خبرگزاری شبستان____یاسوج: رهبر و قائد شهید امت حضرت آیت‌الله العظمی امام سید علی حسینی خامنه‌ای(قدس‌الله نفسه الزکیه) در ۱۹ مهرماه سال ۱۳۹۱ و در دیدار با روحانیون و طلاب خراسان شمالی ضمن تأکید بر ضرورت توجه به کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، فرمودند: «من سفارش می‌کنم که کانون‌های فرهنگی ـ هنری مساجد را فراموش نکنید؛ البته با همکاری بسیج».
ایشان همچنین بر ضرورت همکاری روحانی مسجد و بسیج، برنامه‌ریزی آگاهانه، مطالعه و فراهم‌کردن محتوایی متناسب با نیازهای فکری و فرهنگی جوانانی که به مسجد مراجعه می‌کنند، تأکید کردند که همچنان می‌تواند راهنمای فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی در مساجد باشد.
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری و استاد حوزه‌های علمیه در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج، با اشاره به جایگاه مسجد در حیات دینی و اجتماعی جامعه، اظهار کرد: مسجد را نمی‌توان صرفاً مکانی برای برگزاری نماز و انجام مناسک عبادی دانست، زیرا در نگاه اسلام، عبادت از زندگی اجتماعی انسان جدا نیست و باید در اخلاق، رفتار، رعایت حقوق دیگران، مسئولیت‌پذیری و نوع ارتباط افراد با یکدیگر نیز جلوه پیدا کند.
آیت‌الله «سید شرف‌الدین ملک‌حسینی» گفت: مسجد زمانی می‌تواند نقش واقعی خود را در جامعه ایفا کند که ارتباط بین ایمان و زندگی روزمره مردم در آن شکل بگیرد و حضور در این مکان مقدس، به تقویت اخلاق، همدلی، آگاهی و مشارکت اجتماعی بینجامد که از این منظر، مسجد تنها محل گردهمایی برای عبادت نیست، بلکه ظرفیتی گسترده برای تربیت انسان، تقویت پیوندهای اجتماعی و پاسخ‌گویی به نیازهای فرهنگی و معنوی جامعه را در اختیار دارد.
کانون‌های فرهنگی هنری؛ حلقه پیوند مسجد با نسل جوان
عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به اهمیت کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، افزود: فعالیت فرهنگی در مسجد هنگامی اثربخش خواهد بود که از نیازهای واقعی مردم، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، شناخت کافی داشته باشد، زیرا نسل جوان پرسش‌ها، دغدغه‌ها و اقتضائات خاص خود را دارد و نمی‌توان بدون شناخت این شرایط، صرفاً با تکرار برنامه‌های گذشته انتظار داشت که ارتباطی عمیق و ماندگار بین آنها و مسجد شکل بگیرد.
وی ادامه داد: کانون‌های فرهنگی و هنری می‌توانند زمینه‌ای برای پیوند بین معارف دینی و نیازهای فکری نسل جدید فراهم کنند؛ به شرط آنکه فعالیت‌های آنان به برگزاری چند برنامه مناسبتی یا اجرای طرح‌های مقطعی محدود نشود و در مسیر تربیت، آگاهی‌بخشی، پرورش استعدادها و تقویت روحیه مسئولیت‌پذیری قرار گیرد.
آیت‌الله ملک‌حسینی ادامه داد: برنامه فرهنگی موفق، برنامه‌ای نیست که تنها از نظر تعداد جلسات و فعالیت‌ها قابل ارزیابی باشد، بلکه باید دید تا چه اندازه توانسته با مخاطب ارتباط برقرار کند، به پرسش‌های وی پاسخ دهد، زمینه رشد فکری و اخلاقی‌اش را فراهم آورد و مخاطب را به حضور مؤثر در زندگی اجتماعی تشویق کند.
مسجد؛ ظرفیتی برای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری با توجه به کارکرد اجتماعی مسجد، بیان کرد: بسیاری از مسائل اجتماعی را نمی‌توان تنها با برخوردهای مقطعی یا تصمیم‌های اداری برطرف کرد، بخشی از مشکلات جامعه به ضعف ارتباطات انسانی، کاهش احساس تعلق، تنهایی افراد، ناآگاهی و فاصله‌گرفتن نسل‌ها از یکدیگر بازمی‌گردد؛ ازاین‌رو، تقویت نهادهایی که بتوانند ارتباط سالم و مستمر بین مردم برقرار کنند، اهمیت فراوانی دارد.
