به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از روابط عمومی ارتش، حجتالاسلام والمسلمین عباس محمدحسنی، رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در مراسم رونمایی از کتاب و اثر پژوهشی «ارتش انقلابی از منظر قرآن کریم» که در فرهنگسرای قرآن برگزار شد، با قدردانی از برگزارکنندگان این مراسم و دستاندرکاران انجام این پژوهش، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره امام خمینی (ره)، رهبر شهید انقلاب، شهدا و شهدای دفاع مقدس و با اشاره به ایام هفته دفاع مقدس، اظهار کرد: دفاع مقدس مصداق روشنی از «بنیان مرصوص» بودن ملت ایران در برابر متجاوزان به حریم اسلام و مسلمانان است. ملت ایران با حضور و ایستادگی خود و با استفاده از همه ظرفیتهایش در دفاع از سرمایههای دینی و ملی، نشان داد که میتواند از مصادیق روشن «بنیان مرصوص» باشد.
وی ادامه داد: در قرآن کریم گروههایی به عنوان محبوبان خدا معرفی شدهاند که یکی از آنها رزمندگانی هستند که در راه خدا در برابر متجاوزان ایستادگی میکنند. ملت ایران نیز در مقاطع مختلف نشان داده که در دفاع از ارزشهای الهی و ملی خود ایستادگی کرده است.
حجت الاسلام محمدحسنی در ادامه به معرفی پژوهش «ارتش انقلابی از منظر قرآن کریم» پرداخت و گفت: این پژوهش در ۶ فصل تدوین شده که از تاریخچه ارتش در جهان و ایران آغاز میشود و مباحثی همچون نظریه و نظریهپردازی، ظرفیتهای دفاعی و آمادگی رزمی ارتش در قرآن، مبانی ارتش از منظر قرآن کریم، اصول حاکم بر ارتش از منظر قرآن کریم و در نهایت شاخصهای ارتش انقلابی از منظر قرآن کریم را بررسی میکند. قسمت مرکزی این پژوهش، شاخصهای ارتش انقلابی است که بر اساس اندیشههای امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب مورد بررسی قرار گرفته است.
رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش ادامه داد: البته شاخصهایی که در این پژوهش برای ارتش انقلابی استخراج شده، به معنای دقیق کلمه صرفاً مختص ارتش نیست؛ بلکه این شاخصها قابلیت تسری به سایر نیروهای مسلح را نیز دارد. اگر همین پژوهش با عنوان شاخصهای «سپاه انقلابی» یا با موضوع نیروهای مسلح تراز اسلامی انجام میشد، بخش قابل توجهی از همین شاخصها قابل استفاده بود.
وی با بیان اینکه ارتش، سپاه، فراجا و بسیج در دفاع از ارزشهای انقلاب اسلامی و امنیت کشور از یکدیگر جدا نیستند، گفت: هرکس که برای خدا سلاح به دست میگیرد و از ارزشهای الهی و ملی دفاع میکند، میتواند مخاطب این شاخصها باشد.
بهرهگیری از ۷۶۶ آیه قرآن در یک پژوهش درباره ارتش
حجت الاسلام و المسلمین محمدحسنی، یکی از ویژگیهای مهم این پژوهش را میزان استناد آن به آیات قرآن کریم دانست و تصریح کرد: در این پژوهش مجموعاً به ۷۶۶ آیه قرآن کریم استناد و از آنها برای تبیین مبانی، اصول و شاخصهای ارتش انقلابی استفاده شده است. حجم استناد به آیات قرآن کریم از جمله موضوعاتی بود که مورد توجه برخی از افرادی قرار گرفت که این پژوهش را مطالعه کردند. این میزان استناد نشان میدهد که تلاش شده است موضوع ارتش انقلابی صرفاً از منظر ادبیات سازمانی و نظامی بررسی نشود، بلکه خاستگاه قرآنی آن نیز مورد توجه قرار گیرد.
رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش با بیان اینکه دیدگاههای امام خمینی (ره) و رهبر شهید معظم انقلاب درباره ارتش در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است، تصریح کرد: در این تحقیق تلاش شده است نشان داده شود که مباحث مطرحشده درباره ارتش و ویژگیهای نیروهای مسلح، دارای مبانی و ریشههای قرآنی است.
وی در ادامه به روش استفاده از قرآن در این پژوهش اشاره و اظهار کرد: یکی از نکاتی که در این تحقیق اهمیت دارد، روش استناد و استشهاد به آیات قرآن کریم است. در این پژوهش از روش «استنطاق» شهید محمدباقر صدر استفاده شده است؛ روشی که به اعتقاد من هنوز به اندازه کافی در جامعه علمی و قرآنی شناخته و به کار گرفته نشده است. مراجعه انسان به قرآن میتواند سطوح مختلفی داشته باشد. گاهی فرد برای استشفاء و برطرف شدن یک مشکل به قرآن مراجعه میکند و گاهی از قرآن درباره یک مسئله سؤال میکند، اما «استنطاق» مرحلهای عمیقتر از مراجعه به قرآن است.
نماینده ولی فقیه در ارتش جمهوری اسلامی ایران با بیان اینکه این شیوه نیازمند دانش تفسیری است، گفت: قرآن لایههای عمیق و متعددی دارد و همه این لایهها به سادگی در اختیار هر مراجعهکنندهای قرار نمیگیرد. کسی که میخواهد از قرآن استنطاق کند، باید روش استفاده عمیق از معارف قرآنی را بداند و با دانش تفسیر آشنا باشد. اگر به دنبال شکلگیری جامعه قرآنی هستیم، باید کاری کنیم که مردم و نخبگان تنها برای استشفاء یا استفهام به قرآن مراجعه نکنند، بلکه زمینه بهرهگیری از روش استنطاق نیز گسترش پیدا کند. این روش میتواند به ما کمک کند تا بهتر وارد دنیای معارف قرآن شویم.
حجت الاسلام محمدحسنی با بیان اینکه انجام چنین پژوهشی کار سادهای نبود، افزود: این موضوع از این جهت دشوار بود که کار نظری منسجم و جامعی درباره آن وجود نداشت. ممکن بود آثاری با عنوان ارتش انقلابی وجود داشته باشد، اما آنچه مورد نیاز بود، استخراج مبانی، اصول، ابعاد و شاخصهای این مفهوم و ارائه یک مدل نظری بود. بنابراین تصمیم گرفتیم صرفاً یک اثر تبلیغاتی درباره ارتش تولید نکنیم، بلکه تلاش کنیم یک نظریه و مدل ارائه دهیم تا بتواند برای آیندگان نیز قابل استفاده باشد.
سابقه بهکارگیری تعبیر «ارتش انقلابی»
رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش با اشاره به پیشینه استفاده از تعبیر «ارتش انقلابی» درباره ارتش جمهوری اسلامی ایران، اظهار کرد: در جریان بررسی منابع، به بیانات رهبر شهید معظم انقلاب رسیدیم که در سال ۱۳۶۸ و در دانشگاه امام حسین (ع) از ارتش جمهوری اسلامی ایران به عنوان «ارتش انقلابی» یاد کردهاند. این تعبیر پس از آن نیز در موارد متعدد درباره ارتش، سپاه، بسیج و سایر مجموعههای انقلابی به کار گرفته شده است که در این پژوهش تلاش کردیم موارد استفاده از این کلیدواژه و بیانات مرتبط با آن را با ذکر زمان و مکان گردآوری کنیم. همین موضوع یکی از مبانی اصلی انتخاب این پژوهش شد. ایده اولیه از سوی استاد رضایی اصفهانی مطرح شد، اما تلاش برای نظریهپردازی و تبدیل این گزاره به یک چارچوب علمی و قرآنی، مسیر اصلی پژوهش را شکل داد.
