خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- در روزگاری که نوجوانان و جوانان بیش از هر زمان دیگری در معرض بمباران اطلاعاتی، آشفتگی‌های فکری و هجمه‌های فرهنگی در فضای مجازی قرار دارند، یک پرسش اساسی پیش روی خانواده‌ها، متولیان فرهنگی و فعالان قرآنی قرار گرفته است؛ چگونه می‌توان میان نسل جدید و مفاهیم عمیق قرآن کریم پیوندی ماندگار برقرار کرد؟ آیا صرف برگزاری محافل و مسابقات قرآنی برای تربیت نسلی آشنا با معارف وحی کافی است یا باید راهی تازه برای حضور مؤثر جوانان در میدان فعالیت‌های قرآنی گشود؟
در این میان، مسابقات قرآنی «مدهامّتان» به‌عنوان رویدادی مسجدمحور، ظرفیتی ارزشمند برای کشف استعدادهای قرآنی، تقویت انس جوانان با کلام وحی و بازگرداندن مسجد به جایگاه اصلی خود در تربیت نسل آینده دارد؛ ظرفیتی که به باور فعالان قرآنی، زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که نوجوانان و جوانان نه‌فقط شرکت‌کنندگان مسابقات، بلکه از بازیگران اصلی طراحی، اجرا و گسترش این رویدادها باشند.
میثم یوسفی، قاری و مدرس قرآن کریم و داور سطح دو کشوری مسابقات اوقاف و مسابقات مدهامّتان، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، با تأکید بر ضرورت تقویت پیوند میان مسابقات قرآنی مدهامتان و نسل جوان، معتقد است فعالیت‌های قرآنی کشور با وجود پیشرفت‌های ارزشمند، همچنان با ظرفیت‌های واقعی جامعه فاصله دارد و برای رسیدن به جامعه‌ای قرآنی باید از نگاه سطحی و ظاهری عبور کرد و به سراغ ریشه‌های تربیت قرآنی رفت.
مدهامّتان؛ جوانان از تماشاگر به میدان‌داران فعالیت‌های قرآنی تبدیل شوند
یوسفی با اشاره به شرایط فرهنگی و اجتماعی امروز و ضرورت توجه بیشتر به نیازهای فکری و روحی نسل جوان اظهار کرد: در شرایطی که نوجوانان و جوانان در معرض هجمه‌های روحی و فرهنگی دشمنان اسلام قرار دارند، آشنایی با معارف ناب قرآن کریم می‌تواند زمینه‌ساز تقویت ایمان، آرامش درونی و شکل‌گیری نگرشی عمیق‌تر به زندگی باشد.
وی با بیان اینکه برگزاری مسابقات قرآنی مدهامتان با محوریت مسجد، نقش مهمی در جذب نوجوانان و جوانان به فعالیت‌های قرآنی دارد برگزاری مسابقات قرآنی مدهامتان با محوریت مسجد، نقش مهمی در جذب نوجوانان و جوانان به فعالیت‌های قرآنی دارد، افزود: برای بهره‌گیری حداکثری از این ظرفیت، باید پیوند میان این مسابقات و نسل جدید روزبه‌روز تقویت شود.
این قاری و مدرس قرآن کریم ادامه داد: یکی از راهکارهای مهم در این زمینه، فراهم کردن زمینه مشارکت واقعی نوجوانان و جوانان در برگزاری مسابقات است؛ به‌گونه‌ای که آنان تنها به‌عنوان شرکت‌کننده در این رویداد حضور نداشته باشند، بلکه در برنامه‌ریزی، اجرا و گسترش فعالیت‌ها نیز نقش‌آفرینی کنند.
یوسفی با اشاره به ظرفیت اجتماعی و مردمی مراسم اربعین حسینی بیان کرد: همان‌گونه که در اربعین شاهد حضور و مشارکت اقشار مختلف مردم در برگزاری این حرکت عظیم هستیم، در فعالیت‌های قرآنی نیز باید زمینه‌ای فراهم شود تا مردم، به‌ویژه نسل جوان، خود را بخشی از این جریان بدانند و برای گسترش آن احساس مسئولیت کنند. در فعالیت‌های قرآنی نیز باید زمینه‌ای فراهم شود تا مردم، به‌ویژه نسل جوان، خود را بخشی از این جریان بدانند و برای گسترش آن احساس مسئولیت کنند.
وی تصریح کرد: هر اندازه مشارکت جوانان در فعالیت‌های قرآنی افزایش یابد، امکان ایجاد ارتباطی عمیق‌تر و ماندگارتر میان آنان و معارف قرآن کریم فراهم می‌شود؛ ازاین‌رو، مدهامّتان باید فراتر از یک رقابت قرآنی، بستری برای رشد استعدادها، مسئولیت‌پذیری و حضور اجتماعی نسل جوان باشد.