وی با اشاره به اینکه مسجد از این جهت ظرفیت ویژه‌ای دارد و با توجه به اینکه در متن زندگی محله قرار گرفته، می‌تواند با خانواده‌ها، نوجوانان، جوانان، سالمندان و گروه‌های مختلف مردم ارتباط برقرار کند، بیان کرد: اگر این ارتباط به‌درستی شکل بگیرد، مسجد قادر خواهد بود در شناسایی مسائل محلی، تقویت همبستگی اجتماعی، حمایت از افراد نیازمند و پیشگیری از برخی آسیب‌ها نقش مؤثری ایفا کند.
آیت‌الله ملک‌حسینی با اشاره به اینکه در چنین رویکردی، فعالیت فرهنگی صرفاً انتقال اطلاعات یا برگزاری نشست نیست، بلکه باید به افزایش توان جامعه برای حل مسائل خود منجر شود، یادآور شد: کانون فرهنگی و هنری نیز می‌تواند با شناسایی استعدادهای محله، ایجاد فرصت برای مشارکت جوانان و پیوند دادن ظرفیت‌های مردمی، زمینه حضور مسئولانه‌تر آنان را در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی فراهم سازد.
هم‌افزایی ارکان مسجد؛ شرط عبور از فعالیت‌های پراکنده
این استاد حوزه‌های علمیه به ضرورت هماهنگی بین بخش‌های مختلف مسجد اشاره کرد و گفت: مسجد زمانی به جایگاهی اثرگذار دست می‌یابد که ظرفیت‌های موجود در آن در کنار یکدیگر قرار گیرند و هر بخش، فعالیت خود را جدا از دیگران تعریف نکند، امام جماعت، هیئت امناء، کانون فرهنگی و هنری، پایگاه بسیج و دیگر فعالان مسجدی، هرکدام توانایی‌ها و مسئولیت‌هایی دارند که در صورت هماهنگی، می‌توانند یکدیگر را تکمیل کنند.
به گفته وی، اگر این مجموعه‌ها بدون گفت‌وگو و برنامه مشترک فعالیت کنند، ممکن است امکانات و توان انسانی موجود به‌صورت پراکنده مصرف شود و نتیجه مورد انتظار به دست نیاید و در مقابل، گفت‌وگو، تقسیم مسئولیت، شناخت ظرفیت‌ها و تدوین برنامه‌ای مشترک می‌تواند زمینه استفاده بهتر از امکانات مسجد را فراهم کند.
آیت‌الله ملک‌حسینی ضمن اشاره به اینکه نقش امام جماعت در ایجاد فضای تعامل و همدلی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا مسجد باید محیطی باشد که افراد و گروه‌های مختلف بتوانند با حفظ مسئولیت‌های خود، برای تحقق اهداف مشترک همکاری کنند، افزود: اختلاف سلیقه‌ها نباید مانع انجام کار جمعی شود و هیچ‌یک از ظرفیت‌های مسجد نیز نباید خود را بی‌نیاز از همکاری دیگران بداند.
عضو مجلس خبرگان رهبری اظهار کرد: هم‌افزایی در مسجد به معنای یکسان‌کردن همه فعالیت‌ها نیست، بلکه به معنای جهت‌دادن توانایی‌های گوناگون به سوی هدفی مشترک بوده که در نهایت باید به تقویت ایمان، رشد اخلاقی، افزایش آگاهی و بهبود زندگی مردم منجر شود.
از برنامه‌محوری تا مسئله‌محوری در فعالیت‌های مسجدی
وی به ضرورت بازنگری در شیوه برنامه‌ریزی فرهنگی اشاره و خاطرنشان کرد: برای اثربخشی فعالیت‌های مسجدی باید از برنامه‌ریزی‌های یکسان و غیرمتناسب با شرایط محله‌ها فاصله گرفت، زیرا نیازهای فرهنگی و اجتماعی هر منطقه، متناسب با شرایط خانوادگی، اقتصادی، جمعیتی و فرهنگی آن متفاوت بوده و برنامه‌های مسجد نیز باید بر پایه شناخت همین واقعیت‌ها طراحی شود.
آیت‌الله ملک‌حسینی افزود: پیش از تدوین هر برنامه، لازم است فعالان مسجدی به این پرسش ها پاسخ دهند که مردم این محله با چه مسئله‌ای روبه‌رو هستند؟، نوجوانان و جوانان چه نیازهایی دارند؟، خانواده‌ها از چه موضوعاتی رنج می‌برند؟ و مسجد با امکانات موجود خود چگونه می‌تواند در کاهش مشکلات نقش‌آفرینی کند؟.
