حجت‌الاسلام والمسلمین محمدمهدی مسلمی‌فر در گفتگو با خبرگزاری شبستان در استان قم، ضمن گرامیداشت فرارسیدن سالروز بیانات رهبر شهید انقلاب در خصوص کانون های فرهنگی هنری مساجد، با اشاره به تأکید رهبر شهیدانقلاب بر جایگاه مسجد و امام جماعت به عنوان «مأمن مردم» و «گوش شنوا و پذیرای درد دل‌های آنان»،گفت: وقتی از مسجد به عنوان مأمن مردم سخن می‌گوییم، در حقیقت از یک کارکرد عمیق و تمدنی برای مسجد صحبت می‌کنیم؛ بنابراین مسجد نباید صرفاً محلی باشد که مردم در ساعت مشخصی برای اقامه نماز در آن حضور پیدا کنند و سپس از آن خارج شوند، بلکه باید در متن زندگی مردم و در کنار مسائل واقعی آنان حضور داشته باشد.
وی افزود: مردم یک محله باید بدانند اگر در زندگی، خانواده، تربیت فرزند، معیشت، تحصیل، اشتغال یا حتی یک دغدغه ساده اجتماعی با مشکلی مواجه شدند، می‌توانند به مسجد مراجعه کنند و فرد یا مجموعه‌ای وجود دارد که حرف آنها را می‌شنود، مسئله را می‌فهمد و برای حل آن، ظرفیت‌های مختلف محله را به میدان می‌آورد.
مسجد؛ فراتر از یک مجموعه خدماتی
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه های علمیه با تأکید بر اینکه این نگاه به معنای تبدیل مسجد به یک مجموعه خدماتی صرف نیست، گفت: اساس و محور مسجد همچنان نماز است و یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد تأکید رهبر معظم انقلاب، نهادینه شدن و فراگیر و همگانی شدن نماز است.
مسلمی‌فر ادامه داد: باید کاری کنیم که نماز از یک تکلیف فردی یا برنامه‌ای مناسبتی، به بخشی از فرهنگ و سبک زندگی مردم محله تبدیل شود؛ البته برای رسیدن به این نقطه صرفاً ساختن مسجد یا افزایش تعداد نمازگزاران کافی نیست، بلکه مسجد باید جذاب، زنده، فعال و مسئله‌شناس باشد.
وی با اشاره به ضرورت توجه مساجد به نسل نوجوان و جوان اظهار کرد: نوجوان و جوان زمانی مسجد را انتخاب می‌کند که احساس کند مسجد فقط به دنبال حضور او در صف نماز نیست، بلکه خود او، استعدادها، دغدغه‌ها و آینده‌اش را می‌بیند.
کیفیت مسجد به کیفیت ارتباط با مردم وابسته است
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه های علمیه با بیان اینکه کیفیت نماز جماعت تنها به کیفیت قرائت و نظم صفوف محدود نمی‌شود، افزود: کیفیت ارتباط امام جماعت با مردم، فضای مسجد، نحوه برخورد خادم و هیئت امنا، برنامه‌های تربیتی، نقش دادن به نوجوانان و جوانان و میزان احساس هویت و اثرگذاری آنان در مسجد، همگی بخشی از کیفیت جماعت و مسجد محسوب می‌شوند.
مسلمی‌فر با تأکید بر جایگاه امام جماعت در مدیریت مسجد گفت: معتقدیم امام جماعت باید «مدیر ذاتی مسجد» و محور راهبری آن باشد؛ البته این به معنای آن نیست که امام جماعت باید همه کارها را شخصاً انجام دهد، بلکه باید بتواند ظرفیت‌های مختلف را شناسایی، سازماندهی و به یکدیگر متصل کند.
وی تصریح کرد: مسجدی که امام جماعت آن بتواند نوجوان را به مربی، خانواده را به مشاور، خیر را به مسئله محله، متخصص را به نیاز مردم و جوان را به میدان خدمت متصل کند، در حقیقت یک مسجد زنده و اثرگذار است.
کانون‌های فرهنگی هنری؛ ظرفیت مهم برای عملیات اجتماعی مسجد
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه های علمیه در ادامه به ظرفیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد اشاره کرد و گفت: کانون‌های فرهنگی هنری مساجد می‌توانند در این منظومه نقش بسیار مهمی ایفا کنند و بخشی از عملیات فرهنگی و اجتماعی مسجد را بر عهده بگیرند.
وی افزود: کانون زمانی می‌تواند اثرگذاری واقعی خود را نشان دهد که در کنار امام جماعت، هیئت امنا، پایگاه بسیج، هیئت، گروه‌های جهادی، خیرین و سایر مجموعه‌های فعال مسجد قرار گیرد و به جای فعالیت جزیره‌ای، در یک شبکه منسجم مسجدی برای پاسخ به نیازهای محله فعالیت کند.
