به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از الجزیره، گردشگران در تعطیلات آخر هفته ممکن است نتوانند با آسودگی در خیابان‌های شهرهای بزرگ اروپا قدم بزنند؛ چراکه افزایش حضور دانشجویان، کارگران و بازنشستگان در تجمعات اعتراضی علیه سیاست‌های دولت‌ها، گرانی و وخامت شرایط زندگی، از پاییزی پرتنش در این قاره حکایت دارد؛ پاییزی که برخی آن را با موج «انقلاب‌های مخملی» مقایسه می‌کنند.
از پاریس، قلب تپنده اروپای غربی، تا برلین و لیسبون و شهرهای اروپای شرقی، معترضان با برگزاری راهپیمایی‌های همزمان می‌کوشند صدای خود را به گوش مقام‌ها برسانند و همبستگی عمومی را در برابر آنچه کوتاهی سیاستمداران در نهادهای اتحادیه اروپا می‌دانند، به نمایش بگذارند.
وخامت وضعیت آموزش و خدمات اجتماعی، کاهش قدرت خرید دستمزدها در برابر افزایش شدید اجاره‌بها و فشار هزینه‌های زندگی، خشم بخش‌های گسترده‌ای از جوانان، خانواده‌های با درآمد متوسط و پایین و بازنشستگان را برانگیخته است.
تحرکات اعتراضی در شهرهای فرانسه نیز بر برنامه تظاهرات در دست‌کم هفت شهر اروپایی دیگر امروز شنبه سایه انداخته است.
در فرانسه، جنبش «جلیقه‌زردها» که چند سال پیش با اعتراض به سیاست‌های امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور، خیابان‌ها را به صحنه تجمعات گسترده تبدیل کرده بود، بار دیگر به میدان آمده است. این جنبش پس از چند هفته اعتراض دانشجویی، این بار افزایش هزینه‌های زندگی را هدف انتقاد قرار داده است.در برلین، بروکسل و دیگر شهرهای بلژیک نیز شرایط مشابهی در حال شکل‌گیری است.ایتالیا هم در پی شتاب گرفتن تورم ناشی از افزایش قیمت انرژی، خود را برای پاییزی پرتنش آماده می‌کند.
بازگشت جلیقه‌زردها و اعتراض دانشجویان
در فرانسه، جنبش «جلیقه‌زردها» که چند سال پیش با اعتراض به سیاست‌های امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور، خیابان‌ها را به صحنه تجمعات گسترده تبدیل کرده بود، بار دیگر به میدان آمده است. این جنبش پس از چند هفته اعتراض دانشجویی، این بار افزایش هزینه‌های زندگی را هدف انتقاد قرار داده است.
نگرانی‌هایی وجود دارد که پیوند خوردن این دو جریان اعتراضی، فشار بر دولت فرانسه را در آستانه انتخابات افزایش دهد.
در برلین، بروکسل و دیگر شهرهای بلژیک نیز شرایط مشابهی در حال شکل‌گیری است. دانشجویان آلمانی خود را برای برگزاری تجمعاتی در حمایت از اعتراضات دانشجویی فرانسه و مخالفت با طرح‌های مربوط به احیای خدمت سربازی اجباری و افزایش هزینه‌های نظامی آماده می‌کنند.
در بلژیک نیز دانشجویان به افزایش شهریه دانشگاه‌ها و کمبود بودجه دولتی برای آموزش اعتراض دارند.
ایتالیا هم در پی شتاب گرفتن تورم ناشی از افزایش قیمت انرژی، خود را برای پاییزی پرتنش آماده می‌کند. دانشجویان، رانندگان کامیون و کشاورزان پیش از انتخابات سال آینده به خیابان‌ها آمده‌اند و رم پایتخت این کشور، امروز شنبه شاهد تجمع اتحادیه‌های کارگری، جنبش‌های دانشجویی و بیش از ۱۰۰ انجمن مدنی است.
معترضان خواستار افزایش سرمایه‌گذاری در آموزش و خدمات اجتماعی هستند و با افزایش هزینه‌های نظامی مخالفت می‌کنند.
ورونیکا دی رومانِس، اقتصاددان و استاد دانشگاه لوئیس در رم، در این باره می‌گوید: ترکیبی از عوامل، از جمله ترس از آینده که شرایط ژئوپلیتیکی و مسائل اقتصادی آن را تشدید می‌کند، برخی از ایتالیایی‌ها را به اعتراض سوق می‌دهد.
