به‌ویژه نسل نوجوان و جوان، نیازمند زبانی روشن و متناسب با فهم مخاطب است، گفت: یکی از مشکلات عرصه ترویج معارف دینی، دشواری انتقال مفاهیم تخصصی به مخاطبان است و کارشناسان و پژوهشگرانی که سال‌ها در این حوزه مطالعه و تحقیق کرده‌اند، باید بتوانند دستاوردهای علمی خود را به شکلی قابل فهم و متناسب با نیازهای نسل جدید ارائه دهند تا مفاهیم عمیق اعتقادی از فضای تخصصی فراتر رفته و در زندگی فکری و اجتماعی مردم جایگاه پیدا کند.

معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج) کشور در ادامه، با اشاره به سابقه مطالعات روایی در حوزه مهدویت، به خاطره‌ای از آیت‌الله نجم‌الدین طباطبایی اشاره کرد و افزود: ایشان نقل می‌کردند که در سال ۱۳۷۰، همراه با یکی از پژوهشگران برجسته حوزه مهدویت، تصمیم گرفتند مجموعه‌ای از روایات مربوط به امام زمان(عج) را گردآوری و از نظر سند، دلالت و محتوا بررسی کنند و این کار با مشارکت جمعی از عالمان و بزرگان دنبال شد و ظرفیت گسترده روایات مهدوی را آشکار ساخت؛ به‌گونه‌ای که صدها روایت در این زمینه از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است.

حجت‌الاسلام نصوری با بیان اینکه مهدویت تنها یک موضوع تاریخی یا مجموعه‌ای از مباحث اعتقادی نیست، ادامه داد: ما در برابر امام زمان(عج) که حجت زنده الهی در دوران کنونی است، مسئولیت داریم و باید بدانیم در عصر غیبت چه وظایفی بر عهده ما گذاشته شده؛ ضمن اینکه محبت به پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) جایگاه والای خود را دارد، اما نباید این محبت باعث غفلت از شناخت امام زمان خودمان شود؛ چراکه چنین غفلتی می‌تواند به یک خطای راهبردی در معرفت دینی تبدیل شود.

وی با اشاره به مطالعات مراکز علمی و دانشگاهی رژیم صهیونیستی درباره روایات مهدویت، به خاطره‌ای از دیدار جمعی از اساتید و پژوهشگران دانشگاهی با عالمان حوزه علمیه قم در سال ۱۳۷۶ پرداخت و اظهار کرد: در آن دیدار، یکی از استادان دانشگاهی به آیت‌الله طباطبایی گفته بود که گردآوری و بررسی روایات مربوط به امام زمان(عج) موضوع تازه‌ای نیست و پژوهشگران اسرائیلی سال‌ها پیش این مطالعات را آغاز کرده‌اند.

حجت‌الاسلام نصوری افزود: در همان نشست، به نقل از دکتر عبدالعزیز ساشادینا، پژوهشگر و استاد دانشگاه، مطرح شد که از سال ۱۹۶۰ میلادی مجموعه‌ای از روایات مربوط به امام زمان(عج) در دانشگاه بار-ایلان اسرائیل گردآوری شده و این موضوع پرسش مهمی را پیش روی ما قرار می‌دهد که چرا مراکز علمی و دانشگاهی رژیم صهیونیستی تا این اندازه به بررسی روایات مهدویت و شناخت اندیشه امام زمان(عج) توجه دارند؟.

معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج) کشور با اشاره به فعالیت چهار دانشگاه اسرائیلی در زمینه شیعه‌شناسی، امام‌شناسی و مطالعات مهدوی، بیان کرد: چنین سطحی از توجه علمی نشان می‌دهد که مهدویت برای برخی مراکز پژوهشی صرفاً یک موضوع دینی و تاریخی نیست، بلکه ابعاد راهبردی و تمدنی آن نیز مورد مطالعه قرار گرفته؛ لذا لازم است جامعه علمی و فرهنگی ما نیز با حساسیت بیشتری به این مسئله نگاه کند.

حجت‌الاسلام نصوری با بیان اینکه باور به منجی و آینده روشن، اختصاص به جامعه شیعی ندارد، بیان کرد: در ادیان و جوامع مختلف، از مسیحیت و یهودیت گرفته تا دیگر آیین‌ها، باورهایی درباره پایان تاریخ و ظهور نجات‌بخش وجود دارد و در میان اهل سنت نیز اعتقاد به مهدی موعود(عج) جایگاه قابل توجهی دارد و روایات متعددی در این زمینه نقل شده است.

