کانون‌های مساجد؛ حلقه واسط مسجد، خانواده و نسل جوان

علی ایزدی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی، در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در اراک، با اشاره به بیانات رهبر شهید و فقید انقلاب در دیدار با علما در ۱۹ مهر سالروز ۹۱ در خصوص کانون‌های مساجد، گفت: مسجد در فرهنگ اسلامی تنها محل برگزاری مناسک عبادی نیست، بلکه همواره یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های اجتماعی، فرهنگی و تربیتی جامعه اسلامی محسوب می‌شود و فلسفه ایجاد کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد نیز با همین رویکرد بوده است تا ظرفیت‌های دینی، فرهنگی، هنری و اجتماعی مساجد به‌ویژه برای ارتباط مؤثر با نسل جوان و نوجوان فعال شوند.

وی افزود: تأکید رهبر شهید و فقید بر مؤثر کردن کانون‌های مساجد، ناظر بر همین ظرفیت کم‌نظیر است؛ چراکه کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد می‌توانند یک حلقه واسط ارتباطی تأثیرگذار میان مسجد، خانواده، جوانان و مجموعه‌های فرهنگی در جامعه باشند.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی خاطرنشان کرد: اگر این ظرفیت به‌درستی فعال شود، که هم‌اکنون نیز شرایط خوبی را شاهد هستیم، می‌تواند بسیاری از فعالیت‌های فرهنگی، تربیتی، اجتماعی و حتی برنامه‌های مرتبط با آسیب‌های اجتماعی را با مشارکت خود مردم و با هزینه کمتر و اثربخشی بیشتر دنبال کند و بخش قابل توجهی از بار فرهنگی و اجتماعی دوایر دولتی از دوش دستگاه‌ها و نهادها برداشته خواهد شد.

ایزدی در ادامه با اشاره به ضرورت تبدیل مسجد به پایگاه فعال و مسئله‌شناس اجتماعی تصریح کرد: لازم است بپذیریم مسجدمحوری زمانی می‌تواند به یک گفتمان و جریان واقعی در جامعه مبدل شود که مسجد را صرفاً به‌عنوان محل اجرای برنامه نبینیم، بلکه آن را به یک پایگاه فعال و مسئله‌شناس اجتماعی تبدیل کنیم.

وی ادامه داد: در این مسیر، کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد ظرفیت بسیار مناسبی برای شناسایی نیازهای هر محله، جذب و سازماندهی جوانان و نوجوانان و تبدیل مطالبات فرهنگی و اجتماعی مردم به برنامه‌های عملیاتی و اجرایی دارند.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی با تأکید بر پرهیز از موازی‌کاری دستگاه‌ها گفت: برای تحقق این هدف، دستگاه‌ها باید از موازی‌کاری و کار تکراری پرهیز کنند و تقسیم کار مشخصی میان مجموعه‌های فرهنگی، مذهبی و اجتماعی صورت پذیرد. همچنین حمایت مالی، تقویت مدیریت فرهنگی مساجد، آموزش و توانمندسازی مدیران کانون‌ها، توجه به نیازهای واقعی هر محله، استفاده از ظرفیت خیرین و گروه‌های مردمی و فراهم کردن امکان تصمیم‌گیری و اجرای برنامه در سطح مسجد، از الزامات مهم مسجدمحوری است.

ایزدی افزود: ما در استان مرکزی نیز تلاش داریم کانون‌ها را از حالت برنامه‌محور به سمت مسئله‌محوری، محله‌محوری و جوان‌محوری هدایت کنیم.

وی در بخش دیگری از این گفتگو با اشاره به نقش مسجد در شرایط بحرانی اظهار کرد: تجربه‌های کشور در دوران‌های مختلف نشان داده است که مسجد در شرایط و وضعیت‌های دشوار و بحرانی می‌تواند به سرعت به یک مرکز سازماندهی و خدمت‌رسانی اجتماعی تبدیل شود.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی ادامه داد: در این میان، همکاری میان کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، بسیج، ائمه جماعات، هیأت‌های مذهبی و گروه‌های مردمی می‌تواند ظرفیت بسیار ارزشمندی برای ایجاد انسجام اجتماعی و امدادرسانی در زمان بحران‌ها ایجاد کند.

ایزدی با اشاره به تأکید رهبر شهید و فقید انقلاب بر همکاری کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد با بسیج گفت: این همکاری نباید به معنای موازی‌کاری باشد، بلکه باید به معنای هم‌افزایی ظرفیت‌ها و استفاده از توان مشترک باشد؛ چراکه در شرایط جنگ، بحران یا حوادث طبیعی، مسجد می‌تواند محل جمع‌آوری و توزیع کمک‌ها، اطلاع‌رسانی، حمایت از خانواده‌ها، فعالیت‌های فرهنگی و ایجاد آرامش روانی و ارتقای سطح امید و خودباوری در جامعه باشد. بنابراین هرچه ارتباط و هماهنگی میان این مجموعه‌ها بیشتر باشد، سرمایه اجتماعی و تاب‌آوری محله‌ها نیز افزایش پیدا خواهد کرد.

وی در پاسخ به سوالی درباره حمایت از کانون‌های مساجد خاطرنشان کرد: طبیعی است که تحقق اهداف فرهنگی بدون پشتیبانی و تأمین منابع امکان‌پذیر نبوده و نیست.

البته حمایت از کانون‌های مساجد نباید به افزایش اعتبارات محدود شود؛ حمایت واقعی شامل تأمین زیرساخت، تجهیزات، آموزش نیروی انسانی، تسهیل فعالیت‌های فرهنگی و هنری، حمایت از طرح‌های خلاقانه و فراهم کردن زمینه مشارکت کانون‌ها در برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی است.


مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی افزود: از سوی دیگر، مجلس و دولت می‌توانند با تثبیت و تقویت ردیف‌های اعتباری مرتبط با فعالیت‌های فرهنگی مساجد و همچنین تصویب و اجرای سیاست‌های حمایتی، زمینه فعالیت پایدارتر این مجموعه‌ها را فراهم کنند. در سطح استان نیز اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مرکزی خود را موظف می‌داند ضمن حمایت از کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، زمینه ایجاد ظرفیت سایر دستگاه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی را نیز برای پشتیبانی از فعالیت‌های مسجدمحور مهیا نماید.

ایزدی در پایان با اشاره به نقش کانون‌های مساجد در تحقق عدالت فرهنگی گفت: یکی از مهم‌ترین کارکردهای کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، تحقق عدالت فرهنگی است. همه مردم، به‌ویژه کودکان و نوجوانان مناطق کم‌برخوردار، نباید برای دسترسی به کتاب، فیلم، هنر، آموزش و برنامه‌های فرهنگی و هنری مجبور شوند به مرکز شهر یا شهرهای بزرگتر و مرکز کشور بروند.

وی تصریح کرد: اگر بتوانیم این ظرفیت را با حضور جوانان و نوجوانان، همراهی ائمه جماعات، بسیج، دستگاه‌های فرهنگی و خود مردم فعال کنیم، بخش مهمی از مطالبه رهبر شهید درباره مؤثر کردن کانون‌های مساجد محقق خواهد شد. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم که مسجد را به‌عنوان یک ظرفیت مردمی برای حل مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه جدی بگیریم.