دکتر نادرقلی ابراهیمی، نماینده مردم شریف اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان به مناسبت ۱۹ مهر، سالروز بیانات رهبر شهید درباره کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد، با اشاره به ضرورت تقویت و مؤثر کردن این مراکز فرهنگی، گفت: تأکید رهبر شهید بر فعالیت کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد، یک راهبرد عملیاتی است، نه صرفاً یک توصیه؛ چراکه این کانون‌ها به دلیل ماهیت مردمی و ارتباط مستمر با محلات، از ظرفیت‌های ارزشمندی برخوردارند که با برنامه‌ریزی مناسب می‌توان از آن‌ها برای پاسخگویی به نیازهای فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی جامعه بهره گرفت.
وی با اشاره به فعالیت بیش از ۲۸ هزار کانون فرهنگی‌هنری مسجدی در کشور افزود: این تعداد، شبکه‌ای عظیم از ظرفیت‌های اجتماعی را شکل داده است که نه متکی به بودجه دولتی است و نه برای فعالیت خود به ایجاد ساختار اداری جدید نیاز دارد.
ابراهیمی با اشاره به حضور خود در مساجد شهرستان‌های اراک، کمیجان و خنداب و مشاهده فعالیت‌های فرهنگی و اقتصادی مجموعه‌های مسجدی، بیان کرد: ظرفیت کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد را می‌توان در چند لایه مورد بررسی قرار داد که نخستین آن، ظرفیت تربیتی و انسان‌سازی است. کانون‌ها می‌توانند با ایجاد فضایی غیررسمی و داوطلبانه، شکاف میان نسل‌ها را کاهش دهند و بستری برای اجتماع‌پذیری جوانان در کنار نهادهای رسمی همچون دانشگاه و مدرسه فراهم کنند.
نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی، حل مسائل محلات را دومین ظرفیت کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد دانست و تصریح کرد: این مراکز می‌توانند به حلقه اتصال آموزش‌های مهارتی و اشتغال تبدیل شوند و زمینه شناسایی استعدادها، آموزش مهارت‌های مورد نیاز و فراهم شدن فرصت‌های فعالیت اقتصادی برای جوانان را مهیا کنند.
وی با اشاره به ضرورت مقابله با جنگ شناختی و ترکیبی دشمن ادامه داد: امروز دشمن به دنبال تضعیف باورها، بی‌هویت‌سازی جامعه و کاهش حس تعلق است. خانواده، مدرسه و مسجد از ارکان اصلی جامعه ایران اسلامی به شمار می‌روند و دشمن تلاش می‌کند با تضعیف این پایه‌ها، بی‌تفاوتی و بی‌انگیزگی را در جامعه گسترش دهد. اگر فرصت‌ها و داشته‌های درونی جامعه حفظ نشود، بدون تردید با آسیب مواجه خواهیم شد.
ابراهیمی تأکید کرد: کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد با حضور مؤثر در عرصه تبیین، روشنگری و آگاه‌سازی جوانان می‌توانند در برابر جنگ ترکیبی و شناختی دشمن نقش‌آفرینی کنند و زمینه تقویت باورها و افزایش آگاهی نسل جوان را فراهم آورند.
وی ظرفیت اقتصادی را از دیگر ابعاد مهم فعالیت کانون‌های مساجد برشمرد و گفت: این کانون‌ها از طریق صندوق‌های تحول محله می‌توانند به‌عنوان بازوی اقتصادی مسجد عمل کرده و در حکمرانی محلی نقش‌آفرین باشند. مسجد می‌تواند کانون اعتماد و همکاری مردم باشد و در زمینه‌هایی همچون تشکیل صندوق‌های قرض‌الحسنه، برگزاری دوره‌های مهارت‌آموزی و ایجاد بازارچه‌های محلی فعالیت کند.
نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: با فعال شدن این ظرفیت‌ها، مسئولیت اشتغال‌زایی، حمایت از تولید محلی و مقابله با آسیب‌های اجتماعی می‌تواند با مشارکت مردم محله و حمایت و همراهی نظام دنبال شود.
