در این نشست مرتضی طاهریان،معاون ساماندهی و شبکه سازی ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور،رضا معممی مقدم،مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه،حجت الاسلام ابراهیم اکبری،مدیرکل مرکز خدمات حوزه های های علمیه استان تهران و امام جماعت مسجد النبی(ص) امیرآباد شمالی،علی جان پرنیان،مدیرکانون فرهنگی هنری امام خمینی(ره) حضور داشتند.
حجت‌الاسلام ابراهیم اکبری، مدیر مرکز خدمات حوزه‌های علمیه استان تهران و امام جماعت مسجدالنبی(ص) ذر این نشست با تأکید بر ضرورت تقویت نقش‌آفرینی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد به ویژگی های کانون موثر اشاره کرد و گفت: فلسفه شکل‌گیری این کانون‌ها، بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری برای رونق‌بخشی به مساجد و جذب بیشتر مخاطبان است، ازاینرو، ارزیابی عملکرد آنها باید بر اساس میزان اثرگذاری در تحقق این هدف صورت گیرد.
وی با قدردانی از خبرگزاری شبستان برای فراهم کردن فرصت طرح مباحث مرتبط با مسجد و فعالیت‌های فرهنگی و دینی، گفت: از مهرماه سال ۱۳۷۴ تا اسفندماه، در حدود ۳۰ سال و پنج ماه، در دو مسئولیت در محضر رهبرشهید بودم و از نزدیک با ابعاد مختلف شخصیتی و مدیریتی ایشان آشنایی داشتم.
حجت الاسلام اکبری با اشاره به اینکه در مسئولیت‌های مختلف، از جمله فعالیت‌های مرتبط با دفتر، امور حسبیه، مسائل عبادی و حوزه‌های علمیه، از نزدیک با دیدگاه‌های ایشان آشنا بوده است، افزود: این تجربه، فرصت شناخت ابعاد گوناگون شخصیت ایشان را فراهم کرد، شخصیتی که در حوزه‌های دین، فرهنگ، اجتماع، علم، سیاست و اقتصاد اشراف داشتند.
وی با بیان اینکه گاهی انسان قدر برخی نعمت‌ها را پس از ازدست‌دادن آنها بهتر درک می‌کند، اظهار کرد: ممکن است در گذشته برای دیدار با ایشان مسافت کوتاهی طی می‌کردیم، اما اکنون برای رسیدن به همان دیدار باید مسافتی بسیار طولانی را بپیماییم. این موضوع یادآور آن است که برخی نعمت‌ها پس از ازدست‌رفتن، به‌آسانی قابل جبران نیستند.
مدیر مرکز خدمات حوزه‌های علمیه استان تهران در ادامه با اشاره به آیات ابتدایی سوره مبارکه اسراء و جایگاه مسجدالحرام و مسجدالاقصی در این آیات، به تبیین جایگاه مسجد در معارف اسلامی پرداخت و گفت: برای شناخت اهمیت مسجد، باید به سیره پیامبر گرامی اسلام(ص) توجه کنیم و ببینیم ایشان فعالیت‌های اجتماعی و حکومتی خود را بر چه محوری استوار کردند.
وی افزود: پیامبر اکرم(ص) پس از هجرت از مکه به مدینه، مسجد را بنا کردند و مسجدالنبی(ص) به پایگاه اصلی اداره جامعه اسلامی تبدیل شد. در آن دوران، مسجد تنها محل عبادت نبود، بلکه محور فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی جامعه اسلامی نیز به شمار می‌رفت.
وی با تأکید بر اینکه مسجد در سیره نبوی جایگاهی فراتر از یک مکان عبادی داشت، تصریح کرد: هنگامی که پیامبر(ص) وارد مدینه شدند، مسجد به مرکز فعالیت‌های جامعه اسلامی تبدیل شد و امور مختلف در ارتباط با این پایگاه سامان می‌یافت. از این منظر، نمی‌توان جایگاه مسجد را صرفاً به برگزاری نماز و مراسم عبادی محدود کرد.
