به گزارش خبرگزاری شبستان از یاسوج، آستان مقدس حضرت بی‌بی حکیمه(س) در جنوب کشور، تنها یک بقعه متبرکه در جغرافیای کهگیلویه و بویراحمد نیست، بلکه این حرم سال‌ها محل رجوع و زیارت مردم مناطق مختلف جنوب ایران و زائرانی از کشورهای حاشیه خلیج فارس است.
منابع منتشرشده نیز از حضور زائران کشورهای این حوزه و مناطق مختلف ایران در این آستان خبر داده‌اند و در گزارش‌های رسمی‌تر، از آن به عنوان یکی از قطب‌های زیارتی جنوب کشور یاد شده و به نظر می‌رسد ظرفیت فرهنگی، تاریخی و بین‌المللی این حرم متناسب با میزان ارادت مردم و حضور زائران، هنوز به اندازه کافی در فضای فرهنگی و رسانه‌ای کشور شناخته نشده است.
برگزاری کنگره بین‌المللی حضرت بی‌بی حکیمه(س) می‌تواند فرصتی برای جبران بخشی از این خلأ و تبدیل ظرفیت موجود به یک جریان علمی، فرهنگی، هنری و رسانه‌ای باشد، به‌ویژه اینکه برای کنگره سال ۱۴۰۵، پیش‌همایش‌هایی در تهران، مشهد، قم و یاسوج و اجلاس اصلی در گچساران برنامه‌ریزی شده است.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد در همبن زمینه، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج، به اهمیت کنگره بین‌المللی حضرت بی‌بی حکیمه(س) اشاره کرد و گفت: وقتی درباره حضرت بی‌بی حکیمه(س) صحبت می‌کنیم، در واقع درباره یک ظرفیت بزرگ دینی، فرهنگی و زیارتی در جنوب کشور سخن می‌گوییم که متأسفانه آن‌گونه که باید در سطح ملی و بین‌المللی معرفی نشده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین «قاسم مومنی‌شاد» افزود: مردم جنوب کشور سال‌ها با این آستان مقدس مأنوس هستند و ارادت به حضرت بی‌بی حکیمه(س) بین مردم این منطقه ریشه‌دار بوده و زائرانی از نقاط مختلف کشور و همچنین کشورهای حوزه خلیج فارس نیز برای زیارت این بارگاه نورانی به منطقه سفر می‌کنند و همین حضور نشان می‌دهد که ظرفیت این آستان از مرزهای جغرافیایی استان و حتی کشور فراتر رفته و در منابع موجود نیز از حضور زائران مناطق مختلف ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس در این آستان یاد شده و از حضرت بی‌بی حکیمه(س) به عنوان یکی از قطب‌های زیارتی جنوب کشور نام برده شده است.
وی ادامه داد: بر اساس آمارهایی که در سال‌های مختلف مطرح شده، تعداد زائران حضرت بی‌بی حکیمه(س) قابل توجه بوده و بین زائران نیز افرادی هستند که با نیت زیارت، توسل و طلب حاجت به این مکان مقدس مشرف می‌شوند و آنچه اهمیت دارد، این است که این ارتباط قلبی و معنوی مردم با حضرت بی‌بی حکیمه(س) یک سرمایه فرهنگی ارزشمند بوده و باید آن را با کار علمی، فرهنگی و رسانه‌ای به نسل‌های بعد منتقل کرد.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد با بیان اینکه مظلومیت حضرت بی‌بی حکیمه(س) بیش از آنکه به میزان ارادت مردم مربوط باشد، به میزان معرفی و شناخت عمومی این ظرفیت بازمی‌گردد، بیان کرد: مردم جنوب کشور این شخصیت و این آستان را می‌شناسند، به آن عشق می‌ورزند و در طول سال به زیارت مشرف می‌شوند، اما در سطح کشور هنوز آن‌گونه که شایسته است ابعاد شخصیتی، تاریخی و فرهنگی حضرت بی‌بی حکیمه(س) شناخته نشده که این فاصله بین ظرفیت واقعی و میزان معرفی، باید با برنامه‌ریزی علمی و فرهنگی جبران شود.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین کارکردهای کنگره بین‌المللی حضرت بی‌بی حکیمه(س) همین است که این شخصیت و این آستان مقدس را از یک موضوع صرفاً منطقه‌ای خارج کرده و به یک موضوع علمی و فرهنگی در سطح کشور و جهان اسلام تبدیل کند، زیرا قرار نیست کنگره فقط چند سخنرانی و یک مراسم پایانی باشد؛ بلکه باید بتواند ادبیات علمی، پژوهشی و فرهنگی تازه‌ای درباره حضرت بی‌بی حکیمه(س) ایجاد کند.