تلاوت اثرگذار؛ صدای زیبا بدون فهم آیات کافی نیست
داور سطح دو کشوری مسابقات اوقاف با تأکید بر اینکه تلاوت قرآن کریم تنها به داشتن صدای زیبا یا اجرای نغمه‌های دلنشین محدود نمی‌شود، گفت: قاری برای ارائه تلاوتی اثرگذار باید آمادگی روحی و فنی لازم را کسب کند و در کنار تسلط بر فنون قرائت، از مفهوم و معنای آیاتی که تلاوت می‌کند نیز آگاهی داشته باشد. قاری برای ارائه تلاوتی اثرگذار باید آمادگی روحی و فنی لازم را کسب کند و در کنار تسلط بر فنون قرائت، از مفهوم و معنای آیاتی که تلاوت می‌کند نیز آگاهی داشته باشد.
یوسفی با اشاره به اهمیت هماهنگی میان معنا و اجرای صوتی قرآن افزود: نغمات و فنونی که قاری در تلاوت خود به کار می‌گیرد، باید تابع معنای آیات باشد؛ زیرا کسی که مفهوم کلام را درک نکرده است، نمی‌تواند آن را به‌درستی به شنونده منتقل کند.
وی با بیان اینکه قاری قرآن در جایگاهی فراتر از یک صداپیشه قرار دارد، اظهار کرد: قاری در حقیقت مبلّغ و تصویرگر کلام الهی است و باید با استفاده صحیح از ظرفیت‌های صوتی، لحنی و فنی، مخاطب را با فضای معنایی آیات آشنا کند.
این مدرس قرآن کریم ادامه داد: هنگامی که آیات قرآن از بشارت سخن می‌گویند، لحن قاری باید متناسب با فضای بشارت باشد و زمانی که آیات حاوی انذار و هشدار هستند، نحوه تلاوت نیز باید این مفهوم را به مخاطب منتقل کند. در چنین شرایطی، انتخاب مقام مناسب و استفاده درست از نغمات، نقش مهمی در انتقال پیام آیات خواهد داشت.
یوسفی با تأکید بر ضرورت توجه به تجوید، وقف و ابتدا و شیوه صحیح ادای کلمات گفت: نغمه نباید بر متن قرآن غلبه کند و اصول تجویدی نیز نباید تحت تأثیر جلوه‌های صوتی قرار گیرد. قاری باید تمام توانایی‌های خود را در خدمت بیان درست و اثرگذار کلام الهی قرار دهد.
وی با اشاره به مجموعه‌ای از اصول فنی تلاوت که با عنوان «صلوات» به یاد سپرده می‌شوند، بیان کرد: در این شیوه، حرف «صاد» نماد صوت، «لام» نماد لحن، «واو» نماد وقف، «الف» نماد ابتدا و «تاء» نماد تجوید است؛ مؤلفه‌هایی که در کنار شناخت معنای آیات می‌توانند به شکل‌گیری تلاوتی منسجم، اصولی و تأثیرگذار کمک کنند.
این داور قرآنی خاطرنشان کرد: تلاوت موفق حاصل کنار هم قرار گرفتن دانش، تمرین، آمادگی روحی، شناخت مفاهیم و مهارت فنی است و توجه هم‌زمان به این ابعاد می‌تواند زمینه انتقال بهتر پیام قرآن کریم به مخاطبان را فراهم کند.
فعالیت‌های قرآنی؛ عبور از ظاهرگرایی و حرکت به سوی تربیت عمیق
یوسفی با بیان اینکه فعالیت‌های قرآنی در کشور پیشرفت‌های خوبی داشته، اما هنوز با نقطه مطلوب فاصله دارد، اظهار کرد: فعالیت‌های قرآنی ابعاد متعددی دارد و برای تحقق جامعه‌ای قرآنی باید همه این ابعاد مورد توجه قرار گیرد. فعالیت‌های قرآنی ابعاد متعددی دارد و برای تحقق جامعه‌ای قرآنی باید همه این ابعاد مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: جامعه زمانی می‌تواند به سوی کمال و تعالی حرکت کند که قرآن کریم در عرصه‌های مختلف زندگی فردی و اجتماعی حضور داشته باشد و ارتباط مردم با این کتاب آسمانی به قرائت ظاهری محدود نشود.
این قاری و مدرس قرآن کریم با تأکید بر ضرورت جایگزینی نگاه زیربنایی به‌جای نگاه سطحی در فعالیت‌های قرآنی گفت: نهضت قرآن‌آموزی باید بیش از گذشته فراگیر شود و همه اقشار جامعه، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، فرصت حضور و مشارکت در این عرصه را پیدا کنند.