وی با اشاره به ضرورت توجه به شرایط و اقتضائات هر دوره خاطرنشان کرد: برای فعالیت مؤثر در عرصه فرهنگی و اجتماعی، باید زمانه خود را بشناسیم. اگر نسبت به شرایط روز شناخت نداشته باشیم، نمی‌توانیم متناسب با نیازهای جامعه برنامه‌ریزی کنیم. توجه به ابعاد فرهنگی و هنری فعالیت‌های مسجد نیز در همین چارچوب قابل بررسی است.
فلسفه کانون‌های فرهنگی هنری، استفاده از جاذبه‌های هنر برای رونق مسجد است
امام جماعت مسجدالنبی(ص) امیرآباد شمالی در ادامه به تبیین چرایی شکل‌گیری کانون‌های فرهنگی هنری مساجد پرداخت و گفت: وقتی درباره فعالیت فرهنگی و هنری در مسجد سخن می‌گوییم، باید به این پرسش پاسخ دهیم که چرا بر این دو عرصه تأکید شده است و این فعالیت‌ها چه نقشی در تحقق اهداف مسجد دارند.
وی با اشاره به دیدگاه شهید مطهری(ره) درباره هنر خطابه اظهار کرد: شهید مطهری(ره) خطابه را یک هنر می‌دانستند و هر هنری نیز اثری دارد. بنابراین، هر اندازه خطابه با هنر بیشتری همراه باشد، می‌تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد و مخاطبان بیشتری را جذب کند.
حجت الاسلام اکبری برای تبیین این موضوع به تفاوت شیوه ارائه سخنرانی‌ها اشاره کرد و افزود: آیا سخنرانی فردی که از جاذبه‌های هنری در بیان مطالب استفاده می‌کند، با سخنرانی کسی که کمتر از این ظرفیت‌ها بهره می‌گیرد، از نظر میزان جذب مخاطب یکسان است؟ بهره‌گیری از هنر می‌تواند به افزایش جذابیت سخن و ارتباط مؤثرتر با مخاطب کمک کند.
وی ادامه داد: توجه به کانون‌های فرهنگی هنری مساجد نیز با همین نگاه قابل ارزیابی است. هدف این است که از جاذبه‌های هنری برای رونق مساجد استفاده شود و زمینه حضور و مشارکت بیشتر مردم در فعالیت‌های مسجد فراهم شود. امام جماعت در مسجد، مدیر طبیعی این مجموعه است. مدیریت طبیعی صرفاً با صدور دستورالعمل و تعیین ضوابط شکل نمی‌گیرد، بلکه باید در دل افراد و میان مردم جایگاه پیدا کند. زمانی که امام جماعت در دل مردم جای داشته باشد، سخن و هدایت او نیز اثرگذاری بیشتری خواهد داشت.
امام جماعت باید در سه حوزه علم، معنویت و سیاست، دست‌کم یک گام از مردم جلوتر باشد. اگر قرار است امام جماعت نقش راهبری داشته باشد، باید در این زمینه‌ها پیشگام باشد تا بتواند به نیازهای مردم پاسخ دهد و در مسیر هدایت آنان حرکت کند.
مدیر مرکز خدمات حوزه‌های علمیه استان تهران با اشاره به اهمیت جایگاه علمی، معنوی و اجتماعی امام جماعت اظهار کرد: امام جماعت برای ایفای نقش مؤثر خود باید از ویژگی‌هایی برخوردار باشد که بتواند مردم را همراه کند و در مسیر هدایت و راهبری مسجد قرار دهد.
وی با اشاره به ضرورت پیشگامی امام جماعت در عرصه‌های مختلف گفت: امام جماعت باید در سه حوزه علم، معنویت و سیاست، دست‌کم یک گام از مردم جلوتر باشد. اگر قرار است امام جماعت نقش راهبری داشته باشد، باید در این زمینه‌ها پیشگام باشد تا بتواند به نیازهای مردم پاسخ دهد و در مسیر هدایت آنان حرکت کند.
حجت الاسلام اکبری ادامه داد: این مسئله تنها به سطوح کلان محدود نیست، بلکه در مقیاس محلی نیز اهمیت دارد. همان‌گونه که در سطح کلان، پیشگامی و توانایی راهبری مورد انتظار است، امام جماعت نیز باید در محدوده مسجد و محله خود بتواند این نقش را ایفا کند.
