به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از استان کردستان، مسجد در فرهنگ اسلامی تنها محلی برای برگزاری آیین‌های عبادی نیست، بلکه همواره یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های اجتماعی، فرهنگی و تربیتی جامعه به شمار رفته است؛ ظرفیتی که اگر با برنامه‌ریزی، حضور جوانان و همراهی مجموعه‌های فرهنگی فعال شود، می‌تواند در شناسایی استعدادها، پرورش نیروهای فرهنگی و ایجاد نشاط اجتماعی نقش‌آفرینی کند.
در استان کردستان نیز با توجه به گستردگی جغرافیایی، تنوع فرهنگی و وجود روستاها و مناطق مرزی و کم‌برخوردار، مساجد می‌توانند نقش مهمی در توزیع عادلانه فرصت‌های فرهنگی داشته باشند. کانون‌های فرهنگی هنری مساجد یکی از مجموعه‌هایی هستند که در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند بخشی از فعالیت‌های فرهنگی و هنری را از مرکز استان به شهرها، روستاها و مناطق دورتر منتقل کنند.
کانون‌هایی که در کنار برنامه‌های دینی و مذهبی، بستری برای حضور نوجوانان و جوانان، آموزش فعالیت‌های فرهنگی و هنری، کشف استعدادها و تقویت روحیه مشارکت اجتماعی فراهم کرده‌اند و در بسیاری از نقاط استان، به ویژه مناطقی که دسترسی به امکانات فرهنگی محدودتر است، به عنوان یکی از معدود پایگاه‌های فعال فرهنگی شناخته می‌شوند.
علی‌اصغر دریایی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کردستان، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان، با اشاره به ظرفیت گسترده کانون‌های فرهنگی هنری مساجد اظهار کرد: این کانون‌ها از مهم‌ترین ظرفیت‌های موجود برای فعالیت فرهنگی و تربیت نسل جوان هستند و می‌توانند در مسیر پرورش جوانان در تراز انقلاب اسلامی نقش‌آفرینی کنند.
مسجد؛ فراتر از یک فضای عبادی
دریایی با بیان اینکه مسجد در فرهنگ دینی جایگاه ویژه‌ای دارد، افزود: نوجوانان و جوانانی که در کانون‌های فرهنگی هنری مساجد حضور پیدا می‌کنند، علاوه بر اینکه با آموزه‌ها و مناسک دینی آشنا می‌شوند، فرصت پیدا می‌کنند استعدادها و توانمندی‌های خود را در عرصه‌های مختلف فرهنگی و هنری نیز بروز دهند.
وی ادامه داد: حضور جوان در مسجد زمانی می‌تواند استمرار پیدا کند که مسجد برای او تنها محل حضور در مناسبت‌های مذهبی نباشد، بلکه به محیطی برای یادگیری، فعالیت، گفت‌وگو، تجربه‌اندوزی و مشارکت اجتماعی تبدیل شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان تصریح کرد: کانون‌های فرهنگی هنری می‌توانند این نقش را تقویت کنند و با ایجاد برنامه‌های متنوع فرهنگی و هنری، زمینه ارتباط بیشتر نسل جوان با مسجد را فراهم آورند.
به گفته وی، فعالیت‌های فرهنگی، هنری، قرآنی، آموزشی و اجتماعی می‌تواند در کنار برنامه‌های مذهبی، مجموعه‌ای متنوع از ظرفیت‌ها را در اختیار نوجوانان و جوانان قرار دهد و آنان را به سمت فعالیت‌های سازنده هدایت کند.
کانون‌های مساجد؛ بازوی فرهنگی در استان
دریایی با اشاره به سیاست‌های اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان در زمینه حمایت از کانون‌های فرهنگی هنری مساجد عنوان کرد: طی سال‌های گذشته تلاش شده است این کانون‌ها بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرند و به عنوان یکی از ظرفیت‌های مهم فرهنگی استان تقویت شوند.
وی افزود: کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در نقاط مختلف استان حضور دارند و هر کدام متناسب با شرایط و ظرفیت منطقه خود می‌توانند برنامه‌های فرهنگی و هنری را دنبال کنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان خاطرنشان کرد: هدف این است که کانون‌ها بتوانند ارتباط مؤثرتری با نوجوانان و جوانان برقرار کنند و از ظرفیت افرادی که در محلات و مناطق مختلف توانایی فعالیت فرهنگی دارند، استفاده شود.
وی ادامه داد: هر مسجد می‌تواند متناسب با شرایط محلی خود یک ظرفیت فرهنگی مهم باشد و کانون فرهنگی هنری نیز می‌تواند این ظرفیت را برای جذب و سازماندهی جوانان فعال کند.
از روستاهای دورافتاده تا مناطق مرزی
وی اعلام کرد: یکی از ویژگی‌های فعالیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در کردستان، حضور آنها در مناطقی است که شاید از امکانات و زیرساخت‌های فرهنگی کمتری برخوردار باشند.
