خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- شهادت حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) تنها یادآور اندوهی بزرگ در تاریخ اسلام نیست؛ بلکه روایت ایستادگی بانویی است که در روزگار دشوار پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، دفاع از حق و ولایت را مسئولیتی فراتر از سکوت و مصلحت‌اندیشی دانست.
سیره حضرت زهرا(س) به ما می‌آموزد که شناخت حقیقت، زمانی ارزشمند است که با بصیرت، شجاعت، استدلال و مسئولیت‌پذیری همراه شود؛ درسی که پس از قرن‌ها، همچنان برای جامعه امروز، به‌ویژه زنان و جوانان، راهگشا است.
خطبه فدکیه، احتجاج‌های مستدل و مواضع روشنگرانه حضرت زهرا(س)، جلوه‌هایی از پیوند معرفت دینی با مسئولیت اجتماعی است؛ پیوندی که در آن، دفاع از حق با آگاهی، اخلاق و پایداری معنا پیدا می‌کند.
حجت‌الاسلام مهدی ملاکی، رئیس اداره امور فرهنگی دادگستری خراسان جنوبی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، با تبیین پیام‌های اعتقادی و اجتماعی شهادت حضرت زهرا(س)، بر ضرورت شناخت معیارهای حق، الگوگیری از سیره آن حضرت، توجه به پیام‌های خطبه فدکیه و تقویت بصیرت در برابر روایت‌های نادرست تأکید کرد.
شهادت حضرت زهرا(س)؛ دفاع از حق فراتر از مصلحت‌اندیشی
حجت‌الاسلام ملاکی با اشاره به مهم‌ترین پیام شهادت حضرت زهرا(س) در زمینه دفاع از ولایت و امامت اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین پیام‌های شهادت حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) این است که دفاع از حق، تنها به شناخت حقیقت محدود نمی‌شود یکی از مهم‌ترین پیام‌های شهادت حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) این است که دفاع از حق، تنها به شناخت حقیقت محدود نمی‌شود؛ بلکه گاهی انسان در برابر حقیقتی که شناخته است، مسئولیت تاریخی پیدا می‌کند و باید برای تبیین و پاسداری از آن اقدام کند.
وی افزود: حضرت زهرا(س) در مقطعی حساس از تاریخ اسلام، درباره مسئله رهبری جامعه اسلامی و جایگاه امام علی(ع) موضع‌گیری کردند و این موضع در سخنان ایشان، احتجاج درباره فدک و اعتراض به شرایط پیش‌آمده پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) بازتاب یافته است.
رئیس اداره امور فرهنگی دادگستری خراسان جنوبی ادامه داد: پیام تاریخی و اعتقادی سیره حضرت زهرا(س) برای مسلمانان این است که حق‌مداری نباید تابع مصلحت‌اندیشی‌های زودگذر، فضای غالب جامعه یا هزینه‌های اجتماعی دفاع از حقیقت باشد پیام تاریخی و اعتقادی سیره حضرت زهرا(س) برای مسلمانان این است که حق‌مداری نباید تابع مصلحت‌اندیشی‌های زودگذر، فضای غالب جامعه یا هزینه‌های اجتماعی دفاع از حقیقت باشد؛ البته دفاع از حق باید بر شناخت، استدلال، اخلاق و مسئولیت‌پذیری استوار باشد، نه تعصب و دشمنی.
حجت الاسلام ملاکی با بیان اینکه دفاع حضرت زهرا(س) از ولایت، صرفاً موضع‌گیری عاطفی یا خانوادگی نبود، گفت: این دفاع ابعاد اعتقادی، استدلالی، اجتماعی و سیاسی داشت و آن حضرت با بهره‌گیری از احتجاج، روشنگری عمومی و پایداری بر مواضع خود، مسئله حق و عدالت را در برابر جامعه مطرح کردند.
