مظفر تیموری در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان از استان کرمانشاه درباره اهمیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، اظهار کرد: تأکید بر فراموش نکردن این کانون‌ها، در حقیقت یادآوری یک ظرفیت گسترده مردمی است که اگر به‌درستی شناخته، حمایت و فعال شود، می‌تواند فاصله میان امکانات فرهنگی و نیازهای واقعی مردم را کاهش دهد.
وی افزود: مسجد در فرهنگ اسلامی تنها محل عبادت نیست؛ بلکه بستری برای تربیت، همدلی، آموزش، مسئولیت‌پذیری و شکل‌گیری روابط اجتماعی سالم است. کانون فرهنگی هنری نیز می‌تواند این ظرفیت را به فعالیت‌های هدفمند و متناسب با نیازهای روز جامعه پیوند بزند و مسجد را به یکی از کانون‌های اثرگذار زندگی فرهنگی محله تبدیل کند.
مطالبه‌ای که باید به برنامه عملی تبدیل شود
تیموری با اشاره به رهنمود رهبر شهید در ۱۹ مهر سال ۱۳۹۱ مبنی بر اینکه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد نباید فراموش شوند و باید با همکاری بسیج، فعالیت آن‌ها را مؤثر کرد، بیان کرد: نکته محوری این بیانات، صرفاً حفظ ساختار کانون‌ها یا افزایش تعداد برنامه‌ها نیست؛ بلکه مسئله اصلی، اثربخشی فعالیت‌ها و تناسب آن‌ها با نیازهای افرادی است که به مسجد مراجعه می‌کنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه تصریح کرد: هر کانون باید بداند برای کدام گروه سنی، با چه نیاز فرهنگی و با چه هدفی برنامه‌ریزی می‌کند. نوجوانی که به دنبال تجربه هنری است، جوانی که نیاز به گفت‌وگو و یادگیری دارد و خانواده‌ای که به دنبال محیطی سالم برای رشد فرزندان خود است، هرکدام نیازهای متفاوتی دارند.
موفقیت کانون زمانی رقم می‌خورد که این تفاوت‌ها را بشناسد و برای آن‌ها برنامه داشته باشد.
وی ادامه داد: همکاری امام جماعت، فعالان فرهنگی، بسیج، خانواده‌ها و هنرمندان محلی می‌تواند از فعالیت‌های پراکنده جلوگیری کند و به شکل‌گیری یک جریان فرهنگی منسجم در مسجد بینجامد؛ جریانی که در آن، مخاطب تنها تماشاگر برنامه نیست، بلکه فرصت مشارکت، یادگیری و نقش‌آفرینی پیدا می‌کند.
عدالت فرهنگی از محله‌ها آغاز می‌شود
تیموری عدالت فرهنگی را یکی از مهم‌ترین کارکردهای کانون‌های فرهنگی هنری مساجد دانست و گفت: دسترسی به کتاب، آموزش هنری، فعالیت‌های نمایشی، سینما و برنامه‌های فرهنگی نباید به محل سکونت، توان مالی خانواده یا برخورداری از امکانات مراکز بزرگ شهری وابسته باشد.
وی افزود: کانون‌های مساجد به دلیل استقرار در متن محلات و ارتباط مستقیم با مردم، این امکان را دارند که فعالیت‌های فرهنگی را به نقاطی ببرند که شاید کمتر از امکانات رسمی و متمرکز فرهنگی برخوردار باشند. در این الگو، استعدادهای فرهنگی و هنری تنها در مراکز برخوردار شناسایی نمی‌شوند، بلکه نوجوان یک محله دور از مرکز شهر نیز می‌تواند فرصت دیده‌شدن، آموزش و رشد پیدا کند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه خاطرنشان کرد: همگانی‌سازی فرهنگ و هنر به معنای پایین آوردن کیفیت فعالیت‌ها نیست؛ بلکه به معنای فراهم کردن فرصت برابر برای بهره‌مندی از محصولات فرهنگی باکیفیت و مشارکت در تولید آثار هنری است. کانون مسجد می‌تواند حلقه اتصال استعدادهای محلی به ظرفیت‌های تخصصی فرهنگ و هنر باشد.
از شنبه‌های کتاب تا سینمای مسجد؛ فرهنگ باید وارد زندگی روزمره شود
تیموری با اشاره به اهمیت برنامه‌هایی مانند «شنبه‌های کتاب»، «سینما مسجد»، فعالیت‌های نمایشی، سرود و آموزش‌های هنری بیان کرد: اثرگذاری فعالیت فرهنگی زمانی بیشتر می‌شود که از قالب مناسبت‌های محدود خارج شود و به عادتی پایدار در زندگی مردم تبدیل شود.
وی افزود: ترویج شنبه‌های کتاب می‌تواند کتاب‌خوانی را از یک توصیه عمومی به تجربه‌ای جمعی تبدیل کند. معرفی کتاب، گفت‌وگو درباره محتوای آن، پیوند دادن موضوعات کتاب با مسائل روز جامعه و فراهم کردن فرصت مطالعه برای نوجوانان و خانواده‌ها، زمینه شکل‌گیری عادت مطالعه و تقویت قدرت تحلیل و گفت‌وگو را فراهم می‌کند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه ادامه داد: سینما مسجد نیز در صورت انتخاب هدفمند آثار، فراهم کردن زمینه نقد و گفت‌وگو و توجه به گروه‌های سنی مختلف، می‌تواند علاوه بر ایجاد دسترسی فرهنگی، فرصتی برای تقویت سواد رسانه‌ای و افزایش قدرت تشخیص مخاطبان فراهم آورد. تماشای یک اثر فرهنگی زمانی به تجربه‌ای ماندگار تبدیل می‌شود که با گفت‌وگو، پرسشگری و یادگیری همراه باشد.
