به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، رضا مطلبیپور، فعال و پژوهشگر عرصه رسانه، در میز دانشگاهیان و مردم با موضوع «رسانه و جنگ تحمیلی» با اشاره به نقش رسانه در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: یکی از مهمترین کارکردهای رسانه در روزهای آغازین جنگ، مدیریت فضای روانی جامعه و کاهش آثار شوک ناشی از حمله دشمن بود.
وی افزود: در شرایطی که خبر حمله نظامی میتوانست موجب نگرانی و اضطراب عمومی شود، رسانه باید ضمن اطلاعرسانی، فضای جامعه را به سمت آرامش، هوشیاری و آمادگی برای دفاع هدایت میکرد و از شکلگیری ترس و سردرگمی جلوگیری میکرد.
مطلبیپور بیان کرد: پیامهای امام خمینی(ره) در کنار عملکرد رسانهها نقش مهمی در جهتدهی افکار عمومی داشت و رسانه توانست پیامهای مربوط به ضرورت مقاومت و دفاع از کشور را به جامعه منتقل کند.
وی با اشاره به نقش رادیو، مطبوعات، مجلات، بلندگوهای محلی، مساجد و منابر در دوران جنگ گفت: در آن مقطع، رسانه تنها به مطبوعات و رادیو و تلویزیون محدود نبود و هر ابزاری که امکان انتقال پیام به مردم را داشت، در فرآیند اطلاعرسانی و بسیج اجتماعی مورد استفاده قرار میگرفت.
فعال و پژوهشگر عرصه رسانه ادامه داد: یکی از مأموریتهای مهم رسانه در دوران دفاع مقدس، آمادهسازی افکار عمومی برای پشتیبانی از جبههها بود؛ به این معنا که مردم باید نسبت به شرایط جنگ، نیازهای رزمندگان و ضرورت حمایت از جبهه و پشت جبهه آگاهی پیدا میکردند.
مطلبیپور با اشاره به فعالیت رسانهای رژیم بعث عراق گفت: دشمن نیز تلاش میکرد با استفاده از رسانه، تصویری متفاوت از واقعیت جنگ ارائه دهد و از طریق تبلیغات و عملیات روانی، توان نظامی و سیاسی خود را بیش از واقعیت نشان دهد.
وی افزود: در جنگ رسانهای، صرف انتشار خبر کافی نیست، بلکه نحوه روایت رویدادها نیز اهمیت دارد. طرفی که بتواند روایت خود را به افکار عمومی منتقل کند، در شکلدهی به برداشت جامعه از یک رویداد اثرگذار خواهد بود.
این پژوهشگر رسانه با اشاره به شرایط اطلاعرسانی در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: در آن دوران، مردم علاوه بر رسانههای داخلی، از برخی رسانههای خارجی نیز اخبار مربوط به جنگ را دنبال میکردند و همین مسئله ضرورت توجه به جنگ روایتها و شناخت شیوههای عملیات روانی رسانههای خارجی را افزایش میداد.
مطلبیپور ادامه داد: یکی از مسائل مهم در پوشش رسانهای دفاع مقدس، انتقال واقعیتهای میدان جنگ به جامعه بود و در این زمینه، تولیدات مستند و تصویری از جمله «روایت فتح» توانست بخشی از واقعیتهای جبهه را به مخاطب منتقل کند.
وی گفت: روایت رسانهای جنگ نباید صرفاً به اعلام آمار و انتشار اخبار محدود شود، بلکه باید ابعاد مختلف یک رویداد از جمله شرایط اجتماعی، انسانی و پیامدهای آن برای مردم را نیز برای مخاطب روشن کند.
فعال و پژوهشگر عرصه رسانه با تأکید بر اهمیت تجربه دفاع مقدس برای شرایط امروز اظهار کرد: جنگ امروز تنها در میدان نظامی اتفاق نمیافتد و رسانه یکی از اصلیترین عرصههای تقابل است؛ بنابراین شناخت سازوکار جنگ روانی و عملیات رسانهای دشمن برای فعالان این حوزه ضرورت دارد.
مطلبیپور افزود: در شرایط جنگ رسانهای، مخاطب با حجم گستردهای از اخبار، تحلیلها، تصاویر و روایتهای مختلف مواجه است و اگر رسانه داخلی نتواند روایت دقیق، سریع و قابل اعتماد ارائه کند، فضای اطلاعرسانی در اختیار روایتهای رقیب قرار خواهد گرفت.
