به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از یاسوج، نوزدهم مهرماه یادآور بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی در جمع مسئولان و دست‌اندرکاران کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور در جریان سفر به خراسان شمالی است که بر اهمیت این کانون‌ها و ضرورت توجه به ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی مسجد تأکید داشت.
این رهنمود، فراتر از توصیه به گسترش فعالیت‌های فرهنگی، ناظر بر جایگاه مسجد در تربیت نسل جوان، تقویت پیوندهای اجتماعی و حضور مؤثر در متن زندگی مردم بوده که تحقق آن به همکاری همه ارکان مسجد و حمایت هدفمند دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
نماینده ولی‌فقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد و امام جمعه یاسوجدر گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان به جایگاه مسجد در منظومه فرهنگی و اجتماعی جامعه اسلامی اشاره و اظهار کرد: مسجد در نگاه اسلامی تنها محل برگزاری نماز و مراسم مذهبی نیست، بلکه می‌تواند محور تربیت دینی، رشد اخلاقی، فعالیت‌های فرهنگی، همبستگی اجتماعی و رسیدگی به مسائل مردم باشد و هر اندازه این ظرفیت به‌درستی شناخته و از آن استفاده شود، مسجد نقش مؤثرتری در زندگی فردی و اجتماعی مردم ایفا خواهد کرد.
آیت‌الله سید نصیر حسینی ضمن تأکید بر اهمیت توجه به کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، گفت: تأکید رهبر شهید انقلاب بر تقویت این کانون‌ها، بیانگر ضرورت برنامه‌ریزی برای حضور فعال‌تر نسل نوجوان و جوان در مسجد بوده و جوانان تنها مخاطبان برنامه‌های فرهنگی نیستند، بلکه باید فرصت داشته باشند در طراحی، اجرا و ارزیابی فعالیت‌ها نیز مشارکت کنند که اگر برای استعدادها، علاقه‌مندی‌ها و نیازهای آنان برنامه‌ریزی شود، مسجد می‌تواند به محیطی پویا برای یادگیری، رشد و مسئولیت‌پذیری تبدیل شود.
وی در پاسخ به این پرسش که کانون‌های فرهنگی هنری مساجد چگونه می‌توانند به تحقق مسجد در تراز انقلاب اسلامی کمک کنند، بیان کرد: فعالیت کانون‌ها باید متناسب با نیازهای واقعی مردم و اقتضائات هر محله باشد، زیرا برگزاری برنامه‌های قرآنی و دینی، آموزش مهارت‌های زندگی، فعالیت‌های هنری، کتابخوانی، برنامه‌های ویژه نوجوانان و جوانان و رسیدگی به مسائل فرهنگی و اجتماعی محله، از جمله زمینه‌هایی است که می‌تواند ارتباط مردم با مسجد را تقویت کند و مهم آن است که این فعالیت‌ها هدفمند، مستمر و متناسب با نیاز مخاطبان باشد و به برنامه‌هایی مقطعی و محدود به مناسبت‌ها خلاصه نشود.
رئیس شورای سیاست‌گذاری کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان کهگیلویه و بویراحمد هم‌افزایی بین ارکان مسجد را از الزامات دستیابی به این هدف دانست و گفت: امام جماعت، کانون فرهنگی هنری، پایگاه مقاومت بسیج، هیئت امنا، هیئت‌های مذهبی و دیگر مجموعه‌های فعال در مسجد، هرکدام ظرفیت و وظیفه‌ای دارند که در صورت هماهنگی، می‌توانند یکدیگر را تکمیل کنند و از طرفی، پراکندگی فعالیت‌ها و موازی‌کاری، بخشی از توان مجموعه را هدر می‌دهد؛ اما گفت‌وگو، تقسیم مسئولیت و تدوین برنامه مشترک می‌تواند توان همه این بخش‌ها را در مسیر واحدی قرار دهد.