وی با اشاره به روایات مربوط به باقی‌ماندن یک روز از عمر دنیا و ظهور حضرت مهدی(عج)، خاطرنشان کرد: منجی‌باوری از ظرفیت‌های مهم اعتقادی برای ایجاد همگرایی و وحدت بین جوامع اسلامی و حتی پیروان ادیان مختلف برخوردار بوده و شناخت این اشتراکات می‌تواند زمینه گفت‌وگو و تعامل بیشتری را فراهم کند.

این استاد حوزه مهدویت در ادامه، شناخت جریان‌های آخرالزمانی و برداشت‌های مختلف از پایان تاریخ را برای تحلیل تحولات سیاسی و اجتماعی جهان ضروری دانست و گفت: برخی مکاتب و جریان‌های فکری، بر اساس تفسیر خاص خود از آخرالزمان، سناریوهایی برای آینده جهان ترسیم می‌کنند و حتی تحولات سیاسی و نظامی را در چارچوب پیشگویی‌های مورد اعتقاد خود تحلیل می‌کنند.

وی با اشاره به برخی تحلیل‌های مطرح‌شده در محافل سیاسی و رسانه‌ای غرب درباره جریان‌های افراطی آخرالزمانی، افزود: در برخی از این تحلیل‌ها مطرح شده که گروه‌هایی از افراطیون، جنگ نهایی بین غرب و اسلام را مقدمه تحقق پیشگویی‌های آخرالزمانی خود می‌دانند و نیروهایشان را برای مشارکت در چنین رویارویی‌ آماده می‌کنند که در این نگاه، ظهور منجی و شکل‌گیری حاکمیت جهانی پس از آن، بخشی از تصویری است که این جریان‌ها برای آینده در ذهن دارند.

حجت‌الاسلام نصوری ادامه داد: در چنین نگرشی، هدف این جریان‌ها صرفاً دستیابی به یک امتیاز سیاسی یا نظامی نیست، بلکه تحقق سناریویی است که بر اساس برداشت‌های آخرالزمانی خود ترسیم کرده‌اند؛ به همین دلیل، شناخت مبانی فکری و اعتقادی این گروه‌ها برای تحلیل رفتار سیاسی و مواجهه صحیح با آنها اهمیت دارد.

وی با بیان اینکه تحولات سیاسی، اقتصادی و نظامی منطقه را نمی‌توان صرفاً از یک زاویه بررسی کرد، اظهار کرد: در کنار عوامل اقتصادی و سیاسی، جریان‌های فکری و اعتقادی نیز ممکن است در شکل‌گیری و جهت‌دهی به برخی تحولات نقش داشته باشند؛ بنابراین، شناخت این لایه‌های پنهان و آشکار برای تحلیل درست شرایط و مقابله با جنگ شناختی دشمن ضرورت دارد.

معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج) کشور در ادامه، به مطالعات پژوهشگران آمریکایی درباره مهدویت اشاره کرد و گفت: افرادی مانند دکتر تیموتی فرنیش، استاد دانشگاه جورجیا، سال‌ها در زمینه مهدویت و جریان‌های مرتبط با آن مطالعه و پژوهش کرده‌اند و در یکی از آثار خود با عنوان «ده سال اسارت در باورهای مهدوی» به بخشی از مطالعات طولانی‌مدت خود در این حوزه پرداخته است.

وی با اشاره به حضور این پژوهشگر در مسجد مقدس جمکران، افزود: وی در جریان حضور در این مکان مقدس، با زائران درباره میزان شناخت آنان از امام زمان(عج)، شرایط ظهور و آمادگی برای تحقق آن گفت‌وگو می‌کرد و پرسش‌هایی درباره آشنایی مردم با نشانه‌های ظهور، اقداماتی که برای زمینه‌سازی ظهور انجام داده‌اند و تفاوت تمدن مهدوی با دیگر تمدن‌ها، از جمله محورهای مورد توجه وی بود.

حجت‌الاسلام نصوری این مطالعات را قابل تأمل دانست و خاطرنشان کرد: هنگامی که پژوهشگران خارجی درباره باورهای مردم، میزان شناخت آنان از امام زمان(عج)، آمادگی برای ظهور و ویژگی‌های تمدن مهدوی تحقیق می‌کنند، ما نیز باید نسبت به این موضوعات حساس باشیم و از خود بپرسیم در زمینه معرفت مهدوی چه میزان فعالیت علمی و عملی انجام داده‌ایم.

وی یکی از عرصه‌های تقابل جریان‌های معارض با اندیشه مهدویت را جنگ شناختی و تلاش برای تحریف باورهای اعتقادی جامعه عنوان کرد و افزود: امروز بخش مهمی از تقابل‌ها در عرصه رسانه و تأثیرگذاری بر افکار عمومی جریان دارد و دشمن با بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌ای و پژوهشی خود می‌کوشد مفاهیم اعتقادی را دگرگون جلوه دهد و در مواردی، تصویری وارونه از شخصیت امام مهدی(عج) ارائه کند.

معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج) کشور ادامه داد: در برخی مقالات و تحلیل‌های منتشرشده در محافل غربی، تلاش شده امام مهدی(عج) در جایگاه شخصیتی در تقابل با مسیح و حتی به‌عنوان دجال معرفی شود، در حالی که چنین تصویری هیچ تناسبی با مبانی اعتقادی شیعه و جایگاه امام زمان(عج) ندارد. ازاین‌رو، اگر در عرصه تبیین و معرفی صحیح معارف مهدوی حضور مؤثر نداشته باشیم، دیگران روایت تحریف‌شده خود را به افکار عمومی منتقل خواهند کرد.

وی با اشاره به اینکه مخاطبان برنامه‌ریزی‌های جریان‌های معارض تنها عموم مردم نیستند، خاطرنشان کرد: بخشی از مطالعات و اقدامات آنان بر شخصیت‌ها و مجموعه‌های تأثیرگذار علمی، فرهنگی و اجتماعی متمرکز بوده که می‌توانند بر افکار عمومی و جهت‌گیری جامعه اثر بگذارند و این مسئله ضرورت تقویت فعالیت‌های علمی، آموزشی و فرهنگی در حوزه مهدویت را دوچندان می‌کند.

حجت‌الاسلام نصوری با اشاره به جایگاه آثار علمی علمای شیعه در مراکز دانشگاهی خارج از جهان اسلام، به نمونه‌ای از تدریس کتاب ارزشمند «الغدیر» علامه امینی در دانشگاه عبری اورشلیم اشاره کرد و گفت: در گفت‌وگو با یکی از اساتید این دانشگاه، موضوع کتاب الغدیر مطرح شد و آن استاد از تدریس سه‌باره این اثر در دانشگاه سخن گفته بود که نشان‌دهنده توجه برخی محافل دانشگاهی خارجی به آثار علمی و اعتقادی شیعه است.

وی با اشاره به تلاش علمی علامه امینی در تألیف الغدیر و تبیین فضائل اهل‌بیت(ع) و جایگاه امامت، افزود: در کنار توجه مراکز دانشگاهی دیگر کشورها به چنین آثاری، باید از خود بپرسیم الغدیر امروز چه جایگاهی در حوزه‌های علمیه، جامعه و نظام آموزشی ما دارد و تا چه اندازه توانسته‌ایم محتوای این میراث ارزشمند را به نسل جدید منتقل کنیم.

معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج) کشور ضمن تأکید بر ضرورت فراتر رفتن معرفی فضائل اهل‌بیت(ع) از بیان عمومی و مناسبتی، گفت: آثار علمی بزرگان شیعه باید در مراکز آموزشی و دانشگاهی به‌صورت جدی مورد توجه قرار گیرد و زمینه بهره‌مندی نسل جوان از این سرمایه معرفتی فراهم شود و معرفی یک کتاب یا بیان فضائل اهل‌بیت(ع) به‌تنهایی کافی نیست، بلکه باید ابعاد علمی، اعتقادی و اجتماعی این معارف نیز برای مخاطبان تبیین شود.

وی در ادامه، با طرح این پرسش که چه میزان محتوای مناسب و اثرگذار درباره امام زمان(عج) در جامعه تولید شده، اظهار کرد: باید بررسی کنیم حوزه‌های علمیه، طلاب و کسانی که خود را سربازان امام زمان(عج) می‌دانند، تا چه اندازه در زمینه جذب مخاطب و گسترش معارف مهدوی فعالیت کرده‌اند و این عرصه نیازمند ورود جدی‌تر دستگاه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی و دینی است.

حجت‌الاسلام نصوری به برخی آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی، از جمله رواج ربا و کم‌توجهی به مسئله حجاب اشاره کرد و افزود: وقتی با چنین مسائلی در جامعه روبه‌رو می‌شویم، باید از خود بپرسیم چه کسانی و با چه محتوایی ذهن و باور فرزندان ما را تحت تأثیر قرار داده‌اند؟، این افراد فرزندان همین جامعه هستند و نباید به دلیل برخی رفتارها یا فاصله گرفتن از ارزش‌های دینی، آنان را کنار گذاشت که بخشی از این وضعیت می‌تواند ناشی از کم‌کاری ما در عرصه تبیین و فعالیت فرهنگی باشد؛ در حالی که جریان‌های دیگر با برنامه‌ریزی و تولید محتوا برای تأثیرگذاری بر ذهن و فکر نسل جدید تلاش می‌کنند.