وی با اشاره به ضرورت توجه به سفر رئیسجمهور به نیویورک و حضور در مجمع عمومی سازمان ملل از منظر رسانهای گفت: چنین رویدادهایی تنها یک برنامه سیاسی و دیپلماتیک نیست، بلکه یک فرصت رسانهای برای انتقال دیدگاهها و مواضع کشور به افکار عمومی بینالمللی نیز محسوب میشود.
مطلبیپور اظهار کرد: در این شرایط، انتخاب رسانه برای مصاحبه و نحوه ارائه پیام اهمیت زیادی دارد و هر مصاحبه باید بر اساس شناخت دقیق از مخاطب، سیاست رسانه و چارچوبی که آن رسانه برای گفتوگو تعیین میکند، انجام شود.
وی ادامه داد: حضور مسئولان در رسانههای بینالمللی زمانی میتواند به انتقال پیام کمک کند که پیام اصلی از پیش مشخص باشد و پاسخها نیز در چارچوب همان راهبرد رسانهای تنظیم شود؛ در غیر این صورت، ممکن است موضوعات فرعی جای مسائل اصلی را بگیرد.
این پژوهشگر رسانه با اشاره به مباحث مطرحشده درباره مذاکره، مسائل منطقهای و تنگه هرمز گفت: در شرایط کنونی، پیامرسانی رسانهای درباره موضوعات حساس باید با دقت انجام شود، زیرا هر اظهارنظر میتواند در محاسبات سیاسی و رسانهای طرفهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
مطلبیپور افزود: رسانه در چنین شرایطی باید بتواند ضمن انتقال مواضع رسمی کشور، از ایجاد پیامهای متناقض جلوگیری کند و موضوعات پیچیده سیاسی و بینالمللی را به شکلی روشن و قابل فهم برای مخاطب توضیح دهد.
وی با اشاره به جنگ روایتها در فضای بینالمللی بیان کرد: رسانههای خارجی هر رویداد را در چارچوب منافع و سیاستهای خود روایت میکنند و رسانه داخلی نیز باید با شناخت این چارچوبها، روایت مستند و مبتنی بر اطلاعات دقیق خود را ارائه دهد.
این فعال رسانهای همچنین درباره نقش کشورهای منطقه و قدرتهای خارجی در تحولات پیرامونی ایران گفت: در تحلیل مسائل منطقهای باید مجموعهای از عوامل سیاسی، اقتصادی، امنیتی و رسانهای را در کنار یکدیگر دید و نمیتوان یک رویداد را صرفاً از یک زاویه بررسی کرد.
وی تأکید کرد: یکی از درسهای مهم دوران دفاع مقدس این است که رسانه باید همزمان چند مأموریت را دنبال کند؛ اطلاعرسانی دقیق، مدیریت افکار عمومی، تقویت انسجام اجتماعی و مقابله با روایتهای نادرست و عملیات روانی.
مطلبیپور گفت: تجربه جنگ تحمیلی نشان داد که در شرایط بحرانی، رسانه بخشی از فرآیند دفاع از کشور است و امروز نیز در کنار توان نظامی و سیاسی، توان رسانهای و قدرت روایتسازی اهمیت دارد.
وی افزود: رسانه باید پیش از شکلگیری بحران، سناریوهای احتمالی و شیوه مواجهه با عملیات روانی را بشناسد و برای پاسخ به روایتهای رقیب آمادگی داشته باشد؛ زیرا در فضای امروز، سرعت انتشار اطلاعات و شکلگیری افکار عمومی بسیار بیشتر از گذشته است.
این پژوهشگر عرصه رسانه خاطرنشان کرد: اگر رسانه بتواند اطلاعات دقیق را بهموقع در اختیار مردم قرار دهد و میان خبر، تحلیل و روایت تمایز قائل شود، امکان مدیریت بهتر افکار عمومی در شرایط بحرانی افزایش پیدا میکند.
مطلبیپور تصریح کرد: دفاع مقدس نشان داد که رسانه صرفاً انتقالدهنده رویداد نیست، بلکه در شکلدهی به ادراک جامعه از جنگ، دشمن، مقاومت و ضرورت پشتیبانی از کشور نیز نقش دارد و این تجربه میتواند در مواجهه با جنگ رسانهای و روانی امروز مورد توجه قرار گیرد.
نظر شما