آیت‌الله حسینی نقش امام جماعت در ایجاد هماهنگی بین بخش‌های مختلف مسجد را یادآور شد و اظهار کرد: امام جماعت، علاوه بر مسئولیت اقامه نماز و بیان معارف دینی، می‌تواند محور تعامل و همدلی بین فعالان مسجد باشد، هیئت امنا در فراهم‌کردن زمینه‌های اجرایی و پشتیبانی نقش دارد، کانون فرهنگی و هنری می‌تواند برنامه‌های فرهنگی و تربیتی را طراحی و اجرا کند و پایگاه مقاومت بسیج نیز از ظرفیت سازمان‌دهی نیروهای مردمی و فعالیت‌های اجتماعی برخوردار بوده و هیئت‌های مذهبی و دیگر گروه‌های مردمی هم با ارتباطی که با اقشار مختلف دارند، می‌توانند در گسترش مشارکت مردم اثرگذار باشند.
وی افزود: برای تحقق این هم‌افزایی، لازم است ارکان مسجد در کنار یکدیگر بنشینند، مسائل و اولویت‌های محله را شناسایی کنند و بر اساس امکانات موجود، برنامه‌ای مشترک داشته باشند. در چنین شرایطی، هر مجموعه ضمن حفظ هویت و مسئولیت خود، در چارچوب یک هدف مشترک فعالیت می‌کند و نتیجه کار نیز در زندگی مردم و پویایی مسجد نمود پیدا می‌کند.
مسجدمحوری زمانی محقق می‌شود که مردم در حل مسائل محله نقش داشته باشند
رئیس قرارگاه مساجد استان کهگیلویه و بویراحمد در ادامه، درباره الزامات تحقق رویکرد مسجدمحوری در برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی، گفت: مسجدمحوری نباید تنها به برگزاری نشست‌ها یا واگذاری عنوان یک برنامه به مسجد محدود شود، بلکه باید زمینه مشارکت واقعی مردم و استفاده از ظرفیت نیروهای محلی را فراهم کند، زیرا مسجد به دلیل ارتباط مستمر با خانواده‌ها و شناخت نزدیک از شرایط محله، می‌تواند در شناسایی نیازها، جلب مشارکت خیرین، سامان‌دهی فعالیت‌های داوطلبانه و پیگیری مسائل فرهنگی و اجتماعی نقش داشته باشد.
آیت‌الله حسینی بر ضرورت تعامل دستگاه‌های اجرایی با مساجد تأکید و اظهار کرد: تحقق این رویکرد به همکاری نهادهای مسئول، پرهیز از فعالیت‌های جزیره‌ای و تعریف سازوکارهای روشن برای مشارکت کانون‌ها نیاز دارد و دستگاه‌های اجرایی باید ظرفیت‌های موجود در مساجد را بشناسند و در حوزه‌هایی که امکان همکاری وجود دارد، از این مجموعه‌ها برای پیشبرد برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی استفاده کنند که در مقابل، فعالیت‌های مسجد نیز باید با برنامه‌ریزی، شناخت نیازها و توجه به نتایج همراه باشد.
وی با اشاره به اهمیت حمایت از کانون‌های فرهنگی هنری مساجد تصریح کرد: از آنجا که بخشی از فعالیت‌های کانون‌ها در حوزه تربیت نسل جوان، آموزش، کتابخوانی، هنر و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی انجام می‌شود، پایداری این فعالیت‌ها به امکانات، نیروی انسانی توانمند و حمایت مستمر نیاز دارد. نمی‌توان از یک کانون انتظار داشت در حوزه‌های متعدد اثرگذار باشد، اما در تأمین امکانات اولیه و استمرار برنامه‌ها با محدودیت‌های جدی مواجه بماند.
نماینده ولی‌فقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد ضمن بیان اینکه حمایت از کانون‌ها باید متناسب با مأموریت و ظرفیت آنها باشد، ادامه داد: فراهم‌کردن امکانات فرهنگی، استفاده از مربیان توانمند، آموزش مدیران و فعالان، پشتیبانی از برنامه‌های موفق و ایجاد زمینه همکاری با دستگاه‌های اجرایی، می‌تواند به افزایش کیفیت فعالیت‌ها کمک کند؛ ضمن اینکه لازم است نتایج برنامه‌ها بررسی شود تا حمایت‌ها به سمت فعالیت‌هایی هدایت شود که پاسخ‌گوی نیازهای واقعی مردم هستند.