در پرتغال، اتحادیه عمومی کارگران از مردم خواسته است به خیابان‌ها بیایند و در اروپای شرقی نیز پنج حزب سیاسی در اسلواکی خواستار برگزاری تظاهرات مشترک در براتیسلاوا علیه دولت روبرت فیتسو و برای مطالبه تغییرات سیاسی شده‌اند.ر آلبانی هم جنبش «فلامینگو» به اعتراضات علیه یک پروژه بزرگ املاک و مستغلات مرتبط با جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ادامه می‌دهد
گسترش اعتراضات به شرق و غرب اروپا
به نظر می‌رسد هیچ کشور اروپایی از این موج اعتراضی در امان نمانده است. اعتراضات جوانان که با حمایت شبکه‌های اجتماعی گسترش یافته، به جریانی فراگیر تبدیل شده است.
در پرتغال، اتحادیه عمومی کارگران از مردم خواسته است امروز شنبه در لیسبون، پورتو و کویمبرا به خیابان‌ها بیایند و به بحران بازنشستگی و افزایش قیمت مسکن اعتراض کنند.
در اروپای شرقی نیز پنج حزب سیاسی در اسلواکی خواستار برگزاری تظاهرات مشترک در براتیسلاوا علیه دولت روبرت فیتسو و برای مطالبه تغییرات سیاسی شده‌اند.
در آلبانی هم جنبش «فلامینگو» به اعتراضات علیه یک پروژه بزرگ املاک و مستغلات مرتبط با جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ادامه می‌دهد. در کنار این اعتراضات، دانشجویان نیز خواستار اصلاحات در نظام آموزشی شده‌اند؛ مطالباتی که با تحرکات دانشجویی در فرانسه و بلژیک هم‌پوشانی دارد.
آیا اعتراضات فرانسه به دیگر کشورهای اروپا سرایت کرده است؟
گسترش اعتراضات خیابانی در اروپا، فشارهای فزاینده بر دولت‌های مستقر را آشکار می‌کند. به طوری که معترضان براین باورند که دولت دیگر نهادی بی‌طرف نیست، بلکه سیاست‌های آن در افزایش اجاره‌بها و تثبیت نابرابری در دسترسی به آموزش نیز نقش دارد.
برهمین اساس، موج کنونی اعتراضات را نمی‌توان پدیده‌ای تازه دانست. این تحرکات با جنبش‌های جوانان که از سال ۲۰۲۵ تحت عنوان «نسل زد» ظهور کرده‌اند نیز ارتباط دارد؛ جنبش‌هایی که در اعتراض به فساد نخبگان، نابرابری اجتماعی و سیاست‌های کشورهای غربی در قبال جنگ‌های خاورمیانه، به‌ویژه در غزه و لبنان، شکل گرفته‌اند.
اگرچه انگیزه‌ها و مطالبات معترضان در شهرهای مختلف متفاوت است، اما ناظران معتقدند که یک نقطه مشترک میان آنها دیده می‌شود و آن نکته «اعتراض به اولویت‌های دولت‌ها در تخصیص بودجه» است.
رودولف دِسبورد، استاد اقتصاد در مدرسه کسب‌وکار اسکما، در گفت‌وگو با شبکه خبری فرانس۲۴ می‌گوید: فرانسه امروز به نوعی بازتاب‌دهنده مشکلات و نارسایی‌هایی است که قاره اروپا با آنها روبه‌روست.
او این مشکلات را شامل هزینه‌کردهای دولتی، افت کیفیت خدمات عمومی و افزایش بدهی‌ها می‌داند.
این استاد اقتصاد در ادامه، با اشاره به وجود زمینه‌ای مشترک برای مطالبات و نقش شبکه‌های اجتماعی در سرایت اعتراضات، می‌گوید: این جنبش‌ها از آنچه در نقاط دیگر رخ می‌دهد، نوعی شجاعت و امید می‌گیرند. این پدیده تازه‌ای نیست و در گذشته نیز نمونه‌های متعددی از آن دیده شده است؛ از جمله در جریان موج بهار عربی.
با وجود این، هنوز برای سخن گفتن از شکل‌گیری «بهار اروپایی» زود است. اما کارشناسان اروپایی نگران‌اند که مطالبات اجتماعی و صنفی به نوعی مقاومت مردمی پایدار تبدیل شود؛ مقاومتی که همبستگی فرامرزی و شبکه‌های اجتماعی به گسترش آن کمک می‌کنند. جنبش جلیقه‌زردها در فرانسه که چند سال پیش هفته‌ها ادامه یافت، نمونه‌ای از چنین روندی بود.
موج کنونی اعتراضات را نمی‌توان پدیده‌ای تازه دانست. این تحرکات با جنبش‌های جوانان که از سال ۲۰۲۵ تحت عنوان «نسل زد» ظهور کرده‌اند نیز ارتباط دارد؛ جنبش‌هایی که در اعتراض به فساد نخبگان، نابرابری اجتماعی و سیاست‌های کشورهای غربی در قبال جنگ‌های خاورمیانه، به‌ویژه در غزه و لبنان، شکل گرفته‌اند.