وی در ادامه، ۵ کارکرد اساسی برای این پژوهش برشمرد و گفت: نخستین کارکرد، تلاش برای عملیاتی کردن دیدگاهها و منویات رهبر شهید معظم انقلاب درباره ارتش است. در این پژوهش تلاش شده است بیانات مرتبط گردآوری و در قالب یک مجموعه منسجم در اختیار پژوهشگران قرار گیرد.
حجت الاسلام و المسلمین محمدحسنی، دومین کارکرد را تقویت اعتمادبهنفس کارکنان ارتش در انجام مأموریتهای محوله دانست و افزود: وقتی یک نیروی نظامی بداند که از منظر فرماندهی عالی خود، ویژگیهای مورد انتظار یک نیروی انقلابی را داراست، این موضوع میتواند در انگیزه و اعتمادبهنفس او برای انجام مأموریت اثرگذار باشد.
وی، سومین کارکرد را تقویت اطمینان جامعه نسبت به نقش نیروهای مسلح در دفاع از کشور دانست و گفت: مردم هنگامی که بدانند نیروهای مسلح آنها برای دفاع از امنیت، استقلال و تمامیت ارضی کشور آمادگی دارند، احساس امنیت بیشتری خواهند داشت.
رئیس سازمان عقیدتی، سیاسی ارتش، چهارمین کارکرد پژوهش را صیانت از هویت ارتش به عنوان یکی از مؤلفههای قدرت ملی عنوان کرد و افزود: در سالهای پس از انقلاب، جریانهایی تلاش کردند ارتش را از انقلاب جدا یا حذف کنند، اما بیانات امام خمینی (ره) و رهبر شهید معظم انقلاب درباره ارتش، در تقویت جایگاه این نیرو مؤثر بوده است.
وی، پنجمین کارکرد را تولید نظریهای برای نسلهای آینده ارتش دانست و گفت: نسلهای آینده ممکن است امام خمینی (ره) را ندیده باشند یا دفاع مقدس هشتساله را تجربه نکرده باشند؛ بنابراین لازم است میراث نظری و عملی نسلهای پیشین در اختیار آنها قرار گیرد تا بتوانند نسبت خود را با این مسیر بشناسند.
«ارتش انقلابی»؛ نظریهای برای تبیین هویت ارتش
حجت الاسلام والمسلمین محمدحسنی یکی از نکات مهم در نظریهپردازی را تشخیص نسبت نظریه با گذشته و آینده دانست و گفت: نظریهپردازی ممکن است ناظر به گذشته یا ناظر به آینده باشد. نظریهای که ناظر به گذشته است، تلاش میکند حقیقتی را که در گذشته تحقق یافته، کشف، اثبات و مدلسازی کند؛ اما نظریهای که ناظر به آینده است، در واقع میخواهد چیزی را که هنوز تحقق پیدا نکرده، پیشبینی و صورتبندی کند و ممکن است در مرحله فرضیه باقی بماند.
رئیس سازمان عقیدتی، سیاسی ارتش تأکید کرد: پژوهش «ارتش انقلابی از منظر قرآن کریم» از نوع نخست است. ما در این پژوهش به دنبال آن نبودیم که سؤال کنیم آیا ارتش جمهوری اسلامی ایران انقلابی هست یا خیر؛ بلکه یک واقعیت موجود را مورد بررسی قرار دادیم تا ویژگیها و شاخصهای آن کشف، مستند و مدلسازی شود. بنابراین، این پژوهش درصدد ایجاد یک فرضیه درباره آینده نیست، بلکه تلاش میکند با استفاده از شواهد و اسناد، واقعیتی را که در عملکرد و هویت ارتش وجود داشته، تبیین و صورتبندی کند.