وی تصریح کرد: امام جماعت هر مسجد باید متناسب با شرایط محله خود، زمینه ارتباط و همکاری میان مردم و مجموعه‌های مختلف را فراهم کند. برای تحقق این هدف نیز به ابزارها و ظرفیت‌هایی نیاز دارد که بتوانند در کنار او قرار گیرند و در پیشبرد برنامه‌های مسجد نقش‌آفرینی کنند.
مسجدمحوری باید از محله آغاز شود و گسترش یابد
امام جماعت مسجدالنبی(ص) امیرآباد شمالی با تأکید بر اینکه کانون‌های فرهنگی هنری می‌توانند در تقویت نقش اجتماعی مسجد مؤثر باشند، گفت: این کانون‌ها باید با بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری، مجموعه‌های مختلف مسجد و ظرفیت‌های پیرامونی آن را در کنار امام جماعت گرد هم آورند.
وی افزود: هنگامی که این مجموعه‌ها با محوریت مسجد و تحت راهبری امام جماعت در کنار یکدیگر قرار گیرند، می‌توانند در محله منشأ آثار و برکات بیشتری باشند و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی را با هماهنگی بیشتری دنبال کنند.
حجت الاسلام اکبری با اشاره به اهمیت پیوند میان محلات اظهار کرد: اگر محلات بتوانند ظرفیت‌های خود را در کنار یکدیگر قرار دهند و میان آنها ارتباط برقرار شود، این همکاری می‌تواند از سطح محله به منطقه، شهر و استان گسترش یابد و در نهایت در مقیاس کشور نیز اثرگذار باشد. در چنین الگویی، مسجد محور فعالیت‌ها خواهد بود و مجموعه‌های فرهنگی و اجتماعی با استفاده از ظرفیت‌های خود، در مسیر مشترکی حرکت خواهند کرد. در این شرایط، کانون‌های فرهنگی هنری نیز می‌توانند با نقش‌آفرینی مؤثرتر، زمینه ارتباط میان ظرفیت‌های مختلف را فراهم کنند.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت نقش‌آفرینی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد گفت: این کانون‌ها باید با بهره‌گیری از ظرفیت‌های هنری و فرهنگی، به افزایش جاذبه مسجد، تقویت همکاری میان امام جماعت و دیگر ارکان مسجد و پیوند دادن ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی محله کمک کنند؛ چراکه با قرار گرفتن این ظرفیت‌ها در کنار یکدیگر و با محوریت مسجد، زمینه اثرگذاری بیشتر فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی در محلات فراهم خواهد شد.
مدیر مرکز خدمات حوزه‌های علمیه استان تهران با طرح این پرسش که کانون‌های فرهنگی هنری تا چه اندازه در رونق مساجد مؤثر بوده‌اند، تصریح کرد: باید عملکرد این کانون‌ها را از منظر میزان اثرگذاری آنها بررسی کنیم. صرف وجود یک مجموعه فرهنگی و هنری کافی نیست مهم این است که این مجموعه بتواند در تحقق اهداف مسجد نقش‌آفرین باشد و به افزایش جاذبه‌های آن کمک کند.
وی تأکید کرد: فعالیت فرهنگی و هنری در مسجد باید با هدف اثرگذاری بیشتر، جذب مخاطبان و تقویت حضور مردم دنبال شود. از این رو، کانون‌ها لازم است متناسب با ظرفیت‌های خود، در خدمت اهداف مسجد قرار گیرند و در ارتباط با دیگر ارکان آن فعالیت کنند.
اختلاف میان ارکان مسجد، آسیب جدی در مسیر فعالیت‌های فرهنگی است
وی اختلاف میان مجموعه‌های فعال در مسجد را از مسائل مهمی دانست که باید مورد توجه قرار گیرد و گفت: یکی از کلیدواژه‌هایی که در بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی مورد تأکید قرار گرفته و امروز نیز اهمیت فراوانی دارد، مسئله اختلاف است؛ اختلافی که گاهی نه میان گروه‌های بیرون از یک مجموعه، بلکه میان افرادی شکل می‌گیرد که در یک مسجد و برای هدفی مشترک فعالیت می‌کنند.
