به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون‌های مساجد خبرگزاری شبستان، نشست خبری سومین سال همایش علمی «هیأت و آیین‌های مذهبی» با محوریت «هیأت و خانواده» امروز دوشنبه ۱۳ مهرماه در مجموعه فرهنگی سرچشمه برگزار شد.
در این نشست،حجت‌الاسلام مجید باباخانی، رئیس سازمان هیأت و تشکل‌های دینی کشور،دکتر علی غلامی، دبیر علمی همایش و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع)، دکتر سیدابوالحسن حسینی، مدیر مرکز تخصصی احیای امر و حجت الاسلام دائی دائی،رئیس اندیشکده هیئت سخنرانی کردند.
حجت‌الاسلام مجید باباخانی، رئیس سازمان هیأت و تشکل‌های دینی در این نشست با اشاره به ظرفیت گسترده هیأت‌های مذهبی در جامعه اظهار کرد: ظرفیت و انسجام موجود در فضای هیئات مذهبی کشور، توان بسیار ارزشمند و گران‌سنگی است که می‌توان از آن به بهترین شکل برای حل مسائل اجتماعی، حضور اجتماعی، افزایش تاب‌آوری جامعه و تقویت بنیادهای فکری استفاده کرد.
وی افزود: هیأت‌های مذهبی در عرصه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی همواره نقش‌آفرین بوده‌اند و در بزنگاه‌های مختلف تاریخ معاصر، ظرفیت خود را به نمایش گذاشته‌اند.
رئیس سازمان هیأت و تشکل‌های دینی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید بر نقش و جایگاه هیأت‌ها در جامعه گفت: در طول بیش از چهار دهه، جلسات و دیدارهای متعددی با هیأت‌ها برگزار شد و نوع اهتمام و مسائلی که ایشان در دوره رهبری خود مورد توجه قرار دادند، نشان‌دهنده اهمیت و جایگاه هیأت در عرصه فرهنگی کشور است.
وی ادامه داد: از جنگ ۱۲ روزه تا مناسبت‌های مختلف و شرایطی که جامعه با مسائل و بحران‌های گوناگون مواجه بوده است، هیأت‌ها نشان داده‌اند که می‌توانند در عرصه فرهنگی و اجتماعی و در بزنگاه‌های مهم جمهوری اسلامی ایران، نقش ممتازی ایفا کنند.
حجت الاسلام باباخانی با اشاره به حضور گسترده مردم در هیأت‌ها در شرایط اخیر تصریح کرد: مردم با حضور در هیأت‌ها و میدان‌داری مجموعه‌های مذهبی، نشان دادند که این ظرفیت همچنان زنده و پویاست و می‌تواند در شرایط حساس، زمینه حضور و مشارکت اجتماعی مردم را فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: در شرایطی که ارکان کشور از سوی دشمنان تهدید شدند و رهبر عالی کشور به شهادت رسید، مردم نشان دادند که تحت تربیت امامین انقلاب حرکت می‌کنند و در دفاع از دستاوردها، کشور و آرمان‌های خود پای کار هستند و هیأت‌های مذهبی در شکل‌گیری و تقویت این روحیه نقش مهمی داشته‌اند.
رئیس سازمان هیأت و تشکل‌های دینی کشور با اشاره به آخرین دیدار رهبر شهید با مداحان در سال گذشته و همزمان با میلاد حضرت زهرا(س)، بر اهمیت پژوهش در حوزه هیأت تأکید کرد و گفت: در آن دیدار، بخش قابل توجهی از سخنان ایشان به موضوع پژوهشگران اختصاص داشت و بر این نکته تأکید شد که «هیأت شایسته پژوهش است».
وی افزود: هیأت به عنوان یک نهاد گران‌سنگ در کشور، نیازمند توجه، بررسی و تعمیق بیشتر است و لازم است پژوهش‌های کاربردی درباره آسیب‌ها، توانمندی‌ها و ظرفیت‌های این پدیده اجتماعی انجام شود تا بتوان از این ظرفیت برای نسل‌های آینده نیز بهره بیشتری گرفت.