وی گفت: ما نیازمند این هستیم که پژوهشگران، اساتید حوزه و دانشگاه، تاریخ‌پژوهان، کارشناسان فرهنگ و هنر و صاحب‌نظران درباره شخصیت حضرت بی‌بی حکیمه(س)، جایگاه خاندان اهل‌بیت(ع)، سابقه زیارت این آستان، نقش بقاع متبرکه در انسجام اجتماعی و همچنین ظرفیت‌های فرهنگی جنوب کشور کار کنند و نتیجه این مطالعات در قالب کتاب، مقاله، آثار مستند، تولیدات هنری و محتوای رسانه‌ای در اختیار جامعه قرار گیرد.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد افزود: پیش‌همایش‌هایی که برای این کنگره در شهرهای مختلف در نظر گرفته شده، از این جهت اهمیت دارد که موضوع را از یک برنامه متمرکز در محل حرم خارج می‌کند و امکان می‌دهد صاحب‌نظران در مراکز علمی مختلف کشور درباره ابعاد گوناگون آن گفت‌وگو کنند که برگزاری نخستین نشست علمی کنگره با محور «بقاع متبرکه و ارتقای سرمایه اجتماعی» نیز نشان می‌دهد که می‌توان موضوع حضرت بی‌بی حکیمه(س) را در پیوند با مسائل مهم فرهنگی و اجتماعی جامعه مورد بررسی قرار داد.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد در ادامه، به نقش بنیاد بین‌المللی فرهنگی و هنری امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت: به اعتقاد بنده، حضور بنیاد بین‌المللی فرهنگی و هنری امام رضا(ع) در این کنگره یک ظرفیت بسیار مهم بوده و باید از این ظرفیت فراتر از یک همکاری تشریفاتی استفاده شود، زیرا بنیاد امام رضا(ع) تجربه ارزشمندی در برگزاری جشنواره‌ها، برنامه‌های فرهنگی و هنری و ارتباط با مجموعه‌های مختلف فرهنگی کشور دارد و می‌تواند این تجربه را در خدمت کنگره حضرت بی‌بی حکیمه(س) قرار دهد.
وی خاطرنشان کرد: بنیاد بین‌المللی فرهنگی و هنری امام رضا(ع) از یک شبکه ارتباطی بین دستگاه‌های فرهنگی، مراکز علمی و هنری برخوردار بوده و در برنامه‌های مرتبط با فرهنگ رضوی نیز تجربه گسترده‌ای دارد که در یکی از نشست‌های مرتبط با کنگره نیز رئیس بنیاد بر بین‌بخشی بودن این مجموعه و مشارکت دستگاه‌هایی مانند سازمان اوقاف، دانشگاه‌ها، آستان قدس رضوی و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در فعالیت‌های آن تأکید کرده است.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد با بیان اینکه می‌توان از این ظرفیت برای ارتباط دادن کنگره حضرت بی‌بی حکیمه(س) با مجموعه‌های علمی و فرهنگی کشور استفاده کرد، ادامه داد: بنیاد می‌تواند در بخش علمی، هنری، رسانه‌ای و بین‌المللی نقش‌آفرینی کند؛ به‌ویژه اینکه معرفی یک شخصیت از خاندان اهل‌بیت(ع) در سطح بین‌المللی نیازمند ارتباط با مراکز فرهنگی، هنرمندان، پژوهشگران و فعالان حوزه فرهنگ و هنر است.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد اظهار کرد: یکی از پیشنهادهای مهم این است که ظرفیت جشنواره‌های فرهنگی و هنری امام رضا(ع) در خدمت معرفی حضرت بی‌بی حکیمه(س) نیز قرار گیرد که برای مثال می‌توان در حوزه فیلم کوتاه، مستند، عکس، هنرهای تجسمی، شعر، ادبیات، تولیدات دیجیتال و فضای مجازی، بخش‌هایی را به معرفی این بانوی بزرگوار و آستان مقدس ایشان اختصاص داد و این کار باعث می‌شود حضرت بی‌بی حکیمه(س) از طریق زبان هنر با مخاطبانی ارتباط پیدا کند که شاید از طریق برنامه‌های سنتی کمتر با این موضوع ارتباط برقرار کنند.