طرح مسجدمحوری؛ گذار از تصدی‌گری دولت به توانمندسازی مردم
ابراهیمی در ادامه با اشاره به ضرورت اجرای مؤثر طرح مسجدمحوری دولت اظهار کرد: انقلاب اسلامی، انقلابی فرهنگی بود که برای زدودن غبار وابستگی فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی کشور از مسجد آغاز شد. طرح مسجدمحوری که رئیس‌جمهور محترم در ادامه راه مردم مبعوث‌شده بر آن تأکید دارند، نشان‌دهنده یک چرخش راهبردی از تصدی‌گری دولت به تسهیل‌گری و راهبری جامعه است.
وی افزود: مسجد به‌عنوان نهادی برآمده از مردم و متصل به وحی، می‌تواند محور این تحول باشد؛ اما اجرای موفق این طرح، پیش از هر چیز به گفتمان‌سازی و آماده‌سازی ذهنی و ساختاری نیاز دارد. از الگوی «ارائه خدمت به مردم» به سمت «توانمندسازی مردم برای حل مسائل خود» حرکت کنیم.
این نماینده مجلس، بازتعریف جایگاه امام جماعت و ارکان مسجد را از الزامات تحقق طرح مسجدمحوری دانست و بیان کرد: امام جماعت و ارکان مسجد باید به‌عنوان راهبران اجتماعی شناخته شوند، نه صرفاً برگزارکنندگان مراسم عبادی. رابطه امام جماعت با دستگاه‌ها نیز باید از وضعیت متصدی در برابر رقیب به رابطه راهبر و همکار تغییر کند. امام جماعت نباید صرفاً یکی از ذی‌نفعان در کنار سایر مجموعه‌ها باشد، بلکه باید محور انسجام‌بخشی به ظرفیت‌های محله قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت نظام‌مند شدن فعالیت‌های مسجدی تصریح کرد: همان‌طور که رئیس‌جمهور تأکید کرده‌اند، لازم است فعالیت‌ها در قالب یک نقشه جامع سازماندهی شوند؛ به‌گونه‌ای که مساجد هر محله روی نقشه مشخص باشند، با یکدیگر ارتباط داشته باشند و هر مسجد جمعیت معینی را تحت پوشش قرار دهد.
ابراهیمی ادامه داد: ما در استان مرکزی خود را موظف به هماهنگی بیشتر با کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی و فرهنگی برای اجرای برنامه‌های مؤثر می‌دانیم.
وی استقلال مالی مساجد را از دیگر الزامات تحقق این رویکرد عنوان کرد و گفت: مسجد باید از نظر مالی به مردم محله، مساعدت خیران و تسهیل‌گری دولت متکی باشد، نه اینکه به بودجه‌های دولتی یا نهادهای خاص وابستگی پیدا کند. این استقلال، شرط لازم برای حفظ کرامت، بی‌طرفی و فراگیری مسجد است.
نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی با اشاره به ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مردمی خاطرنشان کرد: مسجد نباید در جایگاه یک نهاد رقیب یا صرفاً مطالبه‌گر قرار گیرد، بلکه باید محور هماهنگی، هم‌افزایی و پیوند میان مردم و دستگاه‌های خدمت‌رسان باشد. در این چارچوب، نهادهایی مانند هلال‌احمر می‌توانند در تربیت نیروهای امدادی نقش‌آفرینی کنند، شهرداری خدمات شهری را سامان دهد و نظام بهداشت و درمان نیز مسائل سلامت مردم را در سطح محله پیگیری کند.
همکاری بسیج و کانون‌های مساجد؛ راهبردی برای تقویت انسجام اجتماعی
ابراهیمی با اشاره به تأکید رهبر شهید بر همکاری بسیج با کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد اظهار کرد: رهبر شهید در بیانات ۱۹ مهر صریحاً فرمودند: «با همکاری بسیج، این کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد را مؤثر کنید». این تأکید، یک راهبرد مهم برای تقویت ظرفیت‌های مردمی و ارتقای نقش اجتماعی مساجد است.
وی با اشاره به استقرار ۶۰ هزار پایگاه بسیج در مساجد کشور افزود: این ظرفیت گسترده می‌تواند بستر مناسبی برای اجرای برنامه‌های آموزشی و اجتماعی باشد و در شرایط عادی و هنگام بروز بحران‌ها، زمینه خدمت‌رسانی مؤثرتر به مردم را فراهم کند.
نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی با اشاره به نمونه‌هایی از همکاری بسیج و کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد در حوادث طبیعی بیان کرد: در سیل جهرم، اعضای نوجوان و جوان پایگاه مقاومت بسیج و کانون فرهنگی‌هنری «دوستان آسمانی» مسجد امام حسین(ع) این شهرستان، در اقدامی جهادی به امدادرسانی به سیل‌زدگان و تخلیه منازل آب‌گرفته از گل‌ولای پرداختند.
وی ادامه داد: در نمونه‌ای دیگر، با هماهنگی هیئت امنا و بسیج، برنامه‌های جامعی برای آمادگی در برابر شرایط احتمالی تدوین شده است که آموزش امدادگری، اسکان اضطراری، تأمین امنیت و تغذیه مردم را در بر می‌گیرد.
ابراهیمی با اشاره به سابقه همکاری بسیج و کانون‌های مساجد در دوران دفاع مقدس گفت: بسیج و کانون‌های مساجد در دوران دفاع مقدس، پشتوانه مردمی جبهه‌ها بودند و امروز نیز در شرایطی که دشمن جنگ ترکیبی و شناختی را علیه کشور به راه انداخته است، باید این اتحاد و هم‌افزایی تقویت شود.
وی با تأکید بر اهمیت انسجام میان ارکان مسجد خاطرنشان کرد: نکته مهم دیگری که رهبر شهید به آن اشاره کردند، این بود که «بد است که بین روحانی مسجد و بسیج مسجد، اختلاف به وجود بیاید». این بیان نشان می‌دهد که موضوع صرفاً همکاری نیست، بلکه انسجام و وحدت میان ارکان مسجد اهمیت اساسی دارد.
نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: اگر مسجد به کانون وحدت تبدیل شود، می‌تواند در زمان بروز بحران‌ها، بدون گرفتار شدن در پیچ‌وخم‌های اداری و با سرعت، منابع و ظرفیت‌های محلی را بسیج کند.
وی افزود: در استان مرکزی، جلسات بصیرتی و هماهنگی متعددی با حضور کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد در ناحیه مقاومت بسیج اراک برگزار کرده‌ایم و معتقدم بسیج، نماد اراده ملت و اقتدار ملی است.
ضرورت پیش‌بینی اعتبارات پایدار برای کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد
ابراهیمی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با تأکید بر ضرورت حمایت‌های بودجه‌ای، قانونی و دستگاهی از کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد اظهار کرد: به‌عنوان عضو کمیسیون‌های تلفیق و کشاورزی و نماینده مردم، در جریان جزئیات بودجه و برنامه هفتم توسعه هستم و معتقدم حمایت از این مراکز باید به‌صورت جدی و مستمر دنبال شود.
وی با اشاره به اقدامات مجلس در این زمینه افزود: خوشبختانه حمایت از کانون‌های مساجد در برنامه هفتم توسعه و برنامه‌های سنواتی سالانه مورد توجه قرار گرفته و اعتباراتی برای تسهیل‌گری در این بخش اختصاص یافته است. در کمیسیون فرهنگی و همچنین در بررسی بودجه سال ۱۴۰۴ نیز توجه ویژه‌ای به این مراکز شده تا زمینه تقویت این پایگاه‌های فرهنگی فراهم شود.
نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت ایجاد ردیف‌های پایدار بودجه برای کانون‌های مساجد گفت: به‌عنوان نماینده مجلس معتقدم باید ردیف‌های بودجه‌ای پایدار برای حمایت از کانون‌های مساجد، به‌ویژه در حوزه زیرساخت‌ها و تسهیل‌گری، ایجاد شود.
وی ادامه داد: قوانین باید زمینه تخصیص منابع مالی پایدار، امکانات آموزشی، تجهیزات فرهنگی و حمایت از گروه‌ها و تشکل‌های فعال در مساجد، از جمله کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد را فراهم کنند تا مسجد به مرکزی پویا برای رشد معنوی و اجتماعی تبدیل شود.