وی با اشاره به جایگاه خطبه فدکیه تصریح کرد: حضرت زهرا(س) در این خطبه به تبیین معارف توحیدی، جایگاه رسالت، فلسفه احکام و مسئولیت جامعه اسلامی پرداختند و در ادامه، با استناد به آیات قرآن، درباره مسئله ارث و فدک احتجاج کردند.
خطبه فدکیه؛ از تبیین معارف دینی تا روشنگری اجتماعی
رئیس اداره امور فرهنگی دادگستری خراسان جنوبی با اشاره به جایگاه خطبه فدکیه در تبیین مواضع حضرت زهرا(س) بیان کرد: اهمیت این خطبه تنها به مسئله فدک محدود نمی‌شود، بلکه گستره‌ای از مباحث اعتقادی، عبادی، اجتماعی و سیاسی را در بر می‌گیرد.
وی ادامه داد: حضرت زهرا(س) در آغاز خطبه، معارف توحیدی و فلسفه ایمان و احکام را مطرح می‌کنند و سپس به جایگاه پیامبر اکرم(ص) و نقش رسالت در هدایت جامعه می‌پردازند. حضرت زهرا(س) در آغاز خطبه، معارف توحیدی و فلسفه ایمان و احکام را مطرح می‌کنند و سپس به جایگاه پیامبر اکرم(ص) و نقش رسالت در هدایت جامعه می‌پردازند. در ادامه نیز موضوع فدک و استدلال‌های قرآنی درباره ارث را بیان کرده و نسبت به وضعیت جامعه پس از رحلت پیامبر(ص) انتقاد می‌کنند.
حجت الاسلام ملاکی با بیان اینکه یکی از محورهای مهم خطبه فدکیه، پیوند میان احکام دینی و سامان اجتماعی است، افزود: در این نگاه، دین مجموعه‌ای از عبادات فردی و احکام پراکنده نیست، بلکه نظامی برای تربیت انسان، برقراری عدالت و هدایت جامعه به شمار می‌رود.
وی با اشاره به تبیین فلسفه برخی احکام در این خطبه گفت: در بخش‌هایی از خطبه فدکیه، از نماز به‌عنوان عاملی برای دوری از تکبر و از امامت به‌عنوان وسیله‌ای برای نظم و پیوند اجتماعی یاد شده است.
رئیس اداره امور فرهنگی دادگستری خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: ارتباط خطبه فدکیه با مسئله امامت را باید در همین چارچوب فهمید؛ چراکه حضرت زهرا(س) از یک سو درباره حق خود در موضوع فدک احتجاج می‌کنند ارتباط خطبه فدکیه با مسئله امامت را باید در همین چارچوب فهمید؛ چراکه حضرت زهرا(س) از یک سو درباره حق خود در موضوع فدک احتجاج می‌کنند و از سوی دیگر، نسبت به مسیر رهبری جامعه پس از پیامبر اکرم(ص) هشدار می‌دهند. در این چارچوب، دفاع از فدک صرفاً دفاع از یک دارایی نیست، بلکه با موضوع اجرای احکام، مرجعیت دینی و جایگاه اهل‌بیت(ع) نیز ارتباط پیدا می‌کند.
بصیرت فاطمی؛ شناخت حق در میان هیاهوی جامعه
حجت الاسلام ملاکی با بیان اینکه دفاع حضرت زهرا(س) از ولایت، الگویی ماندگار برای بصیرت و شناخت حق از باطل است، اظهار کرد: مسئله‌ای که در سیره آن حضرت مشاهده می‌کنیم، محدود به یک واقعه تاریخی نیست، بلکه با پرسشی همیشگی ارتباط دارد؛ اینکه هنگامی که تشخیص حق دشوار می‌شود و فضای عمومی جامعه با حقیقت فاصله می‌گیرد، وظیفه انسان چیست؟
وی افزود: بصیرت به معنای صرفاً داشتن اطلاعات زیاد نیست، بلکه توانایی تشخیص درست بر اساس معیارهای معتبر است. در نگاه دینی، قرآن، سنت پیامبر اکرم(ص)، عدالت و شناخت جایگاه حجت الهی از معیارهای اساسی تشخیص حق به شمار می‌روند.