وی افزود: اگر یک هنرمند برجسته کشور درباره حضرت بی‌بی حکیمه(س) فیلم یا مستند بسازد، اگر یک نویسنده و پژوهشگر درباره زندگی و جایگاه ایشان اثر تولید کند و اگر آثار هنری این موضوع در جشنواره‌های معتبر کشور دیده شود، اثرگذاری آن بسیار بیشتر از یک برنامه محدود و مقطعی خواهد بود و این همان ظرفیتی است که بنیاد امام رضا(ع) و مجموعه‌های فرهنگی کشور می‌توانند به کنگره اضافه کنند.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد ضمن اشاره به اینکه بعد بین‌المللی کنگره نیز نباید فقط در عنوان آن خلاصه شود، افزود: وقتی سال‌ها است زائرانی از کشورهای حوزه خلیج فارس با این آستان ارتباط دارند، باید از این ظرفیت برای ایجاد ارتباط فرهنگی استفاده کنیم که سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، رایزنان فرهنگی، مراکز علمی و فرهنگی کشورهای منطقه و مجموعه‌های فعال در حوزه تقریب و گفت‌وگوی ادیان و مذاهب می‌توانند در معرفی حضرت بی‌بی حکیمه(س) نقش داشته باشند.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد حضور کشورهای حوزه خلیج فارس در این موضوع را یک ظرفیت طبیعی دانست و گفت: این مردم از گذشته با فرهنگ زیارت، محبت اهل‌بیت(ع) و زیارت امامزادگان ارتباط داشته‌اند که می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب، بخشی از کنگره و برنامه‌های پیرامونی آن را به معرفی ظرفیت حرم حضرت بی‌بی حکیمه(س) به مخاطبان کشورهای منطقه اختصاص داد.
وی بیان کرد: البته بین‌المللی شدن یک رویداد فقط با دعوت از چند میهمان خارجی محقق نمی‌شود، باید محتوای علمی قابل ارائه، آثار هنری قابل عرضه، ارتباطات فرهنگی مستمر و برنامه مشخص برای مخاطبان خارج از کشور داشته باشیم که اگر چنین زیرساختی ایجاد شود، کنگره می‌تواند به تدریج جایگاه واقعی خود را پیدا کند.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد ضمن تأکید بر ضرورت استمرار کنگره، گفت: مهم‌ترین مسئله بعد از برگزاری هر کنگره، این است که چه چیزی برای سال بعد باقی می‌ماند و اگر دبیرخانه تعطیل شود و ارتباط پژوهشگران و دستگاه‌های فرهنگی قطع شود، بخش بزرگی از زحمات انجام‌شده از بین می‌رود، بنابراین باید از ابتدا برای استمرار آن برنامه داشته باشیم.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد پیشنهاد داد: دبیرخانه علمی و فرهنگی کنگره باید فعال باقی بماند، بانک اطلاعاتی پژوهشگران و آثار مرتبط با حضرت بی‌بی حکیمه(س) ایجاد شود، نشست‌های تخصصی در طول سال ادامه پیدا کند و هر سال حداقل چند اثر علمی، فرهنگی و هنری جدید در این زمینه تولید شود و همچنین باید خروجی هر دوره کنگره به صورت مشخص منتشر شود تا معلوم باشد این رویداد چه اثری بر شناخت جامعه از حضرت بی‌بی حکیمه(س) داشته است.