جذب نوجوانان و جوانان؛ نیازمند برنامه‌های جذاب و میدان‌دادن به استعدادها
آیت‌الله حسینی در پاسخ به این پرسش که کانون‌های فرهنگی هنری مساجد برای جذب نسل جدید چه رویکردی باید داشته باشند، گفت: ارتباط با نوجوانان و جوانان نیازمند شناخت دنیای فکری، نیازها، پرسش‌ها و علایق آنان بوده و نمی‌توان انتظار داشت نسل جوان با همان شیوه‌ها و قالب‌های گذشته، بدون توجه به تغییرات اجتماعی و فرهنگی، ارتباطی مستمر با مسجد برقرار کند؛ ضمن اینکه برنامه‌های مسجد باید ضمن حفظ مبانی دینی و هویت فرهنگی، از تنوع، جذابیت و فرصت مشارکت برخوردار باشند.
وی با بیان اینکه نوجوانان و جوانان باید احساس کنند که در مسجد دیده می‌شوند، دیدگاه‌هایشان شنیده می‌شود و برای توانایی‌های آنان ارزش قائل هستند، بیان کرد: ایجاد گروه‌های فرهنگی و هنری، برگزاری برنامه‌های کتابخوانی، فعالیت‌های قرآنی و آموزشی، استفاده از ظرفیت‌های رسانه‌ای و فراهم‌کردن فرصت برای اجرای ایده‌های جوانان، می‌تواند زمینه ارتباط عمیق‌تر آنان با مسجد را فراهم کند.
امام جمعه یاسوج ضمن تأکید بر ضرورت توجه به تربیت و توانمندسازی فعالان فرهنگی، اظهار کرد: برای آنکه کانون‌ها بتوانند مأموریت خود را به‌درستی انجام دهند، مدیران و مربیان آنها نیز باید از آموزش و پشتیبانی لازم برخوردار باشند، زیرا فعالیت فرهنگی اثربخش به شناخت مخاطب، برنامه‌ریزی، استمرار و ارزیابی نیاز دارد و نمی‌توان همه مسئولیت را تنها بر دوش علاقه و انگیزه نیروهای داوطلب گذاشت.
عدالت فرهنگی از مسجد و محله آغاز می‌شود
آیت‌الله حسینی به نقش کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد در گسترش عدالت فرهنگی اشاره و بیان کرد: یکی از ظرفیت‌های مهم این کانون‌ها، فراهم‌کردن فرصت فعالیت فرهنگی برای افرادی بوده که ممکن است در مناطق کم‌برخوردار به امکانات گسترده فرهنگی و هنری دسترسی نداشته باشند و مسجد می‌تواند بستری برای شناسایی استعدادهای محلی و فراهم‌کردن زمینه رشد آنها باشد؛ به‌گونه‌ای که فرصت یادگیری، کتابخوانی، فعالیت هنری و مشارکت فرهنگی تنها در مراکز بزرگ شهری متمرکز نماند.
وی افزود: برنامه‌هایی مانند ترویج کتابخوانی، فعالیت‌های فرهنگی و هنری، نمایش فیلم و گفت‌وگو درباره محتوای آن، در صورتی که متناسب با نیاز مخاطبان و با کیفیت مناسب اجرا شوند، می‌توانند به تقویت فرهنگ مطالعه، افزایش آگاهی و شکل‌گیری ارتباط سازنده بین نسل‌ها کمک کنند که کانون‌های مساجد باید برای این فعالیت‌ها برنامه مستمر داشته باشند و از ظرفیت معلمان، هنرمندان، نویسندگان، مربیان و افراد توانمند محلی بهره بگیرند.