ابراهیمی با اشاره به ظرفیت‌های قانونی موجود خاطرنشان کرد: از طریق ماده ۱۸۰ می‌توانیم سقف اعتبارات جاری مساجد را برای کانون‌های فرهنگی‌هنری، از طریق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، افزایش دهیم. این موضوع از جمله ظرفیت‌هایی است که در اختیار نمایندگان قرار دارد و باید از آن برای تقویت کانون‌های مساجد استفاده کنیم.
وی با تأکید بر نقش دولت در پشتیبانی از فعالیت‌های مردمی افزود: دولت نباید همه امور را خود اجرا کند، بلکه باید نقش تسهیل‌گر داشته باشد؛ به این معنا که فرایند صدور مجوزها را تسهیل کند، منابع را به‌صورت هدفمند اختصاص دهد، داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز را در اختیار مجموعه‌های فعال قرار دهد، آموزش‌های لازم را ارائه کند و میان دستگاه‌های مختلف هماهنگی ایجاد کند.
نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی با اشاره به ضرورت توجه به جایگاه فرهنگ در نظام بودجه‌ریزی کشور بیان کرد: به اعتقاد من، بودجه فرهنگی کشور در مقایسه با بسیاری از هزینه‌ها رقم قابل‌توجهی نیست؛ با این حال، مسئله اصلی تنها بودجه نیست، بلکه حکمرانی خوب، هماهنگی و هم‌افزایی در حوزه فرهنگ نیز اهمیت اساسی دارد.
وی افزود: بسیاری از فعالیت‌های فرهنگی، مردمی و برخاسته از باورهای درونی جامعه هستند؛ همان‌گونه که فعالیت‌های مساجد، هیئت‌های مذهبی و ایستادگی مردم در بزنگاه‌های حساس، بدون اتکای مستقیم به بودجه دولتی شکل گرفته‌اند. بنابراین، باید از این سرمایه اجتماعی به‌درستی حمایت کرد و زمینه استمرار و توسعه فعالیت‌های مردمی را فراهم آورد.
ابراهیمی در تشریح راهکارهای عملی برای تقویت کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد اظهار کرد: نخستین اقدام مورد انتظار از مجلس، تصویب ردیف بودجه اختصاصی و پایدار برای کانون‌های مساجد در بودجه‌های سنواتی، به‌جای اتکا به اعتبارات مقطعی است. دولت نیز باید تصدی‌گری را به خود مساجد و کانون‌ها واگذار کند و با نظارت و حمایت تسهیل‌گرانه، زمینه فعالیت مؤثرتر آن‌ها را فراهم سازد.
وی هماهنگی میان نهادهای میانی را سومین راهکار مهم در این زمینه دانست و گفت: نهادهایی مانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و بسیج باید هماهنگی کامل داشته باشند و از موازی‌کاری پرهیز کنند تا ظرفیت‌ها و منابع موجود در مسیر اهداف مشترک به کار گرفته شوند.
نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی استان مرکزی تصریح کرد: ما در استان مرکزی، آمایش فرهنگی استان‌ها را مبنای نقشه راه هنر قرار داده‌ایم و معتقدیم ظرفیت‌های فرهنگی و هنری این استان باید در چارچوب همکاری با کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد توسعه یابد.
کانون‌های مساجد؛ ظرفیت مردمی برای حل مسائل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی
ابراهیمی در پایان با تأکید بر جایگاه راهبردی کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد اظهار کرد: ۱۹ مهر، سالروز یک تأکید مهم و راهبردی در عرصه جریان‌سازی فرهنگی است. کانون‌های مساجد، نهادی حاشیه‌ای نیستند، بلکه می‌توانند ستون فقرات حکمرانی محلی و فرهنگی کشور باشند.
وی خاطرنشان کرد: اگر کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد را جدی بگیریم و زمینه فعالیت مؤثر آن‌ها را فراهم کنیم، بسیاری از مشکلات فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی محلات، بدون تحمیل هزینه‌های سنگین به دولت قابل حل خواهد بود.
نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: به سهم خود در مجلس دوازدهم، پیگیری این موضوعات را دنبال می‌کنم و از هیچ تلاشی برای ارتقای جایگاه کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد و تقویت نقش آن‌ها در خدمت‌رسانی به مردم دریغ نخواهم کرد.
نظر شما