وقتی امام جماعت و بسیج در یک مسجد فعالیت می‌کنند، هر دو باید در مسیر تحقق اهداف مسجد و خدمت به مردم حرکت کنند. بنابراین، وجود اختلاف میان آنها با این هدف مشترک سازگار نیست
وی با اشاره به تأکید رهبر شهید انقلاب اسلامی بر ضرورت همکاری میان امام جماعت و بسیج مسجد افزود: ایشان بر این نکته تأکید داشتند که اختلاف میان امام جماعت و بسیج یک مسجد چه معنایی دارد، در حالی که هر دو برای یک هدف فعالیت می‌کنند و مقصد و مقصود مشترکی دارند؟
امام جماعت مسجدالنبی(ص) امیرآباد شمالی ادامه داد: وقتی امام جماعت و بسیج در یک مسجد فعالیت می‌کنند، هر دو باید در مسیر تحقق اهداف مسجد و خدمت به مردم حرکت کنند. بنابراین، وجود اختلاف میان آنها با این هدف مشترک سازگار نیست.
وی با تأکید بر اینکه این مسئله نباید به اختلاف میان دو مجموعه محدود شود، اظهار کرد: اختلاف میان مسجدی‌ها و فعالان یک مسجد نیز موضوعی قابل تأمل است. اگر افرادی که در یک مجموعه دینی و فرهنگی فعالیت می‌کنند، به جای هم‌افزایی دچار تقابل شوند، ظرفیت‌های موجود به‌درستی به کار گرفته نخواهد شد.
حجت الاسلام اکبری با اشاره به اهمیت جلوگیری از گسترش چنین اختلاف‌هایی تصریح کرد: اگر میان امام جماعت و بسیج مسجد اختلافی وجود داشته باشد، موضوع بسیار تأسف‌برانگیز است زیرا هر دو در یک مسیر و با هدفی مشترک فعالیت می‌کنند. از این رو، باید برای تقویت تعامل و جلوگیری از اختلاف میان ارکان مسجد اهتمام داشت.کانون‌های فرهنگی هنری، بسیج، شورای فرهنگی و سایر فعالان و کنشگران فرهنگی مسجد نیز باید در همین مسیر حرکت کنند. هیچ‌یک از این مجموعه‌ها نباید فعالیت خود را جدا از دیگر ظرفیت‌های مسجد تعریف کند، بلکه لازم است زمینه همکاری و هم‌افزایی میان آنها فراهم شود.
کانون‌های فرهنگی هنری باید میان ظرفیت‌های مسجد پیوند برقرار کنند
مدیر مرکز خدمات حوزه‌های علمیه استان تهران با تأکید بر ضرورت بازنگری در نحوه بهره‌گیری از ظرفیت‌های مسجد گفت: به نظر می‌رسد کانون‌های فرهنگی هنری مساجد باید نقش‌آفرینی بیشتری داشته باشند و بتوانند حلقه اتصال میان مجموعه‌های مختلف فعال در مسجد باشند.
کانون فرهنگی هنری باید از ابزارها و جاذبه‌های فرهنگی و هنری خود استفاده کند تا بتواند ظرفیت‌های مسجد و پیرامون آن را در کنار یکدیگر قرار دهد.
وی افزود: در مسجد، ظرفیت‌هایی همچون بسیج، شورای فرهنگی، فعالان فرهنگی و دیگر کنشگران حضور دارند. در کنار این مجموعه‌ها، ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی موجود در محله نیز قابل توجه است. ضروری است ارتباط میان این ظرفیت‌ها تقویت شود تا فعالیت‌ها به‌صورت پراکنده و جدا از یکدیگر پیش نرود.
حجت الاسلام اکبری خاطرنشان کرد: کانون فرهنگی هنری باید از ابزارها و جاذبه‌های فرهنگی و هنری خود استفاده کند تا بتواند ظرفیت‌های مسجد و پیرامون آن را در کنار یکدیگر قرار دهد. در این مسیر، محوریت مسجد و نقش امام جماعت در راهبری فعالیت‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. مسئله این نیست که هر مجموعه به‌تنهایی فعالیتی انجام دهد، بلکه باید میان مجموعه‌های فعال در مسجد ارتباط برقرار شود و همه آنها بتوانند در مسیر تحقق اهداف مشترک گام بردارند. کانون‌های فرهنگی هنری با توجه به ماهیت فعالیت خود می‌توانند در ایجاد این پیوند نقش مؤثری داشته باشند.