دریایی در این زمینه گفت: حتی در برخی روستاها و مناطق مرزی استان که ممکن است امکانات فرهنگی و هنری به اندازه شهرهای بزرگ در دسترس نباشد، کانون‌های فرهنگی هنری مساجد فعال هستند و جوانان در این مجموعه‌ها حضور پیدا می‌کنند.
وی افزود: وجود افراد توانمند و دغدغه‌مند در روستاها و مناطق مختلف، سرمایه ارزشمندی برای فعالیت‌های فرهنگی است و باید این ظرفیت‌ها شناسایی و حمایت شوند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان ادامه داد: گاهی در یک منطقه، یک جوان یا یک فرد فعال فرهنگی می‌تواند محور شکل‌گیری مجموعه‌ای از فعالیت‌ها باشد و زمینه حضور تعداد بیشتری از نوجوانان و جوانان را در مسجد فراهم کند.
وی تأکید کرد: این ظرفیت‌ها باید تقویت شوند، زیرا تربیت نیروی فرهنگی و اجتماعی از دل همین مجموعه‌های محلی شکل می‌گیرد و کانون‌های مساجد می‌توانند در این مسیر نقش مهمی داشته باشند.
تربیت جوان در تراز انقلاب اسلامی
دریایی با اشاره به نقش تربیتی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد اظهار کرد: هدف تنها افزایش تعداد برنامه‌ها نیست، بلکه باید از ظرفیت مسجد برای تربیت نسلی بهره گرفت که در کنار باورها و ارزش‌های دینی، از مهارت و توانمندی لازم برای فعالیت در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی برخوردار باشد.
وی افزود: جوانی که در مسجد رشد می‌کند باید بتواند در حوزه‌های مختلف فرهنگی، هنری و اجتماعی اثرگذار باشد و در آینده نیز بخشی از بار فرهنگی جامعه را بر دوش بگیرد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان بیان کرد: کانون‌های فرهنگی هنری مساجد می‌توانند محل شناسایی چنین استعدادهایی باشند؛ استعدادهایی که شاید در شرایط عادی فرصت دیده شدن پیدا نکنند.
وی خاطرنشان کرد: البته ظرفیت موجود هنوز با نقطه مطلوب فاصله دارد و باید تلاش بیشتری برای توسعه فعالیت‌ها، حمایت از کانون‌ها و فراهم کردن زمینه حضور گسترده‌تر جوانان انجام شود.
مسجد محوری نیازمند کار جمعی است
وی گفت: موضوع دیگری که در سال‌های اخیر در برنامه‌های فرهنگی مورد توجه قرار گرفته، تقویت رویکرد مسجد محوری و هماهنگی میان دستگاه‌ها و مجموعه‌های فعال در مساجد است.
دریایی با اشاره به این موضوع گفت: در استان کردستان با محوریت نماینده ولی فقیه در استان، مجموعه‌هایی که در حوزه مسجد فعالیت دارند، از جمله کانون‌های فرهنگی هنری مساجد و مجموعه‌های بسیج، برای افزایش هماهنگی و هم‌افزایی نشست‌های مشترک برگزار می‌کنند.
مسجد باید محل تجمع و هم‌افزایی ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی و دینی باشد و برای تحقق این هدف، همکاری مجموعه‌های مختلف ضروری است
وی افزود: این جلسات در مقاطع مختلف برگزار می‌شود تا برنامه‌ها و فعالیت‌های مجموعه‌های مختلف در مساجد با هماهنگی بیشتری دنبال شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان تصریح کرد: زمانی که دستگاه‌ها و مجموعه‌های مختلف هر کدام به صورت جداگانه فعالیت کنند، ممکن است بخشی از ظرفیت‌ها بلااستفاده بماند یا برنامه‌ها با یکدیگر موازی شود، اما با هماهنگی می‌توان از ظرفیت‌های موجود استفاده بهتری کرد.
وی ادامه داد: مسجد باید محل تجمع و هم‌افزایی ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی و دینی باشد و برای تحقق این هدف، همکاری مجموعه‌های مختلف ضروری است.
کردستان فقط سنندج نیست
یکی از محورهای مورد تأکید اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان، توزیع عادلانه فعالیت‌های فرهنگی و جلوگیری از تمرکز برنامه‌ها در مرکز استان است.
دریایی با اشاره به این رویکرد اظهار کرد: یکی از راهبردهای جدی ما در حوزه فرهنگ، تمرکززدایی و انتقال برنامه‌ها از مرکز استان به شهرستان‌ها، شهرها و روستاهاست.