رئیس اداره امور فرهنگی دادگستری خراسان جنوبی ادامه داد: یکی از درس‌های سیره حضرت زهرا(س)، گرفتار نشدن در فضای غالب جامعه است؛ زیرا در بسیاری از تحولات اجتماعی، آنچه بیشتر شنیده می‌شود، لزوماً درست‌ترین سخن نیست یکی از درس‌های سیره حضرت زهرا(س)، گرفتار نشدن در فضای غالب جامعه است؛ زیرا در بسیاری از تحولات اجتماعی، آنچه بیشتر شنیده می‌شود، لزوماً درست‌ترین سخن نیست. آن حضرت مواضع خود را بر پایه شناخت و باور دینی بیان کردند، نه صرفاً بر اساس آنچه در فضای عمومی پذیرفته شده بود.
حجت الاسلام ملاکی با تأکید بر اینکه شناخت حق باید به مسئولیت‌پذیری منجر شود، گفت: گاهی انسان حقیقتی را می‌شناسد، اما به دلیل ترس از هزینه‌ها، حفظ موقعیت یا نگرانی از واکنش دیگران، درباره آن سکوت می‌کند؛ در حالی که سیره حضرت زهرا(س) یادآور این نکته است که شناخت حق، متناسب با توانایی و شرایط انسان، مسئولیت ایجاد می‌کند.
وی تصریح کرد: الگوگیری از حضرت زهرا(س) تنها به محبت و ارادت محدود نمی‌شود، بلکه باید روش آن حضرت در شناخت حقیقت، استدلال، شجاعت اخلاقی و پایداری بر اصول را نیز در زندگی فردی و اجتماعی به کار گرفت.
زنان و جوانان؛ از محبت فاطمی تا مسئولیت اجتماعی
حجت الاسلام ملاکی با اشاره به راه‌های الگوگیری زنان و جوانان از سیره حضرت زهرا(س) بیان کرد: الگوگیری از آن حضرت زمانی معنا پیدا می‌کند که از سطح احساس و بزرگداشت عبور کنیم و به عرصه رفتار فردی و اجتماعی برسیم.
وی افزایش معرفت دینی را نخستین گام در مسیر ولایت‌مداری آگاهانه دانست و افزود: مطالعه قرآن، شناخت سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، آشنایی با منابع معتبر حدیثی و تاریخی و مراجعه به پژوهش‌های مستند، زمینه تشخیص درست را فراهم می‌کند.
رئیس اداره امور فرهنگی دادگستری خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت تقویت قدرت استدلال در میان جوانان گفت: دفاع از باورهای دینی باید با زبانی قابل فهم، منطقی روشن و استناد معتبر صورت گیرد. دفاع از باورهای دینی باید با زبانی قابل فهم، منطقی روشن و استناد معتبر صورت گیرد. جوانان باید بیاموزند که در برابر پرسش‌های جدی، به‌جای پاسخ‌های احساسی یا نقل مطالب تأییدنشده، از گفت‌وگوی مستدل استفاده کنند.
وی مسئولیت‌پذیری اجتماعی را از دیگر جلوه‌های الگوگیری از سیره حضرت زهرا(س) برشمرد و ادامه داد: توجه به عدالت، دفاع از حقوق مردم، حمایت از محرومان، امانت‌داری و مقابله با تبعیض، از عرصه‌هایی است که می‌توان سیره آن حضرت را در آن‌ها الگو قرار داد؛ چراکه ولایت‌مداری اگر از اخلاق و عدالت جدا شود، از محتوای تربیتی خود فاصله می‌گیرد.