حجت الاسلام باباخانی با قدردانی از مجموعه مؤسسه احیای امر و دانشگاه امام صادق(ع) برای فعالیت‌های علمی و پژوهشی در این حوزه اظهار کرد: موضوع پژوهش در حوزه هیأت طی سه سال گذشته به صورت جدی مورد توجه قرار گرفته و امسال نیز با اهتمام بیشتری دنبال شده است.
وی ادامه داد: انتظار می‌رفت پس از تأکید رهبر شهید، حوزه‌های علمیه، مراکز پژوهشی و دانشگاهی و سایر مجموعه‌های علمی کشور، بیش از گذشته به موضوع هیأت به عنوان یک امر مورد تأکید رهبری توجه کنند و زمینه برای انجام پژوهش‌های عمیق‌تر و کاربردی‌تر فراهم شود.
رئیس سازمان هیأت و تشکل‌های دینی کشور بر ضرورت شکل‌گیری یک جریان علمی مستمر درباره هیأت تأکید کرد و گفت: امیدواریم این رویداد علمی و پژوهشی بتواند منشأ حرکت‌های علمی جدی‌تری در کشور باشد و پژوهش درباره هیأت از یک فعالیت مقطعی به یک جریان علمی مستمر تبدیل شود.
وی با اشاره به برگزاری این نشست خبری و ارائه نتایج فعالیت‌های علمی انجام شده در حوزه هیأت اظهار کرد: در سال‌های گذشته پژوهش‌ها و مطالعات ارزشمندی درباره هیأت انجام شده که بخشی از این گنجینه علمی باید بیشتر معرفی و در اختیار پژوهشگران و فعالان این عرصه قرار گیرد.
حجت الاسلام باباخانی ابراز امیدواری کرد: با توجه به ظرفیت رسانه‌ها و اهتمام مجموعه‌های علمی و فرهنگی، شاهد تولید آثار فاخر پژوهشی و علمی در حوزه هیأت باشیم و این فعالیت‌ها بتواند به شناخت دقیق‌تر ظرفیت‌های هیأت و استفاده مؤثرتر از آن در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی منجر شود.
در ادامه این نشست دکتر غلامی با اشاره به روند برگزاری سومین همایش «هیئت و خانواده» اظهار کرد: در تابستان سال ۱۴۰۴ درباره موضوع همایش و شورای علمی آن به جمع‌بندی رسیدیم و نخستین جلسه شورای علمی نیز ۱۵ آبان همان سال برگزار شد و در این جلسه درباره محورهای همایش و موضوعات مورد نظر با اعضای شورای علمی به جمع‌بندی رسیدیم.
وی افزود: ۲۵ آبان نیز نشست خبری همایش برگزار شد و در آنجا این نکته مورد تأکید قرار گرفت که دو نهاد «هیئت» و «خانواده» هنوز به‌درستی شناخته نشده‌اند و باید بررسی شود که هر یک از این دو نهاد چه ظرفیت‌هایی دارند و قرار گرفتن آنها در کنار یکدیگر چه آثار و نتایجی می‌تواند به همراه داشته باشد.
غلامی ادامه داد: نقطه تلاقی هیئت و خانواده می‌تواند ظرفیت مهمی برای حل مسائل اجتماعی و تقویت بنیان‌های اجتماعی و فکری جامعه ایجاد کند و یکی از اهداف اصلی همایش نیز بررسی همین ظرفیت مشترک است.
وی با اشاره به تجربه‌ای که در یک دوره آموزشی با حضور برخی از نیروهای حزب‌الله لبنان داشت، گفت: یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که در آن دوره مطرح شد، این بود که چگونه ممکن است یک مجموعه با از دست دادن یک عنصر یا حتی رهبر خود، همچنان به حیات و حرکت ادامه دهد.
