خبرگزاری شبستان؛ استان فارس-مهدی رحمانیان| سهمی از یک باغ به او ارث رسیده بود؛ اما فروش میوه‌های آن باغ به دست برادرانش انجام می‌شد و سهم او از این محصول، مبلغ ناچیزی بود. تا اینکه پایش به نمایشگاه محصولات خانگی و صنایع دستی مسجد اعظم شیراز باز شد. این بار تصمیم گرفت خودش به باغ برود، میوه‌های سهمش را بچیند و برای عرضه به بازارچه بیاورد. نتیجه، بیشترشدن درآمد و البته تجربه‌ای متفاوت بود؛ او حالا خودش در تولید و فروش محصولش نقش داشت.
این اتفاق، یکی از روایت‌هایی است که حجت‌الاسلام غلامی، امام جماعت و مدیر کانون فرهنگی هنری مسجد اعظم شیراز، از شکل‌گیری و فعالیت بازارچه این مسجد تعریف می‌کند؛ بازاری که قرار است فرصتی برای معرفی توانایی‌های اهالی محله باشد؛ کسانی که گاهی محصولی برای عرضه دارند، اما نه امکان اجاره مغازه برایشان فراهم است و نه راهی آسان برای ارتباط با مشتریان.
تنوع محصولات در این نمایشگاه، تصویری از مهارت‌ها و داشته‌های کوچک و بزرگ اهالی محله ارائه می‌کند. محصولات کشاورزی و میوه‌های باغی، فرآورده‌های کشاورزی، خشکبار، عرقیات، تنقلات و خوراکی‌ها در کنار محصولات ارگانیک عرضه می‌شوند. زیورآلات، لوازم آشپزخانه و پوشاک نیز بخش دیگری از کالاهای ارائه‌شده در بازارچه هستند.ایده‌ای که از یک تجربه شروع شد
ماجرای بازارچه محصولات خانگی و صنایع دستی مسجد اعظم، از ابتدا با یک برنامه اقتصادی آغاز نشد. پیش از آن، سه‌شنبه‌های مهدوی در فضای بیرونی مسجد برگزار می‌شد و در حاشیه این مراسم، با هماهنگی یکی از بانوان، محصولات فرهنگی مهدوی نیز برای عرضه در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گرفت.
حجت‌الاسلام غلامی می‌گوید ایده برگزاری نمایشگاه به شکل امروزی، زمانی جدی شد که گروهی از اهالی مسجد درخواست کردند مسجد میزبان نمایشگاه محصولات خانگی و صنایع دستی باشد. برگزاری آن نمایشگاه، ظرفیت‌هایی را پیش روی متولیان مسجد قرار داد؛ ظرفیت‌هایی که تا آن زمان کمتر مجال بروز و معرفی پیدا کرده بودند.
به گفته او، دیدن نتیجه آن تجربه و امکان استفاده از فضای مسجد برای معرفی محصولات مردم، انگیزه‌ای شد تا این کار در مسجد اعظم دنبال شود؛ با این نگاه که مسجد می‌تواند محل عرضه توانایی‌های اهالی محله هم باشد.
از میوه باغ تا زیورآلات و خوراکی‌های خانگی
تنوع محصولات در این نمایشگاه، تصویری از مهارت‌ها و داشته‌های کوچک و بزرگ اهالی محله ارائه می‌کند. محصولات کشاورزی و میوه‌های باغی، فرآورده‌های کشاورزی، خشکبار، عرقیات، تنقلات و خوراکی‌ها در کنار محصولات ارگانیک عرضه می‌شوند. زیورآلات، لوازم آشپزخانه و پوشاک نیز بخش دیگری از کالاهای ارائه‌شده در بازارچه هستند.
بخشی از شرکت‌کنندگان پیش از این فرصت چندانی برای معرفی محصولاتشان نداشتند. حضور در نمایشگاه برای آن‌ها امکان عرضه مستقیم کالا و ارتباط با مشتریان را فراهم کرده و به گفته حجت‌الاسلام غلامی، برخی توانسته‌اند مشتریان بیشتری پیدا کنند.بخشی از شرکت‌کنندگان پیش از این فرصت چندانی برای معرفی محصولاتشان نداشتند. حضور در نمایشگاه برای آن‌ها امکان عرضه مستقیم کالا و ارتباط با مشتریان را فراهم کرده و به گفته حجت‌الاسلام غلامی، برخی توانسته‌اند مشتریان بیشتری پیدا کنند.