حجت الاسلام ملاکی با اشاره به نقش زنان در عرصه تربیت و فرهنگ اظهار کرد:حضرت زهرا(س) الگویی برای پیوند میان معرفت، عبادت، تربیت و حضور مسئولانه اجتماعی هستند حضرت زهرا(س) الگویی برای پیوند میان معرفت، عبادت، تربیت و حضور مسئولانه اجتماعی هستند و زنان می‌توانند با آموزش، فعالیت فرهنگی، تربیت نسل آگاه و مشارکت در حل مسائل جامعه، این ابعاد را در زندگی امروز محقق کنند.
وی با تأکید بر ضرورت رعایت اخلاق در دفاع از حق گفت: دفاع از ولایت نباید به توهین، تحقیر دیگران، انتشار شایعه یا نسبت دادن مطالب بی‌سند منجر شود؛ زیرا اگر هدف، دفاع از حقیقت است، روش دفاع نیز باید با صداقت و عدالت سازگار باشد.
رئیس اداره امور فرهنگی دادگستری خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: جوانی که در زندگی شخصی خود اهل صداقت و امانت است، در فضای مجازی خبر نادرست منتشر نمی‌کند، در برابر بی‌عدالتی بی‌تفاوت نیست و برای فهم درست مسائل وقت می‌گذارد، در واقع بخشی از مسئولیت اجتماعی و اخلاقی مورد تأکید در سیره حضرت زهرا(س) را تمرین می‌کند.
شهادت حضرت زهرا(س)؛ چراغ بصیرت در برابر جنگ رسانه‌ای
حجت الاسلام ملاکی با اشاره به پیام شهادت حضرت زهرا(س) برای جامعه امروز و ضرورت تقویت بصیرت در برابر جنگ رسانه‌ای اظهار کرد: در شرایط کنونی، هوشیاری در برابر روایت‌های نادرست، شناخت حقیقت و حفظ انسجام اجتماعی از موضوعات مهمی است که می‌توان با الهام از سیره اهل‌بیت(ع) به آن‌ها توجه کرد.
وی افزود:یکی از درس‌های سیره حضرت زهرا(س)، هوشیاری در برابر تحریف و تلاش برای تبیین حقیقت است یکی از درس‌های سیره حضرت زهرا(س)، هوشیاری در برابر تحریف و تلاش برای تبیین حقیقت است. جامعه برای مواجهه با روایت‌های نادرست و جنگ روانی، به شناخت دقیق، بررسی منابع و پرهیز از پذیرش شتاب‌زده مطالب نیاز دارد.
رئیس اداره امور فرهنگی دادگستری خراسان جنوبی با تأکید بر اهمیت شناخت جایگاه ولایت در منظومه اعتقادی شیعه گفت: همان‌گونه که حضرت زهرا(س) در دفاع از جایگاه امام علی(ع) موضع‌گیری کردند، امروز نیز ولایت‌مداری آگاهانه باید بر معرفت دینی، شناخت مسئولیت‌ها و عمل به اصول اخلاقی استوار باشد.
حجت الاسلام ملاکی حفظ انسجام درونی جامعه اسلامی را از دیگر پیام‌های قابل توجه شهادت حضرت زهرا(س) دانست و ادامه داد: توجه به مشترکات امت اسلامی و پرهیز از رفتارهای تفرقه‌افکنانه، در کنار پایبندی به باورهای اعتقادی، می‌تواند در برابر اختلاف‌افکنی‌ها نقش مؤثری داشته باشد.
وی در پایان تأکید کرد: پیام امروز شهادت حضرت زهرا(س) را می‌توان در چند اصل خلاصه کرد؛ در برابر تحریف، آگاه باشیم؛ در دفاع از حق، شجاعت داشته باشیم؛ در اختلاف‌ها، اخلاق را حفظ کنیم و در ولایت‌مداری، به‌جای اکتفا به ادعا، به معرفت و عمل پایبند بمانیم.
نظر شما