زنگ خطر برای دولت‌های اروپایی
اعتراضات رو به گسترش، زنگ خطری برای مراکز قدرت در اروپا به شمار می‌رود. با افزایش فشار خیابانی و تلاش احزاب مخالف برای بهره‌برداری سیاسی از آن، ائتلاف‌های حاکم به‌ویژه دولت‌هایی که از اکثریت پارلمانی برخوردار نیستند، با دشواری بیشتری در مدیریت بحران روبه‌رو می‌شوند.
در فرانسه، جایی که موج کنونی اعتراضات از آن آغاز شده است، جریان‌های راست افراطی و چپ رادیکال تحولات خیابانی را زیر نظر دارند و به قصد رأی‌دهندگان در انتخابات ریاست‌جمهوری آوریل ۲۰۲۷ چشم دوخته‌اند.
در حال حاضر، حزب راست افراطی «اجتماع ملی» به رهبری مارین لوپن در نظرسنجی‌ها پیشتاز است. این حزب در کارزار خود بر موضوعاتی چون مهاجرت و جرم‌وجنایت و انتقاد از طبقه سیاسی‌ای تمرکز دارد که آن را جداافتاده از واقعیت‌های جامعه توصیف می‌کند. برگزاری انتخابات زودهنگام پارلمانی پس از انتخابات ریاست‌جمهوری نیز می‌تواند نفوذ این حزب را در پارلمان افزایش دهد.
در سوی دیگر طیف سیاسی، اعتراضات بار دیگر ژان‌لوک ملانشون، رهبر باسابقه حزب «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» را به کانون توجه بازگردانده است. او وعده داده است در صورت دستیابی به قدرت، نحوه توزیع منابع را بازنگری کند و جایگاه طبقه کارگر را ارتقا دهد.
تحلیلی در مجله آمریکایی تایم نیز نسبت به پیامدهای انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه برای اروپا هشدار داده است.
بر اساس این تحلیل، پیروزی لوپن یا ملانشون می‌تواند انسجام اروپا را در حوزه‌های مختلف به چالش بکشد؛ از حمایت از اوکراین و روابط با روسیه گرفته تا سیاست‌های مهاجرتی، بودجه‌ها و اختیارات اتحادیه اروپا.
کارشناسان همچنین معتقدند حتی اگر نامزدی میانه‌روتر پیروز شود، احتمال دارد از ائتلافی قدرتمند و منسجم برای اداره مؤثر کشور برخوردار نباشد. وضعیت کنونی آلمان نیز نمونه‌ای از این دشواری‌هاست؛ جایی که فریدریش مرتس، صدراعظم، با کاهش محبوبیت و افزایش حمایت از حزب راست افراطی «آلترناتیو برای آلمان» روبه‌روست.
تهدیدی برای منطقه یورو
نگرانی‌ها فراتر از پیامدهای سیاسی داخلی است. ادامه اعتراضات می‌تواند رشد اقتصادی و ثبات مالی و سیاسی منطقه یورو را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
مجله تایم یادآور شده است که فرانسه و آلمان در مجموع حدود ۴۰ درصد از اقتصاد اتحادیه اروپا را تشکیل می‌دهند؛ بنابراین، تضعیف سیاسی در پاریس و برلین می‌تواند در مقطعی حساس، توان محرک سنتی اروپا را کاهش دهد.
بر اساس برآوردهای مطرح‌شده در این تحلیل، اروپا دست‌کم از سه جبهه اصلی با فشار فزاینده روبه‌روست:
- رقابت صنعتی چین که در کسری تجاری سالانه حدود ۳۶۰ میلیارد یورویی بازتاب یافته است.
- جنگ روسیه علیه اوکراین و تشدید عملیات موسوم به «جنگ خاکستری».
- چرخش سیاست‌های آمریکا و فاصله گرفتن این کشور از نظم بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم؛ نظمی که اروپا سال‌ها به آن اتکا داشته است.
این چالش‌ها در شرایطی مطرح می‌شوند که اروپا باید خود را برای آشفتگی‌های عمیق و پیامدهای ناشی از تغییرات اقلیمی و گسترش هوش مصنوعی نیز آماده کند. در چنین شرایطی، اعتراضات معیشتی و اجتماعی دیگر مسئله‌ای داخلی برای یک کشور نیستند؛ گسترش آنها می‌تواند بر ثبات سیاسی، اولویت‌های اقتصادی و آینده همکاری در سراسر قاره اروپا اثر بگذارد.
نظر شما