این استاد دانشگاه افزود: در پاسخ به این پرسش، بر نقش خانواده به عنوان هسته اصلی جامعه تأکید کردم. خانواده‌ای که پویا باشد، می‌تواند در شرایط مختلف نقش‌آفرینی کند و حتی در شرایط دشوار، زمینه استمرار حرکت اجتماعی را فراهم آورد.
وی با اشاره به نقش خانواده‌ها در تحولات اجتماعی اظهار کرد: در جریان حوادث مختلف نیز حضور خانواده‌ها در عرصه اجتماعی و خیابانی نقش مهمی داشته است و به‌ویژه زنان در این میان نقش محوری ایفا کرده‌اند. این موضوع نیازمند بررسی و تحلیل دقیق است تا مشخص شود خانواده‌های ایرانی در این عرصه چه نقشی ایفا کرده‌اند.
غلامی در ادامه به روند فراخوان همایش اشاره کرد و گفت: همزمان با برگزاری نشست خبری در ۲۵ آبان، فراخوان همایش نیز آغاز شد و پس از آن پیش‌نشست‌های علمی برگزار شد. در بهمن‌ماه چهار پیش‌نشست داشتیم و با توجه به شرایطی که از اسفندماه و آغاز جنگ رمضان در کشور ایجاد شد، تصمیم گرفتیم دو محور جدید نیز به همایش اضافه کنیم.
دبیر علمی همایش و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) ادامه داد: «کنشگری هیئت‌ها در جنگ رمضان» و «قیام خانوادگی و تحولات اجتماعی ناشی از جنگ رمضان با تأکید بر تأثیرات متقابل هیئت و خانواده» دو محوری بود که متناسب با شرایط به محورهای همایش افزوده شد.
غلامی با اشاره به تغییر زمان‌بندی همایش خاطرنشان کرد: با توجه به شرایط کشور، افتتاحیه و اختتامیه همایش را به تعویق انداختیم و در آن ایام نیز ۱۰ پیش‌نشست ضبطی با تلاش دوستان برگزار شد. همچنین زمان دریافت و ارزیابی نهایی مقالات تا پایان تیرماه به تعویق افتاد و برای افرادی که با تأخیر مقاله خود را ارسال کردند، در مردادماه فرصت دیگری در نظر گرفته شد تا فرآیند داوری و اصلاح مقالات در پایان تابستان انجام شود.
دربافت۲۲۵ چکیده مقاله
وی با اشاره به آمار مقالات ارسال‌شده به سومین همایش «هیئت و خانواده» گفت: در مجموع ۲۲۵ چکیده مقاله دریافت کردیم که ۲۰۰ چکیده مورد پذیرش قرار گرفت و پس از آن ۱۷۰ مقاله وارد فرآیند داوری شد که تاکنون ۱۳۷ مقاله پذیرفته شده است.
غلامی افزود: با توجه به شرایط کشور و محدودیت‌هایی که در مقطعی در زمینه دسترسی به اینترنت وجود داشت و همچنین حضور برخی از نویسندگان در میدان و حوادث پیرامونی، دریافت این تعداد مقاله را باید نتیجه لطف خداوند و تلاش همکاران دانست.
وی یکی از نقاط قوت این دوره از همایش را تنوع موضوعی مقالات دانست و اظهار کرد: مقالات در محورهای مختلف همایش توزیع مناسبی داشتند؛ به‌گونه‌ای که کمترین محور هفت مقاله و بیشترین محور ۲۸ مقاله داشت. همچنین بیش از ۵۰ عضو هیئت علمی در فرآیند ارسال و ارائه مقالات مشارکت داشتند.