وی در ادامه با تبیین جایگاه امام جماعت در مدیریت مسجد، میان مدیریت تشکیلاتی و مدیریت طبیعی تفاوت قائل شد و گفت: ما با دو نوع مدیریت مواجه هستیم، یک نوع مدیریت تشکیلاتی است که بر اساس ساختار، دستورالعمل، آیین‌نامه و بخشنامه فعالیت می‌کند، اما نوع دیگری از مدیریت وجود دارد که می‌توان آن را مدیریت طبیعی دانست.
حجت‌الاسلام اکبری با اشاره به اهمیت ارتباط مؤثر با نسل جوان، اظهار کرد: برای جذب جوانان به مسجد باید زبان آنان را بشناسیم و بتوانیم با ادبیات قابل فهم و متناسب با نیازهایشان با آنها ارتباط برقرار کنیم. نمی‌توان انتظار داشت بدون شناخت روحیات و دغدغه‌های جوانان، زمینه حضور و مشارکت آنان در فعالیت‌های دینی فراهم شود.
وی با اشاره به حضور جوانان در نماز جماعت صبح افزود: گاهی حضور چند دانشجوی جوان در نماز صبح مسجد، به‌اندازه حضور جمع زیادی از نمازگزاران برای متولیان مسجد اهمیت و خوشحالی به همراه دارد چراکه جذب نسل جوان به مسجد، نیازمند شناخت، برنامه‌ریزی و ایجاد جاذبه‌های متناسب با روحیات آنان است.
ضرورت شناخت زبان و اقتضائات نسل جوان
حجت‌الاسلام اکبری با بیان اینکه ارتباط با کودکان و نوجوانان در بسیاری از موارد از طریق خانواده و مدرسه شکل می‌گیرد، تصریح کرد: با ورود نوجوانان به دوره جوانی، شیوه ارتباط آنان با خانواده و محیط پیرامون تغییر می‌کند و نمی‌توان انتظار داشت که صرفاً با تکیه بر روش‌های گذشته، ارتباط مؤثری با این نسل برقرار کنیم.
وی ادامه داد: متولیان فرهنگی و فعالان مسجد باید به این پرسش پاسخ دهند که با چه ابزارها و جاذبه‌هایی می‌توانند جوانان را به مسجد جذب کنند. این موضوع نیازمند شناخت دقیق نسل جدید و استفاده از روش‌هایی است که بتواند ارتباطی واقعی و مؤثر میان جوانان و محیط مسجد برقرار کند.
این فعال فرهنگی با اشاره به منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب، بر اهمیت تبلیغ و تبیین در کنار مجاهدت تأکید کرد و گفت: در بررسی نهضت عاشورا باید به دو عنصر مهم توجه کنیم نخست، عنصر حرکت و مجاهدت و دیگری، عنصر تبلیغ و تبیین که در ماندگاری پیام عاشورا نقش اساسی داشت.
وی با اشاره به نقش حضرت زینب کبری(س) و امام سجاد(ع) در انتقال پیام عاشورا خاطرنشان کرد: اگر پیام‌رسانی و تبیین پس از واقعه عاشورا صورت نمی‌گرفت، ابعاد این نهضت و پیام آن به شکل شایسته‌ای به جامعه منتقل نمی‌شد. حرکت و مجاهدت در کنار تبیین و انتقال صحیح پیام، زمینه ماندگاری و اثرگذاری یک جریان را فراهم می‌کند.
حجت‌الاسلام اکبری با بیان اینکه در فعالیت‌های دینی نیز نباید از اهمیت تبیین غافل شد، افزود: در سال‌های گذشته، در برخی عرصه‌ها از جمله در حوزه فعالیت‌های روحانیت و ارتباط با نسل جوان، آن‌گونه که باید به معرفت‌افزایی، استدلال و تبیین توجه نشده است درحالی‌که امروز بیش از هر زمان دیگری به گفت‌وگوی مؤثر و اقناع فکری نیاز داریم.