وی افزود: یکی از کارهای مهم دیگر، ایجاد یک «اطلس فرهنگی و زیارتی حضرت بی‌بی حکیمه(س)» است؛ یعنی مجموعه‌ای از اطلاعات تاریخی، اسناد، آثار پژوهشی، روایت‌های زائران، ظرفیت‌های منطقه، مسیرهای دسترسی و تولیدات فرهنگی که به شکل حرفه‌ای و چندزبانه در اختیار مخاطبان قرار گیرد که چنین کاری می‌تواند سال‌ها مورد استفاده قرار گیرد و فقط محدود به زمان برگزاری کنگره نباشد.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد به نقش استان در این زمینه اشاره کرد و گفت: نباید همه کار را از بنیاد، سازمان اوقاف یا دستگاه‌های ملی انتظار داشته باشیم، زیرا استان کهگیلویه و بویراحمد نیز باید سهم خود را به‌درستی ایفا کند و اگر ما در داخل استان نتوانیم زیرساخت‌های لازم را فراهم کنیم، معرفی بین‌المللی حرم به تنهایی نمی‌تواند همه مشکلات را حل کند.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد ادامه داد: ارتقای مسیر دسترسی، خدمات رفاهی و بهداشتی، اسکان زائران، نظم و ساماندهی محیط پیرامون حرم، تقویت برنامه‌های فرهنگی، آموزش خادمان، استفاده از نیروهای بومی توانمند و ایجاد مرکز فرهنگی و پژوهشی در کنار آستان، بخشی از اقداماتی است که باید در سطح استان دنبال شود، زیرا زائر وقتی به یک حرم بین‌المللی مراجعه می‌کند، باید علاوه بر فضای معنوی، خدمات مناسب و در شأن زائر نیز دریافت کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر بنیاد بین‌المللی فرهنگی و هنری امام رضا(ع) و سایر مجموعه‌های ملی، ظرفیت‌های خود را به میدان بیاورند و در کنار آن، استان کهگیلویه و بویراحمد نیز وظایف خود را در حوزه زیرساخت، خدمات زائر، پژوهش، فرهنگ و رسانه انجام دهد، می‌توان امیدوار بود که جایگاه حضرت بی‌بی حکیمه(س) در سطح ملی و بین‌المللی بیش از گذشته شناخته شود و این آستان مقدس به یک محور ماندگار برای زیارت، معرفت، فرهنگ و ارتباط بین مردم ایران و کشورهای منطقه تبدیل شود.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد با اشاره به اینکه باید ظرفیت جوانان و گروه‌های مردمی استان را فعال کنیم، افزود: معرفی حضرت بی‌بی حکیمه(س) نباید فقط کار یک اداره باشد، هیئت‌های مذهبی، کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، گروه‌های جهادی، فعالان رسانه‌ای، هنرمندان، دانشگاهیان و جوانان استان می‌توانند هرکدام بخشی از این کار را برعهده بگیرند.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد به موضوع «حرم چهارم اهل‌بیت(ع)» نیز اشاره و اظهار کرد: تعبیر «چهارمین حرم اهل‌بیت(ع)» سال‌ها است به عنوان یک مطالبه و عنوان مورد استفاده مردم و برخی مسئولان استان درباره آستان حضرت بی‌بی حکیمه(س) مطرح شده و اگر قرار است این مطالبه در سطح ملی جدی‌تر دنبال شود، باید در کنار طرح عنوان، مستندات تاریخی و پژوهشی، ظرفیت زیارتی، میزان ارتباط مردم با حرم و جایگاه آن در فرهنگ منطقه نیز به شکل علمی تدوین و ارائه شود.
وی ضمن اشاره به اینکه نباید تنها به یک عنوان اکتفا کنیم، یادآور شد: باید کاری کنیم که وقتی نام حضرت بی‌بی حکیمه(س) مطرح می‌شود، در ذهن مردم ایران و کشورهای منطقه، یک مجموعه کامل از معرفت، زیارت، پژوهش، فرهنگ و هنر شکل بگیرد و آن زمان است که عنوان و جایگاه این حرم نیز به صورت طبیعی بیشتر مورد توجه قرار خواهد گرفت.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد ادامه داد: اگر استان بخواهد این ظرفیت را به جایگاه شایسته خود برساند، باید یک برنامه پنج‌ساله فرهنگی و زیارتی برای آستان حضرت بی‌بی حکیمه(س) تدوین شود که در آن وظیفه هر دستگاه مشخص باشد و موضوعاتی مانند پژوهش، تبلیغ، رسانه، هنر، گردشگری زیارتی، زیرساخت، خدمات زائر، ارتباطات بین‌المللی و مشارکت مردمی در کنار یکدیگر دیده شود.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد بیان کرد: همچنین پیشنهاد می‌شود یک روز مشخص در تقویم فرهنگی کشور برای بزرگداشت حضرت بی‌بی حکیمه(س) مورد پیگیری قرار گیرد که چنین اقدامی می‌تواند باعث شود برنامه‌های معرفی این شخصیت به یک مناسبت محدود نشود و هر سال فرصت مناسبی برای برگزاری نشست‌های علمی، برنامه‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای فراهم شود.
