به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از فارس، یک مسجد می‌تواند محل برگزاری نماز باشد، اما برای آنکه به یک پایگاه فرهنگی زنده تبدیل شود، باید اتفاق دیگری نیز در آن رخ دهد؛ باید نوجوانی که بعد از مدرسه راهی مسجد می‌شود، جایی برای حرف زدن، یاد گرفتن، تجربه کردن و حتی اشتباه کردن داشته باشد. کانون فرهنگی هنری می‌تواند یکی از مهم‌ترین بسترهای شکل‌گیری چنین فضایی باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسین امیدی، رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان فارس، با اشاره به سالروز ۱۹ مهر و تأکید رهبر شهید انقلاب بر ضرورت فراموش نکردن کانون‌های فرهنگی هنری مساجد و اثرگذاری آنها، معتقد است این تأکید بیش از آنکه به افزایش تعداد برنامه‌ها مربوط باشد، ناظر بر فعال شدن ظرفیت واقعی مسجد در متن زندگی مردم است.
امروز یکی از مهم‌ترین موضوعات در فعالیت فرهنگی، شناخت مخاطب است. نمی‌توان برای نوجوان امروز همان برنامه‌ای را اجرا کرد که شاید سال‌ها قبل پاسخگو بوده است.امیدی در تشریح این نگاه اظهار کرد: امروز یکی از مهم‌ترین موضوعات در فعالیت فرهنگی، شناخت مخاطب است. نمی‌توان برای نوجوان امروز همان برنامه‌ای را اجرا کرد که شاید سال‌ها قبل پاسخگو بوده است.
وی افزود: نوجوان و جوان امروز با کتاب، رسانه، فضای مجازی، هنر و فناوری زندگی می‌کند و اگر مسجد بخواهد با او ارتباط برقرار کند، باید زبان ارتباط با این نسل را بشناسد. این به معنای فاصله گرفتن از اصول نیست؛ یعنی شیوه ارائه و ابزار ارتباط را متناسب با زمان انتخاب کنیم.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان فارس ادامه داد: کانون باید بتواند این ارتباط را ایجاد کند و مسجد را برای نسل جدید به محیطی جذاب، امن و قابل اعتماد تبدیل کند.
امیدی یکی از ضعف‌های فعالیت‌های فرهنگی را نگاه صرفاً مخاطب‌محور دانست و گفت: اگر نوجوان همیشه فقط برای شرکت در برنامه دعوت شود، اما هیچ‌گاه در طراحی و اجرای برنامه نقشی نداشته باشد، نمی‌توان انتظار داشت ارتباط عمیقی با آن مجموعه پیدا کند.
وی اظهار کرد: ما باید به سمت تربیت نوجوانانی برویم که خودشان ایده بدهند، گروه تشکیل دهند، برنامه اجرا کنند و مسئولیت بپذیرند. کانونی که بتواند چنین نسلی را تربیت کند، در واقع بخشی از آینده فرهنگی جامعه را ساخته است.
وی افزود: حتی اگر یک نوجوان در ابتدا یک فعالیت کوچک را برعهده بگیرد، همین تجربه می‌تواند به شکل‌گیری اعتمادبه‌نفس، مسئولیت‌پذیری و مهارت اجتماعی او کمک کند.
کانون؛ حلقه اتصال مسجد و نسل جدید
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد فارس درباره نسبت میان مسجد و کانون نیز گفت: کانون نباید خودش را جدا از مسجد تعریف کند. کانون زمانی موفق است که در کنار امام جماعت، هیئت امنا، بسیج، گروه‌های قرآنی و دیگر مجموعه‌های فعال مسجد، یک مجموعه هماهنگ را تشکیل دهد.
امیدی افزود: مسجد ظرفیت‌های مختلفی دارد و کانون می‌تواند بخشی از این ظرفیت را در حوزه فرهنگی و هنری فعال کند. اگر این مجموعه‌ها در کنار یکدیگر باشند، مخاطب نیز با یک مجموعه پراکنده مواجه نمی‌شود.
مسجد ظرفیت‌های مختلفی دارد و کانون می‌تواند بخشی از این ظرفیت را در حوزه فرهنگی و هنری فعال کند. اگر این مجموعه‌ها در کنار یکدیگر باشند، مخاطب نیز با یک مجموعه پراکنده مواجه نمی‌شود.وی تأکید کرد: هم‌افزایی در مسجد به این معناست که هر مجموعه مأموریت خودش را داشته باشد، اما هدف مشترک، یعنی جذب و تربیت نسل جدید و خدمت فرهنگی به مردم، فراموش نشود.
فارس؛ استانی با تجربه‌های متنوع مسجدی
امیدی با اشاره به گستردگی شبکه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در فارس اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های استان فارس تنوع جغرافیایی و فرهنگی آن است و همین موضوع باعث شده تجربه فعالیت کانون‌ها نیز یکسان نباشد.
وی گفت: یک کانون در یک شهر بزرگ ممکن است ظرفیت خوبی برای فعالیت رسانه‌ای و هنری داشته باشد و کانونی در یک منطقه روستایی، از سرمایه اجتماعی بسیار خوبی برای فعالیت‌های قرآنی یا مشارکت خانواده‌ها برخوردار باشد.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد فارس افزود: این تفاوت‌ها را باید فرصت دید. قرار نیست همه کانون‌ها یک شکل فعالیت کنند؛ مهم این است که هر کانون ظرفیت خودش را پیدا کند و بر اساس نیاز مخاطبان همان منطقه برنامه‌ریزی داشته باشد.
«شنبه‌های کتاب»؛ ساختن عادت فرهنگی
وی درباره طرح‌هایی مانند «شنبه‌های کتاب» گفت: کتابخوانی زمانی اثرگذار است که از یک برنامه مناسبتی فاصله بگیرد و به عادت تبدیل شود.