یوسفی با اشاره به جایگاه مساجد در گسترش فرهنگ قرآنی ادامه داد: یکی از ضرورت‌های مهم در این مسیر، تبدیل هر مسجد به پایگاهی برای آموزش، تلاوت، حفظ و فهم قرآن کریم است؛ چراکه مسجد به دلیل ارتباط مستمر با مردم و برخورداری از ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی، می‌تواند نقش مهمی در تربیت نسل قرآنی ایفا کند. مسجد به دلیل ارتباط مستمر با مردم و برخورداری از ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی، می‌تواند نقش مهمی در تربیت نسل قرآنی ایفا کند.
وی با تأکید بر اهمیت برنامه‌ریزی اصولی برای گسترش حفظ قرآن کریم اظهار کرد: در حوزه حفظ نیز باید نگاهی عمیق و هدفمند وجود داشته باشد و فعالیت‌ها به‌گونه‌ای طراحی شوند که افراد در کنار حفظ آیات، با مفاهیم و پیام‌های قرآن نیز آشنا شوند.
این فعال قرآنی خاطرنشان کرد: ساختن جامعه‌ای قرآنی نیازمند مشارکت همگانی است و نمی‌توان این مسئولیت را تنها بر دوش مؤسسات یا فعالان تخصصی قرآن گذاشت. خانواده‌ها، مساجد، نهادهای فرهنگی و آموزشی و همه بخش‌های جامعه باید در این مسیر نقش‌آفرینی کنند تا انس با قرآن به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شود.
فضای مجازی؛ فرصتی که نباید در آموزش قرآن از دست برود
یوسفی با اشاره به تغییرات گسترده در شیوه دسترسی مردم به محتوای قرآنی، بهره‌گیری از ظرفیت فضای مجازی را یکی از ضرورت‌های فعالیت‌های قرآنی در عصر جدید دانست و گفت: نسل جوان بخش قابل توجهی از زمان خود را در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی سپری می‌کند؛ بنابراین نمی‌توان برای ترویج قرآن در میان این نسل، از ظرفیت‌های گسترده این فضا غافل ماند.
وی با بیان اینکه شرایط دسترسی به تلاوت‌های قرآنی نسبت به دهه‌های گذشته تفاوت چشمگیری پیدا کرده است، افزود: در سال‌های گذشته، زمانی که اینجانب در اواسط دهه ۶۰ با تلاوت قرآن از طریق برنامه‌های قرآنی شبکه‌های یک و دو صداوسیما آشنا شدم، یافتن یک نوار کاست از تلاوت استادان مصری کار دشواری بود؛ اما امروز دسترسی به تلاوت‌های برجسته قاریان جهان به‌سادگی امکان‌پذیر است.
این مدرس قرآن کریم ادامه داد: این تغییرات نشان می‌دهد که امکانات فراوانی برای گسترش آموزش و ترویج قرآن در اختیار فعالان این حوزه قرار گرفته استامکانات فراوانی برای گسترش آموزش و ترویج قرآن در اختیار فعالان این حوزه قرار گرفته است؛ بااین‌حال، استفاده از این ظرفیت‌ها باید هدفمند و متناسب با نیازهای مخاطبان باشد.
یوسفی با تأکید بر ضرورت تولید محتوای آموزشی متناسب با ویژگی‌های مخاطبان اظهار کرد: طراحی و استفاده از نرم‌افزارهای قرآنی متناسب با سن، جنسیت و میزان تحصیلات افراد می‌تواند به رشد و تعالی آنان کمک کند و زمینه یادگیری آسان‌تر و جذاب‌تر مفاهیم قرآنی را فراهم آورد.
وی با انتقاد از کم‌توجهی نسبی به تولید محتوای آموزشی قرآنی در مقایسه با برخی حوزه‌های دیگر افزود: به باور اینجانب، ظرفیت فضای مجازی برای آموزش علوم قرآنی و تولید محتوای تخصصی و کاربردی هنوز به اندازه کافی مورد استفاده قرار نگرفته است.
این فعال قرآنی تصریح کرد: برای جذب نسل جدید باید زبان ارتباط با آنان را شناخت و از ابزارهایی بهره گرفت که در زندگی روزمره‌شان حضور دارد برای جذب نسل جدید باید زبان ارتباط با آنان را شناخت و از ابزارهایی بهره گرفت که در زندگی روزمره‌شان حضور دارد. تولید محتوای جذاب، آموزش‌های مرحله‌بندی‌شده و دسترسی آسان به منابع معتبر می‌تواند زمینه ارتباط بیشتر نوجوانان و جوانان با تلاوت، حفظ و مفاهیم قرآن کریم را فراهم کند.