وی ضمن تأکید بر نقش رسانه‌ها در این زمینه ها، افزود: رسانه‌های استان و رسانه‌های ملی نیز باید روایت جدیدی از حضرت بی‌بی حکیمه(س) ارائه کنند، زیرا معرفی این آستان فقط با خبرهای مناسبتی کافی نیست؛ باید گزارش‌های تحقیقی، مستندهای تلویزیونی، روایت زائران، گفت‌وگو با پژوهشگران، معرفی تاریخ منطقه و آثار فرهنگی تولید شود تا جامعه به تدریج با ابعاد مختلف این ظرفیت آشنا شود.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد خاطرنشان کرد: یکی از برنامه‌های مهم برای استمرار کنگره می‌تواند این باشد که هر دوره یک موضوع مشخص و مورد نیاز جامعه را به حضرت بی‌بی حکیمه(س) پیوند بزنیم که برای مثال نقش زنان در تمدن اسلامی، جایگاه امامزادگان در سرمایه اجتماعی، فرهنگ زیارت، نقش بقاع متبرکه در همبستگی اجتماعی، دیپلماسی زیارت و ارتباط فرهنگی ایران با کشورهای منطقه و این موضوعات می‌تواند کنگره را از تکرار خارج و آن را به یک رویداد علمی پویا تبدیل کند.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد گفت: ما امروز به جای برنامه‌های مقطعی، به یک «برند فرهنگی» برای حضرت بی‌بی حکیمه(س) نیاز داریم که هم در داخل کشور شناخته شود و هم در کشورهای منطقه مخاطب پیدا کند و برای رسیدن به این هدف، اوقاف به تنهایی نمی‌تواند اقدام کند و حضور بنیاد امام رضا(ع)، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، رسانه ملی و سایر مجموعه‌های فرهنگی ضروری است.
وی افزود: بنیاد بین‌المللی فرهنگی و هنری امام رضا(ع) می‌تواند در این مسیر نقش یک پیونددهنده را ایفا کند، یعنی ظرفیت‌های علمی، فرهنگی و هنری را به کنگره متصل کند، زمینه حضور هنرمندان و پژوهشگران برجسته را فراهم آورد، از تجربه جشنواره‌های رضوی استفاده کند و به معرفی این حرکت در شبکه‌های فرهنگی کشور و خارج از کشور کمک کند.
حجت‌الاسلام مومنی‌شاد بیان کرد: اگر این همکاری‌ها شکل بگیرد، کنگره حضرت بی‌بی حکیمه(س) می‌تواند از یک برنامه مربوط به یک سال یا یک دوره فراتر رود و به یک جریان مستمر تبدیل شود و آنچه اهمیت دارد، همین ماندگاری است؛ اینکه پنج یا ده سال بعد، آثار علمی و فرهنگی تولیدشده درباره حضرت بی‌بی حکیمه(س) چند برابر امروز باشد و نسل جوان شناخت دقیق‌تری از این بانوی بزرگوار داشته باشد.
معاون فرهنگی، اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد گفت: حضرت بی‌بی حکیمه(س) ظرفیت بزرگی برای فرهنگ دینی جنوب کشور و جهان اسلام بوده و مردم سال‌ها این ظرفیت را با حضور و زیارت خود حفظ کرده‌اند و اکنون وظیفه ما این است که در کنار این ارادت مردمی، کار علمی، فرهنگی، هنری، رسانه‌ای و زیرساختی انجام دهیم که کنگره بین‌المللی می‌تواند آغاز این مسیر باشد، اما پایان آن نیست.
نظر شما