حجت الاسلام و المسلمین محمدحسنی با بیان اینکه این پژوهش را نباید صرفاً یک اثر درباره ارتش دانست، گفت: این پژوهش میتواند به عنوان یک سرمایه مرجع برای کسانی که میخواهند دیدگاه امام خمینی (ره) و رهبر شهید معظم انقلاب درباره ارتش و نیروهای مسلح تراز اسلامی را بررسی کنند، مورد استفاده قرار گیرد. اگر مقدمات چاپ نهایی این اثر تکمیل شود و پژوهش به صورت کتاب منتشر شود، میتواند ظرفیت استفاده آموزشی و دانشگاهی نیز داشته باشد و برای مراکز علمی و آموزشی نیروهای مسلح مورد استفاده قرار گیرد.
رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش ادامه داد: این پژوهش هرچند با عنوان «ارتش انقلابی» تدوین شده است، اما بسیاری از شاخصهای آن برایسایر نیروهای مسلح نیز قابل استفاده است؛ زیرا موضوع اصلی آن، ویژگیهای نیروی مسلحی است که مأموریت خود را در چارچوب ارزشهای دینی، ملی و انقلابی تعریف میکند.
وی همچنین با اشاره به امکان استفاده از این الگو در کشورهای اسلامی، گفت: هنگامی که یک الگو به صورت منسجم و مستند ارائه شود، میتواند مورد توجه کسانی قرار گیرد که به دنبال شناخت تجربههای مشابه هستند. نیروهای مسلح کشورهای اسلامی نیز ممکن است در آینده از چنین مطالعاتی برای شناخت نسبت میان ایمان، معنویت، مسئولیت نظامی و دفاع از جامعه بهره بگیرند.
نماینده ولی فقیه در ارتش در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به حضور نیروهای مسلح در مرزهای کشور، بر اهمیت آمادگی، ایمان و روحیه دفاعی نیروهای نظامی تأکید و خاطرنشان کرد: نیرویی که از مرزها، امنیت، تمامیت ارضی و منافع کشور دفاع میکند، باید از نظر دانش، بینش، گرایش و کنش، آمادگی لازم را داشته باشد.
وی با بیان اینکه جانمایه اصلی این پژوهش قرآن کریم است، گفت: این اثر شعر، رمان یا داستان نیست؛ بلکه یک پژوهش قرآنی است که تلاش کرده است موضوع ارتش و شاخصهای ارتش انقلابی را بر اساس معارف قرآن کریم بررسی کند. آنچه در این پژوهش به دست آمده، میتواند یک سرمایه مرجع برای کسانی باشد که در آینده میخواهند نسبت میان قرآن، اندیشه امامین انقلاب و ویژگیهای نیروهای مسلح تراز اسلامی را مطالعه کنند.
حجت الاسلام و المسلمین محمدحسنی افزود: در این پژوهش تلاش شد از یک گزاره کلی عبور کنیم و به یک نظریه و مدل برسیم؛ مدلی که در آن مشخص شود ارتش انقلابی از منظر دانش، بینش، گرایش و کنش چه ویژگیهایی داشته و هر یک از این ویژگیها چه پشتوانهای در قرآن کریم دارد.
رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش با اشاره به جایگاه نسلهای آینده تأکید کرد: نسلهای آینده ارتش باید بدانند پیشینیان آنها چه مسیری را طی کردهاند و چه مسئولیتی در ادامه این مسیر بر عهده آنان قرار دارد. چنین پژوهشهایی میتواند بخشی از این میراث را ثبت و برای آیندگان قابل دسترس کند.
وی در پایان گفت: اگر همه مقدمات این پژوهش طی و اثر به شکل نهایی منتشر شود، میتواند به عنوان یک منبع مرجع برای مطالعه دیدگاه امامین انقلاب درباره ارتش و همچنین شناخت ویژگیهای نیروهای مسلح تراز اسلامی مورد استفاده قرار گیرد
نظر شما