مسلمی‌فر ادامه داد: کانون‌های فرهنگی هنری به‌ویژه در ارتباط با نوجوانان و جوانان، شناسایی استعدادها، طراحی فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی و ایجاد میدان برای مشارکت نسل جدید می‌توانند نقش مهمی داشته باشند؛ زیرا مسجد برای ماندگار شدن در زندگی نسل جدید، نیازمند میدان دادن به آنان و تبدیل کردن آنها از مخاطب به کنشگر است.
«گوش شنوا بودن» باید به اقدام عملی تبدیل شود
وی با تأکید بر اینکه «گوش شنوا بودن» مسجد نباید صرفاً در حد یک تعبیر زیبا باقی بماند، اظهار کرد: این ویژگی باید در برنامه روزانه مسجد نمود عینی پیدا کند؛ برای مثال امام جماعت می‌تواند هر روز زمانی را به گفت‌وگوی مستقیم با مردم اختصاص دهد و مسجد نیز می‌تواند میز مشاوره خانواده، ارتباط با نوجوانان، پیگیری مسائل معیشتی، اشتغال یا مسائل حقوقی داشته باشد.
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه های علمیه افزود: همچنین می‌توان برای مسائل محله پرونده مسئله تشکیل داد و افراد متخصص و خیرین را برای حل آن به میدان آورد. این یعنی مسجد درد مردم را می‌شنود و برای آن اقدام می‌کند.
مسلمی‌فر با بیان اینکه انتظار مردم از مسجد صرفاً برگزاری مراسم و مناسبت‌ها نیست، گفت: مردم می‌خواهند مسجد در روزهای سخت کنار آنها باشد. اگر خانواده‌ای درگیر آسیب اجتماعی است، نوجوانی در معرض آسیب قرار گرفته، جوانی با مسئله اشتغال مواجه است، خانواده‌ای اختلاف دارد یا فردی در محله نیازمند کمک است، مسجد باید بتواند دست‌کم نقطه شروع حل مسئله باشد.
مسجد؛ قرارگاه حل مسائل محله
وی تأکید کرد: مسجد قرار نیست جای دستگاه‌های تخصصی را بگیرد، بلکه باید نقش «قرارگاه محله» را ایفا کند و ظرفیت دستگاه‌ها، خیرین، متخصصان و مردم را برای حل مسائل به یکدیگر متصل سازد.
مسلمی‌فر با بیان اینکه باید مسجد را از «محل مراجعه در مناسبت‌ها» به «پایگاه دائمی زندگی مردم» تبدیل کرد، گفت: این اتفاق با اضافه کردن برنامه‌های متعدد به تقویم مسجد رخ نمی‌دهد، بلکه نیازمند تغییر در مأموریت و مدل مدیریت مسجد است.
وی افزود: مسجد باید برای محله خود شناسنامه داشته باشد، مسائل محله را بشناسد، ظرفیت‌های انسانی آن را شناسایی کند و برای هر مسئله، یک شبکه مردمی و تخصصی شکل دهد. در چنین شرایطی مسجد از یک ساختمان به «مرکز فرماندهی فرهنگی، اجتماعی و خدمت‌رسانی محله» تبدیل می‌شود.
تجربه بحران‌ها؛ اهمیت شبکه‌سازی پیش از حادثه
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه های علمیه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تجربه بحران‌های مختلف، گفت: تجربه بحران‌ها، از جمله جنگ اخیر، نشان داد هرجا شبکه‌های مردمی از قبل شکل گرفته باشند، سرعت واکنش و توان خدمت‌رسانی در زمان بحران به شکل محسوسی افزایش پیدا می‌کند.
مسلمی‌فر خاطرنشان کرد: بنابراین یکی از مأموریت‌های مهم مسجد و مجموعه‌هایی همچون کانون‌های فرهنگی هنری باید ایجاد و تقویت همین شبکه‌های مردمی باشد؛ شبکه‌ای که در شرایط عادی برای فرهنگ، تربیت، خانواده و حل مسائل اجتماعی محله فعال است و در زمان بحران نیز می‌تواند با سرعت و انسجام بیشتری به میدان خدمت وارد شود.
وی در پایان تأکید کرد: مسجد تراز، مسجدی نیست که صرفاً برنامه‌های متعددی برگزار کند؛ بلکه مسجدی است که مردم آن را متعلق به خود بدانند، صدای آنان را بشنود، ظرفیت‌های محله را کنار هم قرار دهد و در کنار اقامه نماز، برای تربیت نسل جدید، تقویت خانواده، خدمت به مردم و حل مسائل محله نقش‌آفرینی کند.
نظر شما