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه این شیوه نگاه، فعالیت فرهنگی را از اجرای صرف برنامه‌ها به سمت حل مسئله سوق می‌دهد، افزود: ممکن است در یک محله، تقویت مطالعه و کتاب‌خوانی اولویت داشته باشد و در محله‌ای دیگر، آموزش مهارت‌های زندگی، حمایت از خانواده‌های کم‌برخوردار، پرورش استعدادهای هنری یا فراهم‌کردن زمینه گفت‌وگوی سازنده بین نسل‌ها ضرورت بیشتری پیدا کند.
وی خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد می‌توانند با شناخت ظرفیت‌های محلی و استفاده از تجربه فعالان مسجدی، برنامه‌هایی متناسب با نیاز مخاطبان طراحی کنند که موفقیت این فعالیت‌ها نیز باید با میزان اثرگذاری آنها در زندگی مردم و نه با تعداد برنامه‌های اجراشده یا گزارش‌های ارائه‌شده سنجیده شود.
حمایت از کانون‌ها؛ ضرورتی برای استمرار فعالیت‌های فرهنگی
آیت‌الله ملک‌حسینی ضرورت پشتیبانی از فعالیت‌های فرهنگی مساجد را یادآور شد و بیان کرد: انتظار انجام فعالیت‌های گسترده فرهنگی و تربیتی بدون فراهم‌کردن امکانات و حمایت‌های لازم، واقع‌بینانه نیست، زیرا کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد برای استمرار فعالیت‌های خود، به نیروی انسانی توانمند، محتوای مناسب، امکانات اولیه و ارتباط مؤثر با مجموعه‌های مسئول نیاز دارند.
این استاد حوزه‌های علمیه ضمن بیان اینکه پشتیبانی از کانون‌ها نباید تنها در تأمین اعتبار خلاصه شود، بیان کرد: آموزش و توانمندسازی مدیران و اعضای کانون‌ها، دسترسی به منابع معتبر، بهره‌گیری از تجربه‌های موفق، ایجاد ارتباط بین کانون‌ها و فراهم‌کردن زمینه استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری منطقه نیز از نیازهای مهم این مجموعه‌ها است.
وی یادآور شد: در این مسیر، دستگاه‌های مسئول فرهنگی، نهادهای مرتبط با امور مساجد، مجموعه‌های مردمی و ظرفیت‌های قانونی و اجرایی کشور می‌توانند با تقسیم کار روشن و پرهیز از موازی‌کاری، به تقویت فعالیت‌های مسجدی کمک کنند؛ ضمن اینکه پشتیبانی مؤثر زمانی شکل می‌گیرد که نیازهای واقعی کانون‌ها شناخته شود و حمایت‌ها متناسب با مأموریت و شرایط هر مجموعه در اختیار آن قرار گیرد.
آیت‌الله ملک‌حسینی با اشاره به اینکه باید بین مطالبه از فعالان مسجدی و مسئولیت دستگاه‌های پشتیبان تناسب برقرار باشد، گفت: نمی‌توان از کانون‌ها انتظار داشت در همه عرصه‌های تربیتی و اجتماعی نقش‌آفرینی کنند، اما در تأمین حداقل امکانات، آموزش نیروها و دسترسی به محتوای مناسب، حمایت کافی از آنان صورت نگیرد.
کتاب‌خوانی و فعالیت‌های هنری؛ راه‌هایی برای تعمیق ارتباط با مخاطب
این استاد حوزه‌های علمیه به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری مساجد اشاره و اظهار کرد: کتاب‌خوانی، فعالیت‌های هنری، نشست‌های فکری، برنامه‌های آموزشی و گفت‌وگوهای متناسب با نیاز نسل جوان، هرکدام می‌توانند بخشی از مسیر تقویت ارتباط بین مسجد و جامعه باشند و آنچه به این فعالیت‌ها ارزش می‌بخشد، پیوند آنها با اهداف تربیتی و فرهنگی و تناسب آنها با نیاز مخاطبان است.
وی با اشاره به اینکه برنامه‌هایی مانند ترویج کتاب‌خوانی در مسجد و بهره‌گیری از قالب‌های هنری برای انتقال مفاهیم دینی، زمانی اثرگذار خواهند بود که به شکلی جذاب، قابل فهم و متناسب با شرایط مخاطب اجرا شوند، افزود: فرهنگ و هنر می‌توانند زمینه‌ای برای طرح پرسش‌ها، شناخت عمیق‌تر مفاهیم و پرورش خلاقیت فراهم کنند و به‌ویژه برای نوجوانان و جوانانی که با قالب‌های متنوع ارتباطی زندگی می‌کنند، فرصت ارتباطی مؤثرتری به وجود آورند.