مسجد، قرآن و مردم؛ سه ضلع اصلی موفقیت مدهامتان
یوسفی با اشاره به جایگاه ویژه مسابقات قرآنی مدهامتان در ترویج فرهنگ قرآن در جامعه اظهار کرد: مسجدمحور بودن این مسابقات از مهم‌ترین ویژگی‌های آن است و می‌تواند به تقویت پیوند میان مسجد، قرآن و مردم کمک کند.
وی افزود:توجه به مساجد به‌عنوان پایگاه اصلی فعالیت‌های قرآنی، ترویج معارف قرآن کریم در سطح جامعه و شناسایی استعدادهای نوجوانان و جوانان از ظرفیت‌های ارزشمند مسابقات مدهامتان به شمار می‌رود. توجه به مساجد به‌عنوان پایگاه اصلی فعالیت‌های قرآنی، ترویج معارف قرآن کریم در سطح جامعه و شناسایی استعدادهای نوجوانان و جوانان از ظرفیت‌های ارزشمند مسابقات مدهامتان به شمار می‌رود.
این قاری و مدرس قرآن کریم با اشاره به پیچیدگی‌های هنر تلاوت بیان کرد: تلاوت قرآن از نظر هماهنگی میان صوت، لحن، تجوید، وقف و ابتدا و انتقال مفاهیم، هنری دشوار و تخصصی است؛ ازاین‌رو، شناسایی استعدادهای قرآنی و هدایت صحیح آنان به آموزش‌های تخصصی، نیازمند حضور افراد متخصص و باتجربه است.
یوسفی ادامه داد: برگزاری مسابقات به‌تنهایی برای پرورش استعدادهای قرآنی کافی نیست، بلکه باید پس از شناسایی افراد مستعد، مسیر آموزش، تمرین و رشد آنان نیز دنبال شود تا این استعدادها بتوانند در آینده به قاریان توانمند و اثرگذار تبدیل شوند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به تربیت مستمر استعدادهای قرآنی خاطرنشان کرد: مساجد می‌توانند با ایجاد حلقه‌های آموزشی، برگزاری جلسات مستمر تلاوت و حفظ و بهره‌گیری از استادان مجرب، زمینه رشد استعدادهای شناسایی‌شده در مسابقات مدهامتان را فراهم کنند.
این داور کشوری مسابقات اوقاف تصریح کرد: اگر مسابقات قرآنی به فعالیتی مقطعی محدود نشود و ارتباط آن با برنامه‌های مستمر مساجد حفظ شود، می‌توان امیدوار بود که آثار آن در افزایش مشارکت جوانان و گسترش فرهنگ قرآنی در جامعه نمایان‌تر شود.
مهجوریت قرآن؛ بازگشت به معارف وحی، ضرورتی برای جامعه اسلامی
یوسفی با تأکید بر ضرورت تقویت فرهنگ انس با قرآن کریم اظهار کرد: برای رفع مهجوریت قرآن، باید ارتباط با این کتاب آسمانی از قرائت صرف فراتر برود و فهم، تدبر و عمل به آموزه‌های آن در زندگی فردی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. برای رفع مهجوریت قرآن، باید ارتباط با این کتاب آسمانی از قرائت صرف فراتر برود و فهم، تدبر و عمل به آموزه‌های آن در زندگی فردی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای(اعلی‌الله مقامه‌الشریف)، درباره اهمیت قرآن کریم، بر ضرورت تلاش همگانی برای گسترش فرهنگ قرآنی تأکید کرد.
این قاری و مدرس قرآن کریم افزود: جامعه اسلامی برای حرکت در مسیر تعالی به انس مستمر با قرآن و بهره‌گیری از آموزه‌های آن نیاز دارد و مسلمانان باید با ترویج فرهنگ قرآن‌خوانی، زمینه آشنایی بیشتر نسل جوان با معارف وحی را فراهم کنند.
یوسفی خاطرنشان کرد: دفاع از ساحت مقدس قرآن کریم تنها به بیان اهمیت آن محدود نمی‌شود، بلکه باید در عمل، زمینه حضور قرآن در خانواده‌ها، مساجد، مراکز آموزشی و عرصه‌های مختلف زندگی اجتماعی را فراهم کنیم.
وی یادآور شد: گسترش نهضت قرآن‌آموزی، تقویت مساجد به‌عنوان پایگاه‌های قرآنی، بهره‌گیری هوشمندانه از فضای مجازی و فراهم کردن زمینه مشارکت فعال نوجوانان و جوانان در رویدادهایی مانند مدهامتان، می‌تواند گام‌هایی مؤثر برای نزدیک‌تر شدن جامعه به فرهنگ و معارف قرآن کریم باشد.
نظر شما