این بازارچه به‌تدریج به فضایی برای دیده‌شدن محصولاتی تبدیل شده که شاید در بازارهای معمولی جایی برای عرضه آن‌ها وجود نداشته باشد؛ محصولاتی که پشت هرکدام، مهارت، تجربه یا بخشی از توان اقتصادی یک خانواده قرار دارد.
استقبال مردم؛ نشانه‌ای برای ادامه راه
امام جماعت مسجد اعظم میزان استقبال مردم از نمایشگاه را خوب ارزیابی می‌کند، اما در کنار آن به نکته‌ای مهم اشاره دارد؛ اینکه زمان برگزاری بازارچه باید با وضعیت اقتصادی و توان خرید مردم تناسب داشته باشد. به اعتقاد او، موفقیت چنین برنامه‌ای فقط به حضور فروشندگان وابسته نیست و قدرت خرید مراجعه‌کنندگان نیز باید در نظر گرفته شود.
او برای ارزیابی میزان استقبال، به درخواست فروشندگان برای حضور دوباره اشاره می‌کند. به گفته حجت‌الاسلام غلامی، اگر فروش محصولات در دوره‌های گذشته رضایت‌بخش نبود، طبیعی بود که تعداد کمتری از فروشندگان برای شرکت در نمایشگاه‌های بعدی تمایل نشان دهند؛ اما افزایش درخواست‌ها برای حضور در دوره‌های بعد، از استقبال مناسب فروشندگان حکایت دارد.
برای حضور در بازارچه نیز سازوکاری در نظر گرفته شده است. متقاضیان مشخصات خود را در فرمی که از سوی برگزارکنندگان تهیه شده ثبت می‌کنند و انتخاب شرکت‌کنندگان با توجه به سوابق قبلی و اطلاعات ارائه‌شده انجام می‌شود.
حضور در نمایشگاه هم رایگان نیست و از فروشندگان هزینه‌ای دریافت می‌شود. بخشی از این مبلغ برای تأمین میزهای مورد نیاز غرفه‌داران اختصاص می‌یابد و بخش دیگر صرف هزینه‌های جانبی و برگزاری مراسم‌های مذهبی مسجد می‌شود.
وقتی مسجد بخشی از نیاز مردم را پاسخ می‌دهد
برای امام جماعت مسجد اعظم، اهمیت بازارچه تنها در میزان فروش یا تعداد غرفه‌ها خلاصه نمی‌شود. او این برنامه را راهی برای نزدیک‌ترشدن مردم به مسجد می‌داند؛ ارتباطی که به باور حجت‌الاسلام غلامی، با توجه به نیازهای واقعی اهالی محله عمیق‌تر می‌شود.
او معتقد است هر اندازه مسجد بتواند در رفع نیازهای مردم نقش داشته باشد، اقبال آن‌ها نیز بیشتر خواهد شد؛ چراکه مردم احساس می‌کنند مراجعه به مسجد، علاوه بر بهره‌مندی از فضای عبادی، می‌تواند بخشی از نیازهای زندگی روزمره‌شان را نیز پاسخ دهد.او معتقد است هر اندازه مسجد بتواند در رفع نیازهای مردم نقش داشته باشد، اقبال آن‌ها نیز بیشتر خواهد شد؛ چراکه مردم احساس می‌کنند مراجعه به مسجد، علاوه بر بهره‌مندی از فضای عبادی، می‌تواند بخشی از نیازهای زندگی روزمره‌شان را نیز پاسخ دهد.
در این نگاه، بازارچه فارغ از یک برنامه جانبی؛ فرصتی است برای آنکه مسجد در متن زندگی محله حضور داشته باشد و اهالی، توانایی‌ها و محصولات خود را در فضایی آشنا و در دسترس عرضه کنند.