وی با بیان اینکه بیشترین تعدادشرکت‌کنندگان در همایش را دانشجویان دکتری تشکیل داده‌اند، گفت: پس از دانشجویان دکتری، دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد و کارشناسی در رتبه‌های بعدی قرار داشتند. همچنین حدود ۳۰ درصد مقالات از سوی بانوان ارسال شده است که به نظر می‌رسد در مقایسه با همایش‌های مشابه، میزان قابل توجهی باشد.
۲۳ مهر زمان اختتامیه
غلامی در ادامه با اشاره به برگزاری اختتامیه سومین همایش «هیئت و خانواده» گفت: اختتامیه این همایش ۲۳ مهرماه در دانشگاه الزهرا(س) برگزار خواهد شد و این برنامه همزمان با میلاد حضرت زینب(س) خواهد بود.
وی افزود: برنامه اختتامیه در سه بخش برگزار می‌شود که بخش نخست از ساعت ۸ تا ۱۰ به افتتاحیه اختصاص دارد و پس از آن، از ساعت ۱۰ تا ۱۲ پنج نشست تخصصی در محورهای مختلف برگزار خواهد شد.
غلامی ادامه داد: نخستین نشست با موضوع «جنگ رمضان؛ هم‌افزایی هیئت، خانواده و جامعه» برگزار می‌شود و در نشست دوم موضوع «هیئت؛ بستر کنشگری اجتماعی زنان و خانواده» مورد بررسی قرار خواهد گرفت. «هیئت؛ از تشکیل تا تحکیم اتحادیه خانواده»، «هیئت؛ تدوینگر هویت و سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی» و «خانواده؛ ریشه‌ها و فرصت‌ها» نیز دیگر موضوعات نشست‌های تخصصی هستند.
وی خاطرنشان کرد: برنامه اختتامیه نیز از ساعت ۱۴ تا ۱۶ برگزار خواهد شد و جمعی از مسئولان و صاحب‌نظران در این مراسم حضور خواهند داشت.
غلامی با تأکید بر ضرورت عبور همایش از مرحله تولید ادبیات علمی گفت: هدف ما از برگزاری این همایش تنها برگزاری یک برنامه علمی و تولید مقاله نیست. طی سه سال دوستان زحمت کشیده‌اند، مقالات متعددی ارائه شده و برنامه‌های مختلفی برگزار شده است، اما در گام بعد باید این دستاوردها از فضای علمی و دانشگاهی به فضای هیئت‌ها منتقل شود.
وی افزود: سخنرانان، مداحان و مسئولان هیئت‌ها باید در جریان این مباحث قرار بگیرند و بدانند که چه ظرفیت و نهادی در اختیار دارند و هیئت چه نقشی می‌تواند در مسائل اجتماعی ایفا کند.
غلامی با اشاره به شرایط فعالیت هیئت‌ها در دوره جنگ گفت: سال گذشته ایام محرم با فاصله کوتاهی از آغاز جنگ برگزار شد و امسال نیز ماه محرم در شرایطی برگزار شد که کشور در میانه جنگ قرار داشت. در چنین شرایطی باید بررسی شود که هیئت‌های ما تا چه اندازه خود را با شرایط جدید منطبق کردند، چه تعداد از هیئت‌ها در میدان حضور یافتند و سخنرانان تا چه اندازه موضوع سخنرانی‌های خود را متناسب با شرایط جنگ تنظیم کردند.
وی تأکید کرد: این موضوع نشان می‌دهد آنچه در عرصه علمی درباره ظرفیت و کارویژه هیئت‌ها مطرح می‌شود، باید به دست اندرکاران هیئت منتقل شود تا آنها نسبت به نهادی که در اختیار دارند و ظرفیت‌هایی که می‌تواند در اختیار جامعه قرار دهد، شناخت دقیق‌تری پیدا کنند.
این گزارش می‌افزاید:حجت‌الاسلام دائی دائی،رئیس اندیشکده هیئت با اشاره به تأکیدات رهبر معظم انقلاب اسلامی بر ضرورت مطالعه و پژوهش درباره هیئت اظهار کرد: در دیدارهای رهبر شهید با مداحان، بر این موضوع تأکید شده بود که محققان، استادان و دانشجویان نسبت به پدیده هیئت مطالعه کنند و ابعاد مختلف آن را به جامعه معرفی کنند.