امیدی افزود: وقتی در مسجد درباره یک کتاب صحبت می‌شود، نوجوان فرصت پیدا می‌کند نظرش را بیان کند، با دیگران گفت‌وگو کند و حتی با کتابی مواجه شود که شاید در شرایط عادی سراغ آن نمی‌رفت.
وی ادامه داد: هدف از چنین برنامه‌هایی فارغ از افزایش تعداد کتاب‌های خوانده‌شده؛ باید به دنبال تقویت قدرت تفکر، گفت‌وگو و پرسشگری نسل جوان باشیم.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان فارس درباره «سینمامسجد» نیز گفت: وقتی فیلم در فضای مسجد و برای مخاطب محله اکران می‌شود، فرصت گفت‌وگو درباره محتوای آن نیز فراهم می‌شود و همین گفت‌وگو می‌تواند ارزش تربیتی بیشتری از صرف تماشای فیلم داشته باشد.
وی افزود: کانون‌ها می‌توانند از هنر به عنوان زبان ارتباط با نسل جدید استفاده کنند. فیلم، تئاتر، سرود، هنرهای تجسمی و رسانه هرکدام می‌توانند دری برای ورود نوجوان به مسجد باشند.
مسجد نباید فقط منتظر مناسبت‌ها باشد
امیدی با تأکید بر ضرورت استمرار فعالیت‌های فرهنگی اظهار کرد: یکی از مسائلی که باید مراقب آن باشیم، مناسبتی شدن فعالیت‌های فرهنگی است. مسجد نباید فقط در ماه رمضان، محرم یا مناسبت‌های ملی و مذهبی فعال باشد.
مخاطب جوان به ارتباط مستمر نیاز دارد. اگر نوجوان هر هفته یک برنامه مشخص، یک گروه دوستانه، یک فعالیت هنری یا یک فضای گفت‌وگو در مسجد داشته باشد، ارتباط او با مسجد شکل دیگری پیدا می‌کند.وی گفت: مخاطب جوان به ارتباط مستمر نیاز دارد. اگر نوجوان هر هفته یک برنامه مشخص، یک گروه دوستانه، یک فعالیت هنری یا یک فضای گفت‌وگو در مسجد داشته باشد، ارتباط او با مسجد شکل دیگری پیدا می‌کند.
وی ادامه داد: فعالیت فرهنگی زمانی اثرگذار می‌شود که در زندگی مخاطب استمرار داشته باشد؛ نه اینکه صرفاً در تقویم مناسبت‌ها دیده شود.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد فارس یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های موفقیت کانون‌ها را نیروی انسانی دانست و گفت: اگر بهترین امکانات را در اختیار مجموعه‌ای قرار دهیم که نیروی توانمند و باانگیزه ندارد، نتیجه مطلوب حاصل نمی‌شود.
امیدی افزود: مدیر کانون باید با نوجوان ارتباط برقرار کند، نیازهای فرهنگی محله را بشناسد، بتواند نیرو تربیت کند و از ظرفیت‌های موجود استفاده کند. بنابراین آموزش و توانمندسازی مدیران کانون‌ها باید همواره مورد توجه باشد.
وی خاطرنشان کرد: ما به مدیرانی نیاز داریم که فقط مجری برنامه نباشند و بتوانند جریان فرهنگی ایجاد کنند.
کانون‌ها باید در میدان مسائل اجتماعی هم دیده شوند
امیدی با اشاره به ظرفیت اجتماعی مساجد گفت: مسجد در بسیاری از مناطق همچنان محل اعتماد مردم است و همین سرمایه اجتماعی می‌تواند در حل بخشی از مسائل اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: کمک به خانواده‌های نیازمند، حمایت از نوجوانان، شناسایی استعدادها، ایجاد گروه‌های داوطلب و مشارکت در برنامه‌های اجتماعی، بخشی از ظرفیت‌هایی است که می‌تواند در کنار فعالیت فرهنگی دنبال شود.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد فارس ادامه داد: البته کانون قرار نیست جای دستگاه تخصصی را بگیرد؛ بلکه می‌تواند حلقه اتصال مردم و مجموعه‌های مختلف باشد و ظرفیت مردمی مسجد را برای کارهای اجتماعی فعال کند.
اثرگذاری را باید در «آدم‌ها» دید
کانون موفق، کانونی نیست که فقط تقویم پُری داشته باشد؛ کانونی است که بتواند آدم‌های توانمند تربیت کند و بخشی از زندگی فرهنگی مردم محله را تغییر دهد.امیدی در پایان گفت: اگر بخواهیم عملکرد یک کانون را ارزیابی کنیم، نباید فقط تعداد برنامه‌ها، پوسترها و مراسم‌ها را ببینیم. باید ببینیم چه تعداد نوجوان به مسجد آمده‌اند، چه کسانی در این مسیر رشد کرده‌اند، چه استعدادهایی شناسایی شده و چه نیروهایی امروز خودشان می‌توانند برای دیگران فعالیت فرهنگی انجام دهند.
وی تأکید کرد: کانون موفق، کانونی نیست که فقط تقویم پُری داشته باشد؛ کانونی است که بتواند آدم‌های توانمند تربیت کند و بخشی از زندگی فرهنگی مردم محله را تغییر دهد.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان فارس خاطرنشان کرد: تأکید بر اثرگذاری کانون‌ها در حقیقت دعوت به همین نگاه است؛ اینکه مسجد را یک ظرفیت زنده ببینیم و کانون را ابزاری برای فعال کردن این ظرفیت در مسیر تربیت، فرهنگ، هنر و خدمت به مردم بدانیم.
نظر شما