نماینده ولی‌فقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به اهمیت توجه به مناطق روستایی و کم‌برخوردار، اظهار کرد: در برنامه‌ریزی فرهنگی باید شرایط هر منطقه در نظر گرفته شود، کانون‌ها در برخی محلات ممکن است امکانات بیشتری داشته باشند و در برخی مناطق به پشتیبانی اولیه نیاز داشته باشند؛ ازاین‌رو، حمایت‌ها باید بر اساس نیازسنجی و با هدف ایجاد فرصت‌های عادلانه‌تر برای فعالیت فرهنگی انجام شود.
مسجد در شرایط بحران؛ تکیه‌گاهی برای همدلی و خدمت‌رسانی
آیت‌الله حسینی به ظرفیت اجتماعی مساجد در شرایط دشوار و بحران‌ها اشاره کرد و گفت: مسجد به دلیل برخورداری از ارتباط نزدیک با مردم و حضور نیروهای داوطلب، می‌تواند در شناسایی نیازهای خانواده‌ها، جلب کمک‌های مردمی، توزیع هدفمند حمایت‌ها و سامان‌دهی فعالیت‌های خیرخواهانه نقش‌آفرین باشد که استفاده از این ظرفیت مستلزم هماهنگی بین ارکان مسجد و تعامل با دستگاه‌های مسئول است.
وی افزود: همکاری کانون فرهنگی و هنری، پایگاه مقاومت بسیج، هیئت امنا، هیئت‌های مذهبی و گروه‌های مردمی می‌تواند به سامان‌یافتن بهتر فعالیت‌های اجتماعی کمک کند و در چنین شرایطی، شناخت دقیق نیازها، پرهیز از اقدامات موازی، رعایت کرامت خانواده‌ها و توجه به اولویت‌های واقعی مردم اهمیت دارد.
رئیس قرارگاه مساجد استان کهگیلویه و بویراحمد خاطرنشان کرد: فعالیت‌های اجتماعی مسجد نباید فقط به زمان وقوع بحران محدود شود، اگر ارتباط مسجد با مردم در روزهای عادی تقویت شده باشد و گروه‌های داوطلب تجربه همکاری و تقسیم مسئولیت داشته باشند، هنگام بروز مشکلات نیز امکان هماهنگی و خدمت‌رسانی بهتر فراهم خواهد شد؛ بنابراین، تقویت کانون‌ها و دیگر ارکان مسجد، بخشی از برنامه‌ریزی بلندمدت برای افزایش همبستگی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی است.
ضرورت تبدیل رهنمودها به برنامه‌های مستمر و قابل ارزیابی
آیت‌الله حسینی بر ضرورت توجه عملی به رهنمودهای رهبر شهید انقلاب درباره کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد تأکید و اظهار کرد: برای تحقق اهداف مورد نظر، باید بین سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌ها پیوند برقرار شود، زیرا تقویت کانون‌ها به همکاری مسئولان فرهنگی، دستگاه‌های اجرایی، نهادهای مردمی و فعالان مسجد نیاز دارد و هرکدام باید متناسب با مسئولیت و امکانات خود در این مسیر نقش ایفا کنند.
وی با بیان اینکه کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد زمانی می‌توانند اثرگذاری بیشتری داشته باشند که فعالیت آنها با نیازهای مردم پیوند بخورد، نوجوانان و جوانان در آن مشارکت واقعی داشته باشند و ارکان مختلف مسجد نیز برای تحقق اهداف مشترک همکاری کنند، بیان کرد: حمایت از این مجموعه‌ها نباید به یک مناسبت یا دوره زمانی خاص محدود شود، بلکه باید در قالب برنامه‌هایی مستمر، هدفمند و قابل ارزیابی دنبال شود.
نماینده ولی‌فقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد گفت: مسجد در تراز انقلاب اسلامی، مسجدی است که در کنار توجه به عبادت و تربیت دینی، در زندگی مردم حضور دارد، زمینه رشد نسل جوان را فراهم می‌کند، به نیازهای فرهنگی و اجتماعی محله توجه نشان می‌دهد و بین ظرفیت‌های مردمی پیوند برقرار می‌کند و تحقق این هدف با همدلی، تقسیم مسئولیت و استفاده درست از توان همه ارکان مسجد امکان‌پذیر خواهد بود.
نظر شما