وی افزود: در آخرین دیدار مداحان نیز این مطالبه با تأکید بیشتری مطرح شد و بر ضرورت پژوهش درباره مداحی و هیئت تأکید شد چراکه امروز مداحی در کشور به یک پدیده اجتماعی تبدیل شده است که ظرفیت و قابلیت مطالعه و تحقیق دارد.
حجت‌الاسلام دائی دائی با بیان اینکه پژوهش درباره هیئت باید به یکی از اولویت‌های مراکز علمی و پژوهشی تبدیل شود، گفت: همان‌گونه که برای شناسایی و تقویت نقاط قوت مختلف کشور سرمایه‌گذاری می‌شود، در این عرصه نیز باید زمینه پژوهش و مطالعه فراهم شود؛ زیرا هیئت یکی از ظرفیت‌های مهم جامعه است.
وی با اشاره به نقش هیئت‌ها در تحولات اجتماعی و تاریخی کشور اظهار کرد: از جریان‌های اجتماعی پیش از انقلاب اسلامی تا پیروزی انقلاب، دوران دفاع مقدس و همچنین دوره دفاع از حرم، حضور هیئت‌ها و مداحان پررنگ بوده است. نقش هیئت در انقلاب اسلامی و در تداوم روحیه انقلابی در جامعه، موضوعی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.
حجت‌الاسلام دائی دائی ادامه داد: حضور هیئت‌ها و خانواده‌ها در میدان‌های اجتماعی، به‌ویژه در شرایط بحرانی، نشان داده است که این نهاد ظرفیت‌های قابل توجهی برای نقش‌آفرینی اجتماعی دارد و همین مسئله ضرورت شناخت علمی آن را دوچندان می‌کند.
وی با تأکید بر مسئولیت مراکز دانشگاهی، حوزوی و پژوهشی در این زمینه خاطرنشان کرد: همان‌طور که مجموعه‌های مختلف علمی و پژوهشی، اولویت‌های تحقیقاتی خود را مشخص می‌کنند، موضوع هیئت نیز باید در میان اولویت‌های پژوهشی قرار گیرد.
وی افزود: البته امروز نسبت به پنج یا ۱۰ سال گذشته، نگاه عمیق‌تری به هیئت شکل گرفته است، اما همچنان تا نقطه مطلوب فاصله داریم و باید این مسیر با جدیت بیشتری دنبال شود.
حجت‌الاسلام دائی دائی یکی از ضرورت‌های این مسیر را فرهنگ‌سازی در میان جامعه علمی دانست و گفت: هنوز این نگاه در میان برخی وجود دارد که آیا اساساً هیئت موضوعی برای پژوهش است یا اینکه آیا می‌توان مسائل هیئت را به صورت علمی مورد بررسی قرار داد؛ در حالی که ظرفیت‌های موجود در هیئت و مسائل مرتبط با آن بسیار گسترده است.
وی ادامه داد: باید ظرفیت‌ها و مسائل موجود در هیئت را به استادان، پژوهشگران و دانشجویان معرفی کنیم. برگزاری همایش‌هایی با موضوع هیئت می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد، اما موضوع بسیار گسترده‌تر از یک همایش است و هزاران مسئله و موضوع در هیئت وجود دارد که قابلیت مطالعه و تحقیق دارند.
حجت‌الاسلام دائی دائی با اشاره به گستره موضوعات قابل پژوهش در حوزه هیئت اظهار کرد: از ساختار و مدیریت هیئت گرفته تا هنر، معماری، فضای برگزاری، محتوا، برنامه‌ریزی و شیوه‌های فعالیت، همگی می‌توانند موضوع پژوهش باشند. تقریباً کمتر رشته علمی و تخصصی وجود دارد که نتواند ارتباطی با موضوع هیئت برقرار کند.