وی با اشاره به ظرفیت فعالیت‌های هنری در کانون‌ها گفت: سرود، تئاتر، هنرهای تجسمی و تولیدات رسانه‌ای، علاوه بر پرورش خلاقیت، امکان کار گروهی، نظم، مسئولیت‌پذیری و اعتمادبه‌نفس را در میان نوجوانان و جوانان تقویت می‌کنند. این فعالیت‌ها به نسل جوان فرصت می‌دهند توانایی‌های خود را در محیطی سالم و مشارکت‌محور تجربه کند و در شکل‌دهی به فضای فرهنگی محله سهم داشته باشد.
تیموری با تأکید بر نقش اجتماعی کانون‌های مساجد، اظهار کرد: بخشی از مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه، پیش از آنکه به مداخله‌های گسترده و پرهزینه نیاز پیدا کنند، با آموزش، گفت‌وگو، ایجاد تعلق اجتماعی و فراهم کردن فرصت مشارکت قابل پیگیری هستند. کانون فعال می‌تواند در کنار خانواده، مدرسه و دیگر نهادهای مسئول، در پیشگیری فرهنگی و تقویت پیوندهای اجتماعی نقش‌آفرینی کند.
وی افزود: وقتی نوجوانان در محیط محله امکان یادگیری، فعالیت هنری، گفت‌وگو و حضور مؤثر پیدا می‌کنند، زمینه مشارکت سازنده آنان افزایش می‌یابد. همچنین شناسایی زودهنگام نیازها و مسائل محلی، تقویت ارتباط میان نسل‌ها و ایجاد شبکه‌ای از نیروهای داوطلب، به ارتقای سرمایه اجتماعی کمک می‌کند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه تصریح کرد: این ظرفیت به معنای واگذاری مسئولیت‌های تخصصی دستگاه‌ها به کانون‌ها نیست؛ بلکه به معنای فعال کردن توان مردم و تقویت همکاری میان نهادهای فرهنگی و اجتماعی است. هرجا مردم در طراحی و اجرای برنامه‌ها سهم واقعی داشته باشند، امکان استمرار فعالیت‌ها افزایش می‌یابد و دستگاه‌های مسئول نیز می‌توانند منابع و امکانات خود را هدفمندتر به کار بگیرند.
معیار موفقیت، تغییر در زندگی مردم است
تیموری در ادامه با تأکید بر ضرورت عبور از برنامه‌محوری صرف گفت: برای ارزیابی عملکرد کانون‌های مساجد نباید تنها به شمار برنامه‌ها، جشنواره‌ها و مراسم برگزارشده توجه کرد؛ بلکه باید دید این فعالیت‌ها چه تغییری در زندگی فرهنگی مردم ایجاد کرده‌اند.
وی افزود: افزایش گرایش نوجوانان به کتاب‌خوانی، شناسایی و پرورش استعدادهای کمتر دیده‌شده، مشارکت خانواده‌ها، استمرار فعالیت‌های هنری، دسترسی گروه‌های کم‌برخوردار به برنامه‌های فرهنگی و شکل‌گیری همکاری میان مسجد و دیگر نهادهای محله، از جمله شاخص‌هایی است که می‌تواند میزان اثربخشی کانون‌ها را نشان دهد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه خاطرنشان کرد: حمایت از کانون‌ها باید متناسب با نیازهای واقعی آن‌ها و همراه با توانمندسازی مدیران، ارتقای کیفیت برنامه‌ها، فراهم کردن امکانات لازم و تبادل تجربه میان کانون‌های موفق باشد. همچنین بهره‌گیری از ظرفیت هنرمندان، نویسندگان، معلمان و فعالان اجتماعی هر منطقه می‌تواند به غنای برنامه‌ها و افزایش ارتباط کانون‌ها با مردم کمک کند.
تقویت کانون‌ها؛ سرمایه‌گذاری برای آینده فرهنگی کرمانشاه
تیموری در پایان با اشاره به اهمیت رهنمود ۱۹ مهر رهبر شهید تأکید کرد: وفاداری به این مطالبه، زمانی معنا پیدا می‌کند که کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در عمل به پایگاه‌هایی زنده، خلاق، مسئله‌شناس و مردم‌محور تبدیل شوند؛ پایگاه‌هایی که در آن‌ها فرهنگ و هنر در دسترس همگان قرار گیرد و نسل جوان فرصت پیدا کند استعدادهای خود را بشناسد و در خدمت جامعه به کار بگیرد.
وی گفت: تقویت کانون‌های مساجد، سرمایه‌گذاری بر نیروی انسانی و ظرفیت‌های درونی محلات است. اگر این ظرفیت با برنامه‌ریزی دقیق، همکاری نهادی و شناخت نیازهای نسل جدید همراه شود، می‌تواند هم به تحقق عدالت فرهنگی کمک کند و هم در تقویت همبستگی اجتماعی، ارتقای فرهنگ عمومی و کاهش بخشی از مسائل فرهنگی جامعه اثرگذار باشد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه یادآور شد: پیام اصلی این مناسبت آن است که کانون مسجد نباید به فعالیت‌های مناسبتی و مقطعی محدود بماند؛ بلکه باید با تکیه بر اعتماد مردم، کیفیت برنامه‌ها و استمرار حضور فرهنگی، به بخشی مؤثر از زندگی روزمره محلات تبدیل شود.
نظر شما