وی با تأکید بر اینکه شیوه تبلیغ دین باید متناسب با سطح فهم و نیازهای مخاطب باشد، اظهار کرد: در قرآن کریم بر تفکر، تعقل و توجه به نشانه‌های الهی تأکید شده است. بنابراین، در تبلیغ دین نیز باید از ظرفیت استدلال و تبیین بهره گرفت و زمینه اندیشیدن و انتخاب آگاهانه را برای مخاطب فراهم کرد.
حجت‌الاسلام اکبری ادامه داد: امروز نمی‌توان تنها به شیوه‌های گذشته اکتفا کرد، بلکه لازم است در کنار حفظ اصول و ارزش‌های دینی، روش‌های تبلیغی را متناسب با شرایط روز و اقتضائات نسل جدید بازنگری کنیم. زبان جوان، شیوه استدلال و ابزارهای ارتباطی باید در کانون توجه فعالان فرهنگی و مسجدی قرار گیرد.
این فعال فرهنگی، بر ضرورت بازخوانی اساسنامه‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده در آنها تأکید کرد و گفت: گاهی اساسنامه‌ها و اسناد بالادستی از ظرفیت‌های خوبی برخوردارند، اما در ادامه مسیر و با تغییر نسل مدیران و مجریان، توجه به این ظرفیت‌ها کاهش می‌یابد و افراد بدون مراجعه به تجربه‌ها و چارچوب‌های موجود، مسیرهای دیگری را دنبال می‌کنند. باید اساسنامه‌ها و ظرفیت‌های قانونی و اجرایی را به‌درستی شناخت و از آنها برای پیشبرد اهداف فرهنگی بهره گرفت. همچنین، تجربه‌های موفق در زمینه ارتباط با جوانان و پاسخ‌گویی به نیازهای آنان باید به‌عنوان الگو معرفی شود تا دیگر مجموعه‌ها نیز بتوانند از این تجربه‌ها استفاده کنند.
حجت‌الاسلام اکبری با تأکید بر ضرورت نوآوری در فعالیت‌های مسجدی بیان کرد: اگر برخی شیوه‌های سنتی دیگر پاسخ‌گوی نیازهای نسل جدید نیستند، باید از روش‌ها و ابزارهای نوین برای جذب جوانان استفاده کنیم. البته این به معنای کنار گذاشتن اصول نیست، بلکه باید با حفظ مبانی دینی، شیوه‌های ارتباطی و اجرایی را متناسب با شرایط جدید به‌روز کرد.
آبادانی مسجد؛ از ساخت بنا تا تربیت انسان
وی در ادامه با اشاره به اهمیت آبادانی معنوی مساجد، اظهار کرد: آبادانی مسجد دو بُعد دارد؛ نخست، آبادانی ظاهری و فیزیکی که به ساخت و آماده‌سازی بنای مسجد مربوط می‌شود و دیگری، آبادانی معنوی که بر عهده روحانیت، فعالان فرهنگی و متولیان مسجد است، مردم ممکن است مسجد را از نظر ظاهری زیبا و مجهز بسازند، اما این متولیان و فعالان مسجد هستند که باید برای ارتقای معنویت، علم، معرفت و سایر ظرفیت‌های فرهنگی آن تلاش کنند. بنابراین، آبادانی مسجد تنها به ساخت بنا و زیبایی ظاهری محدود نمی‌شود، بلکه تربیت انسان و تقویت پیوند مردم با دین نیز بخش مهمی از این مسئولیت است.
وی با اشاره به جایگاه مسجد در فعالیت‌های دینی و اجتماعی افزود: مسجد پایگاه اصلی دین و محل گردهمایی مردم برای عبادت، آموزش، معرفت‌افزایی و خدمت است. ازاینرو، هر اقدامی که در مسیر تقویت فعالیت‌های دینی و خدمت به این پایگاه انجام شود، ارزشمند است.
حجت‌الاسلام اکبری در پایان با قدردانی از تلاش فعالان مسجدی خاطرنشان کرد: خدمت به مسجد و دین تنها در اقامه نماز خلاصه نمی‌شود؛ بلکه فراهم کردن مقدمات این خدمت، تقویت فعالیت‌های فرهنگی و کمک به گسترش معرفت دینی نیز اهمیت دارد.
نظر شما