آیت‌الله ملک‌حسینی ضمن بیان اینکه نباید بین فعالیت عبادی مسجد و برنامه‌های فرهنگی و هنری آن فاصله‌ای مصنوعی ایجاد کرد، گفت: این حوزه‌ها در صورت برنامه‌ریزی صحیح می‌توانند یکدیگر را تکمیل کنند، به‌گونه‌ای که فعالیت فرهنگی در خدمت رشد فکری و اخلاقی قرار گیرد و حضور در مسجد نیز به تجربه‌ای زنده، معنادار و اثرگذار در زندگی افراد تبدیل شود.
مسجد؛ کانون همدلی و مشارکت در روزهای دشوار
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری ظرفیت مسجد در تقویت همبستگی اجتماعی را یادآور شد و گفت: یکی از جلوه‌های مهم کارکرد اجتماعی مسجد، توانایی آن در گردهم‌آوردن مردم برای انجام کارهای خیر و پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه بوده و در شرایط دشوار، هنگامی که خانواده‌ها با مشکلات اقتصادی یا مسائل اجتماعی روبه‌رو می‌شوند، ارتباطات محلی و اعتماد بین مردم می‌تواند زمینه حمایت و همیاری را فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: مسجد به دلیل برخورداری از ارتباط مستقیم با مردم محله، این ظرفیت را دارد که نیازها را بهتر بشناسد و زمینه مشارکت افراد توانمند، خیرین و گروه‌های مردمی را برای کمک به نیازمندان فراهم آورد و چنین مشارکتی، علاوه بر تأمین بخشی از نیازهای فوری، روحیه مسئولیت‌پذیری و احساس تعلق به جامعه را نیز تقویت می‌کند.
آیت‌الله ملک‌حسینی با بیان اینکه این ظرفیت زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که فعالیت‌ها با حفظ کرامت افراد، شناخت دقیق نیازها و پرهیز از اقدامات پراکنده انجام شود و ادامه داد: هدف از مشارکت مسجدی، تنها انجام یک اقدام مقطعی نیست، بلکه باید به تقویت پیوندهای انسانی، افزایش اعتماد اجتماعی و گسترش فرهنگ خدمت به مردم منجر شود.
بازگشت به مأموریت اصلی؛ تربیت انسان و خدمت به جامعه
عضو مجلس خبرگان رهبری تقویت جایگاه مسجد را نیازمند نگاه جامع به ابعاد عبادی، تربیتی، فرهنگی و اجتماعی آن دانست و خاطرنشان کرد: مسجد هنگامی می‌تواند در جامعه اثرگذار باشد که بین معارف دینی و نیازهای واقعی مردم ارتباط برقرار کند و ظرفیت‌های موجود در آن، در مسیر تربیت انسان و خدمت به جامعه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد نیز باید در پیوند با دیگر ارکان مسجد، با شناخت دقیق مخاطبان، برنامه‌ریزی متناسب با شرایط محلی و بهره‌گیری از نیروهای توانمند فعالیت کنند، ادامه داد: توجه به نسل جوان، فراهم‌کردن زمینه رشد فکری و اخلاقی، حمایت از استعدادها و تقویت مشارکت اجتماعی، از جمله مسیرهایی است که می‌تواند به افزایش اثرگذاری این کانون‌ها کمک کند.
آیت‌الله ملک‌حسینی یادآور شد: مسجد در این نگاه، نهادی جدا از زندگی مردم نیست، بلکه بخشی از حیات اجتماعی جامعه و ظرفیتی برای تقویت ایمان، همدلی، آگاهی و مسئولیت‌پذیری به شمار می‌رود و هر اندازه بین ارکان مسجد هماهنگی بیشتری برقرار شود و فعالیت‌ها بر پایه نیازهای واقعی مردم شکل بگیرد، امکان ایفای این نقش نیز افزایش خواهد یافت.
این استاد حوزه‌های علمیه گفت: رهنمود رهبر شهید و قائد امت درباره ضرورت تقویت کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد با همکاری بسیج و توجه به نیازهای جوانان، از همین منظر اهمیت دارد که تحقق آن تنها با برگزاری برنامه‌های مناسبتی میسر نمی‌شود، بلکه به مطالعه، شناخت مخاطب، همفکری، برنامه‌ریزی مستمر و همراهی همه ظرفیت‌های مسجد نیازمند است.
نظر شما