وی ضمن دعوت از دستگاه‌های فرهنگی برای حمایت عملی از برنامه‌های مهدوی، خاطرنشان کرد: مجموعه‌هایی که مسئولیت فرهنگی دارند باید در این عرصه به‌صورت جدی وارد میدان شوند و برگزاری نشست و جلسه به‌تنهایی کافی نیست؛ اگر در جلسات وعده‌ای داده می‌شود، باید برای تحقق آن نیز اقدام کرد و مجموعه‌ها و مسئولان مرتبط نسبت به تعهدات خود پاسخگو باشند.

معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج) کشور ضمن قدردانی از تلاش فعالان بنیاد مهدویت استان کهگیلویه و بویراحمد، خواستار پشتیبانی بیشتر دستگاه‌های فرهنگی از برنامه‌های این مجموعه شد و گفت: افرادی در این عرصه تلاش می‌کنند و برای پیشبرد برنامه‌ها وقت می‌گذارند، انتظار می‌رود دستگاه‌های فرهنگی نیز به سهم خود از این فعالیت‌ها حمایت کنند؛ حتی اگر امکان همکاری و حضور مستقیم وجود ندارد، می‌توان از ظرفیت‌های مجازی و دیگر روش‌ها برای همراهی بهره گرفت، زیرا فعالیت در مسیر امام زمان(عج) به همت، تلاش مستمر و هزینه‌کردن از اعتبار و آبرو نیاز دارد.

حجت‌الاسلام نصوری با اشاره به روایتی از امام موسی کاظم(ع)، بر ضرورت آمادگی دائمی برای یاری امام زمان(عج) تأکید کرد و افزود: انسان منتظر باید همواره از خود بپرسد امروز چه کاری می‌تواند برای امام زمان(عج) انجام دهد؟، زیرا این آمادگی تنها به بیان محبت و برگزاری مراسم محدود نمی‌شود، بلکه باید در رفتار فردی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، جهاد با نفس و تلاش برای اصلاح جامعه نیز نمود پیدا کند.

وی برگزاری برنامه‌هایی مانند سه‌شنبه‌های مهدوی را ارزشمند دانست و خاطرنشان کرد: این برنامه‌ها زمانی اثرگذاری بیشتری خواهند داشت که به تقویت معنویت، گسترش فرهنگ توحیدی و اصلاح فضای عمومی جامعه منجر شوند، زیرا دشمن از افزایش معنویت، تقویت باورهای دینی و شکل‌گیری جامعه‌ای آگاه و متعهد احساس خطر می‌کند؛ بنابراین، آمادگی برای مقابله با دشمن نباید در فعالیت‌های ظاهری و فردی خلاصه شود، بلکه تقویت فرهنگ دینی باید در متن زندگی مردم جریان پیدا کند.

معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج) کشور با اشاره به جایگاه تلاشگران عرصه ترویج معارف اهل‌بیت(ع)، به روایتی از امام کاظم(ع) استناد کرد و گفت: کسانی که در مسیر اهل‌بیت(ع) و ترویج معارف آنان گام برمی‌دارند، به این خاندان منتسب هستند و باید مسئولیت خود را با تمام توان دنبال کنند.

وی با بیان اینکه کمبود امکانات مالی نباید مانع خدمت در مسیر ترویج فرهنگ مهدوی شود، اظهار کرد: نباید تصور کنیم برای خدمت به امام زمان(عج) حتماً به امکانات مالی فراوان نیاز داریم، بلکه هر فرد متناسب با توانایی، موقعیت و امکانات خود می‌تواند قدمی بردارد که گاهی یک اقدام فرهنگی، بیان سخنی درست، تحمل دشواری‌ها یا ایستادگی در برابر هجمه‌ها می‌تواند در این مسیر اثرگذار باشد.

حجت‌الاسلام نصوری به سختی‌ها و مخالفت‌هایی که پیامبر اکرم(ص) در مسیر تبلیغ دین با آن روبه‌رو بودند اشاره کرد و گفت: دشمنان در طول تاریخ همواره تلاش کرده‌اند صدای حق را خاموش کنند، اما پیامبر اسلام(ص) با وجود همه آزارها و فشارها از رسالت خود دست نکشیدند و امروز نیز اگر در مسیر ترویج معارف دینی و مهدوی با مخالفت، تمسخر یا هجمه مواجه می‌شویم، نباید میدان را خالی کنیم؛ چراکه استمرار تلاش‌های صادقانه، زمینه گسترش حقیقت را فراهم می‌کند.