وی با بیان اینکه «کردستان فقط سنندج نیست»، افزود: ظرفیت فرهنگی استان محدود به مرکز استان نیست و در بسیاری از شهرستان‌ها و روستاها استعدادهایی وجود دارد که باید فرصت بروز و شکوفایی پیدا کنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان ادامه داد: بر همین اساس تلاش شده است برنامه‌های فرهنگی و هنری در نقاط مختلف استان برگزار شود و مردم مناطق مختلف نیز بتوانند از این برنامه‌ها بهره‌مند شوند.
وی خاطرنشان کرد: در مناطق روستایی، حاشیه‌ای و کم‌برخوردار ظرفیت‌های فرهنگی قابل توجهی وجود دارد که شاید کمتر دیده شده باشند، اما همین ظرفیت‌ها می‌توانند در صورت حمایت و برنامه‌ریزی مناسب، به یکی از نقاط قوت فرهنگی استان تبدیل شوند.
عدالت فرهنگی از مسیر روستاها می‌گذرد
دریایی با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به مناطق کم‌برخوردار گفت: عدالت فرهنگی زمانی محقق می‌شود که فرصت دسترسی به برنامه‌های فرهنگی و هنری تنها در اختیار ساکنان شهرهای بزرگ نباشد.
وی افزود: نوجوانی که در یک روستا یا منطقه مرزی زندگی می‌کند نیز باید بتواند مانند نوجوان ساکن مرکز استان به فعالیت‌های فرهنگی و هنری دسترسی داشته باشد و استعدادهای خود را به نمایش بگذارد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان اظهار کرد: مساجد و کانون‌های فرهنگی هنری آنها در این زمینه ظرفیت بسیار مناسبی دارند، چراکه در بسیاری از روستاها مسجد یکی از در دسترس‌ترین فضاهای عمومی و فرهنگی است.
وی ادامه داد: اگر این ظرفیت به شکل مناسب فعال شود، می‌توان بسیاری از برنامه‌های فرهنگی، آموزشی، هنری و تربیتی را به دل محلات و روستاها برد و زمینه مشارکت بیشتر مردم را فراهم کرد.
مردم تشنه برنامه‌های فرهنگی هستند
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان در بخش دیگری از سخنان خود به استقبال مردم از برنامه‌های فرهنگی و هنری اشاره کرد و گفت: تجربه اجرای برنامه‌های مختلف در شهرستان‌ها و مناطق مختلف استان نشان داده است که مردم از چنین برنامه‌هایی استقبال می‌کنند.
دریایی افزود: در برخی مناطق، مطالبه و انتظار مردم برای حضور گروه‌های فرهنگی و هنری و برگزاری برنامه‌های متنوع بسیار بالاست و این موضوع نشان می‌دهد که ظرفیت اجتماعی مناسبی برای توسعه فعالیت‌های فرهنگی در استان وجود دارد.
وی تأکید کرد: باید از این استقبال مردمی به عنوان یک فرصت استفاده کرد و برنامه‌های فرهنگی را با توجه به نیازها و ظرفیت‌های هر منطقه طراحی و اجرا کرد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان خاطرنشان کرد: توسعه فرهنگی زمانی پایدار خواهد بود که مردم در آن مشارکت داشته باشند و برنامه‌ها نیز متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی هر منطقه باشد.
جوانان مسجدی؛ سرمایه فرهنگی کردستان
دریایی با تأکید بر ضرورت استمرار حمایت از کانون‌های فرهنگی هنری مساجد گفت: جوانان مسجدی سرمایه‌های مهم فرهنگی و اجتماعی جامعه هستند و باید زمینه حضور، فعالیت و رشد آنان بیش از گذشته فراهم شود.
وی افزود: کانون‌های فرهنگی هنری مساجد می‌توانند حلقه اتصال میان مسجد، خانواده، جوانان و فعالیت‌های فرهنگی باشند و با استفاده از ظرفیت‌های موجود، زمینه پرورش نسلی فعال، مسئولیت‌پذیر و توانمند را فراهم کنند.
اکنون در کنار همه برنامه‌هایی که برای توسعه زیرساخت‌های فرهنگی استان دنبال می‌شود، توجه به ظرفیت‌های بومی و مردمی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ ظرفیتی که در بسیاری از روستاها و مناطق کم‌برخوردار، در دل مساجد و میان جوانانی وجود دارد که منتظر فرصتی برای فعالیت و دیده شدن هستند.
کانون‌های فرهنگی هنری مساجد نیز اگر بتوانند با برنامه‌ریزی دقیق، حمایت مستمر و هم‌افزایی دستگاه‌های فرهنگی، این ظرفیت را فعال‌تر کنند، می‌توانند نقش مؤثرتری در تحقق عدالت فرهنگی، تقویت هویت دینی و اجتماعی و تربیت نسل جوان ایفا کنند؛ مسیری که در استان کردستان، با توجه به پراکندگی جغرافیایی و ظرفیت‌های فرهنگی متنوع آن، اهمیتی دوچندان دارد.
نظر شما