بازارچه بیرون از شبستان، عبادت در جای خود
یکی از ملاحظات برگزارکنندگان، حفظ فضای عبادی مسجد و جلوگیری از تداخل فعالیت اقتصادی با برنامه‌های مذهبی است. به همین دلیل، نمایشگاه معمولاً در حیاط و فضاهای بیرونی مسجد برپا می‌شود و شبستان برای برگزاری نماز و مراسم عبادی در نظر گرفته شده است.
البته شرایط آب‌وهوایی گاهی برنامه را تغییر می‌دهد. در روزهای بارانی یا زمانی که شرایط جوی برای برگزاری نمایشگاه در فضای باز مناسب نیست، بازارچه را به روز جمعه منتقل می‌کنند تا از صبح تا پیش از اذان مغرب در شبستان برگزار شود؛ به شکلی که با برنامه‌های عبادی مسجد تداخلی نداشته باشد.
از نمایشگاه مناسبتی تا بازارچه‌های شبانه
شرایط اقتصادی و دشواری اجاره مغازه، بسیاری از تولیدکنندگان خانگی و صاحبان محصولات کوچک را با محدودیت در عرضه و فروش روبه‌رو کرده است. حجت‌الاسلام غلامی می‌گوید تلاش مجموعه مسجد اعظم این است که با برگزاری ماهانه نمایشگاه، بخشی از این محدودیت را کاهش دهد.
فعالیت بازارچه به روزهای برپایی نمایشگاه محدود نمانده است. به گفته مدیر کانون فرهنگی هنری مسجد اعظم شیراز، در تجمعات شبانه مردم در پیاده‌رو مقابل مسجد نیز برخی از اهالی درخواست کرده‌اند میزی برای عرضه محصولاتشان در اختیار داشته باشند. به همین دلیل، این امکان در شب‌ها هم فراهم شده و شماری از مردم محصولات خود را برای فروش به آنجا می‌آورند.آخرین نمایشگاهی که در مسجد برگزار شده، سومین دوره در سال جدید بوده است و برگزارکنندگان امیدوارند تا پایان سال نیز چند دوره دیگر برپا کنند. این برنامه‌ها معمولاً در مناسبت‌های مذهبی، جشن‌ها و اعیاد برگزار می‌شود و برای جشن میلاد حضرت فاطمه زهرا(س) نیز تدارک ویژه‌ای در نظر گرفته شده است.
فعالیت بازارچه به روزهای برپایی نمایشگاه محدود نمانده است. به گفته مدیر کانون فرهنگی هنری مسجد اعظم شیراز، در تجمعات شبانه مردم در پیاده‌رو مقابل مسجد نیز برخی از اهالی درخواست کرده‌اند میزی برای عرضه محصولاتشان در اختیار داشته باشند. به همین دلیل، این امکان در شب‌ها هم فراهم شده و شماری از مردم محصولات خود را برای فروش به آنجا می‌آورند.
قصه باغی که مسیر فروشش تغییر کرد
ماجرای بانویی که میوه‌های سهم خود از باغ را شخصاً برای فروش به نمایشگاه آورد، برای حجت‌الاسلام غلامی نمونه‌ای روشن از نتیجه این تجربه است. او پیش از آن، در فروش محصول باغ نقشی نداشت و درآمدی که از سهمش دریافت می‌کرد، چندان قابل توجه نبود؛ اما بازارچه به او امکان داد خودش محصول را برداشت و عرضه کند و درآمد بیشتری به دست آورد.
حالا همین تجربه، فراتر از یک غرفه و یک دوره نمایشگاه، به دیگر بخش‌های فعالیت مسجد نیز راه پیدا کرده است. درخواست اهالی برای عرضه محصولات در تجمعات شبانه مقابل مسجد نشان می‌دهد بازارچه توانسته راهی تازه برای ارتباط میان مردم و فضای مسجد باز کند.
در حیاط مسجد اعظم شیراز، کنار محصولاتی که از باغ‌ها، خانه‌ها و کارگاه‌های کوچک به نمایشگاه می‌رسند، داستان آدم‌هایی هم حضور دارد که فرصت پیدا کرده‌اند دسترنج خود را مستقیم‌تر به دیگران معرفی کنند؛ تجربه‌ای که برگزارکنندگان امیدوارند با تداوم ماهانه بازارچه، گسترده‌تر شود.
نظر شما