وی با اشاره به تغییر رویکرد مطالعاتی نسبت به هیئت گفت: یکی از اتفاقات مثبت سال‌های اخیر این است که هیئت بیش از گذشته به عنوان یک فرصت، ظرفیت و استعداد مورد توجه قرار گرفته است. پیش از این گاهی نگاه غالب، بررسی آسیب‌ها و مشکلات هیئت بود، اما امروز در مطالعات علمی، توجه بیشتری به ظرفیت‌ها و توانمندی‌های هیئت شکل گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: مقالات دریافت‌شده در سه دوره همایش نیز نشان می‌دهد که نگاه به ظرفیت‌های هیئت در حال تقویت است و پژوهشگران تلاش کرده‌اند توانمندی‌ها و فرصت‌های این نهاد را مورد بررسی قرار دهند. شناخت همین ظرفیت‌ها می‌تواند حتی در حل آسیب‌ها و مشکلات موجود نیز مؤثر باشد.
حجت‌الاسلام دائی دائی با بیان اینکه استقبال از این دعوت فراتر از پیش‌بینی‌ها بوده است، گفت: تاکنون ۱۸۰ نفر از مسئولان این بخش‌ها در هیئت‌های مختلف و از شهرهای گوناگون برای حضور در برنامه اختتامیه اعلام آمادگی کرده‌اند و درخواست داده‌اند.
وی ادامه داد: این افراد تنها از تهران نیستند و از شهرهای مختلف در این برنامه حضور خواهند داشت. همچنین از نظر تحصیلات نیز تنوع قابل توجهی میان آنها وجود دارد و تعدادی از افراد دارای تحصیلات سطح چهار حوزه و دکتری هستند.
ضرورت ورود مراکز علمی به مطالعه پدیده هیئت و ظرفیت‌های اجتماعی آن
حسینی، مدیر مرکز تخصصی احیای امر با اشاره به ضرورت توجه علمی و دانشگاهی به پدیده هیئت، اظهار کرد: یکی از پرسش‌های اساسی این است که چرا موضوعی که در فضای علمی و آکادمیک کمتر مورد توجه قرار گرفته و حتی در فضای سیاسی و اجتماعی کشور نیز از سوی کنشگران اصلی جامعه به‌صورت جدی مورد بررسی قرار نگرفته است، در نگاه رهبر شهید و حکیم انقلاب اسلامی تا این اندازه اهمیت داشته است.
وی افزود: هیئت معمولاً به‌عنوان یک پدیده فرهنگی و مذهبی مورد توجه قرار گرفته، اما ابعاد اجتماعی و ظرفیت‌های گسترده آن کمتر به‌صورت علمی بررسی شده است. این در حالی است که رهبر شهید در مقاطع مختلف بر اهمیت هیئت تأکید داشتند و برخی موضوعات اساسی را برای نخستین‌بار در دیدارهای مرتبط با هیئات مذهبی مطرح کردند.
حسینی ادامه داد: یکی از موضوعاتی که امسال محور اصلی همایش قرار گرفته، مسئله خانواده است؛ موضوعی که در سال‌های اخیر نیز مورد تأکید قرار گرفته و اکنون تلاش شده است در قالب یک رویکرد علمی، ظرفیت هیئت در مواجهه با این مسئله اجتماعی مورد بررسی قرار گیرد.
وی با اشاره به برگزاری همایش با مشارکت مراکز علمی کشور گفت: هدف اصلی این همایش آن است که با مشارکت مراکز علمی و دانشگاهی، ابعاد مختلف پدیده هیئت و ظرفیت‌های اجتماعی آن مورد مطالعه قرار گیرد. خوشبختانه در این دوره، بیش از ۳۰ دانشگاه و مرکز علمی در برگزاری و ارائه مباحث علمی همایش مشارکت داشتند.
نظر شما