به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از روسیاالیوم، نمایشگاه «عالم قرآن» همزمان با برگزاری دوازدهمین مجمع بینالمللی فرهنگهای متحد سنپترزبورگ در موزه دولتی تاریخ ادیان این شهر افتتاح شد.
در این نمایشگاه حدود ۲۰ اثر به نمایش درآمده است؛ از جمله نسخههای قدیمی قرآن که در قازان و داغستان در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم به چاپ رسیدهاند، در کنار نسخههای معاصر از الجزایر و قطر که برخی از آنها به خط بریل تهیه شدهاند. همچنین یک صفحه وینیل حاوی تلاوت آیاتی از قرآن نیز در میان آثار دیده میشود.
«رینات ابیانوف»، رئیس اداره فرهنگ اداره دینی مسلمانان روسیه، گفت این نمایشگاه به ابتکار «راویل عینالدین»، مفتی روسیه و رئیس اداره دینی مسلمانان فدراسیون روسیه، برپا شده است و هدف آن آشنایی بازدیدکنندگان با تاریخ نزول، تدوین و انتقال قرآن، از سنت شفاهی و حفظ سینهبهسینه تا نگارش و چاپ است.
از بطرسبورگ تا قازان؛ تاریخ چاپ قرآن در روسیه
سنپترزبورگ جایگاه مهمی در تاریخ چاپ قرآن در روسیه دارد. در سال ۱۷۸۷ میلادی، نخستین چاپ قرآن به زبان عربی در روسیه در این شهر و به دستور «کاترین دوم»، امپراتور روسیه، منتشر شد تا این کتاب در دسترس مسلمانان امپراتوری روسیه قرار گیرد.
در ادامه، شهر قازان از اوایل قرن نوزدهم به یکی از مراکز مهم چاپ قرآن تبدیل شد و بعدها نقش برجستهای در انتشار مصاحف میان مسلمانان روسیه پیدا کرد. نسخههای منتشرشده در این شهر با عنوان «قازان باسماسی» یا «چاپ قازان» شناخته شدند و در مناطق مختلف بهطور گسترده مورد استفاده قرار گرفتند.
نمایشگاه «عالم قرآن» با تکیه بر این پیشینه تاریخی، روند انتقال قرآن را از مرحله حفظ و تلاوت شفاهی و سپس نسخههای خطی، تا چاپ و در نهایت قالبهای جدید و رسانههای دیجیتال به تصویر میکشد.
مصحفی که از محاصره لنینگراد جان به در برد
یکی از آثار شاخص نمایشگاه، مصحفی است که از محاصره لنینگراد جان سالم به در برده و سالها نزد یک خانواده مسلمان در سنپترزبورگ نگهداری شده است.
در کنار آن، یک مصحف خطی متعلق به سال ۱۸۳۵، آثاری مرتبط با تاریخ مسجد جامع سنپترزبورگ، دستنوشتهها و پاپیروسهای دارای کتیبههای خطی و مجموعهای از تمبرهای پستی نیز به نمایش گذاشته شده است.
بخشی دیگر از آثار، از مجموعه اصلی موزه دولتی تاریخ ادیان انتخاب شده و شامل جایگاههای نگهداری قرآن، نشریات قرآنی از کشورهای مختلف، قلمها و ابزارهای مرتبط با نگارش و حفظ قرآن، جلدها و پوششهای مصاحف و همچنین منسوجات دیواری اسلامی مزین به آیات قرآن، نقوش و مضامین دینی است.
۱۱ سازه برای روایت تاریخ قرآن
بخش تعاملی نمایشگاه از ۱۱ سازه متحرک تشکیل شده است که هر یک با تابلوهای معرفی، بخشی از تاریخ قرآن و شیوه حفظ و انتقال آن میان نسلها را روایت میکنند.
در این بخش، موضوعاتی همچون شیوههای کهن نگارش، نقش انتقال شفاهی، فعالیت کاتبان نخستین و روند گسترش اسلام در سرزمینهای روسیه، از تاتارستان تا سنپترزبورگ، بررسی میشود.
مسیر نمایشگاه با معرفی برخی مبانی معنوی و اخلاقی مشترک میان ادیان ابراهیمی آغاز میشود و سپس بازدیدکننده را با تاریخ قرآن، شیوههای حفظ و تدوین آن و روند گسترش این کتاب میان جوامع مسلمان همراه میکند.
ابیانوف با تأکید بر جنبه آموزشی و تعاملی نمایشگاه گفت بازدیدکنندگان میتوانند مسیر تاریخی قرآن را در دورههای مختلف دنبال کنند و با آثاری آشنا شوند که تنوع شیوههای حفظ، انتقال و تلاوت قرآن از سوی مسلمانان را نشان میدهد.
نمایشگاهی که از قازان تا سنپترزبورگ سفر کرده است
نمایشگاه «عالم قرآن» حاصل همکاری اداره دینی مسلمانان روسیه و موزه دولتی تاریخ ادیان است و موزه ملی جمهوری تاتارستان نیز با ارائه شماری از کتابهای موجود در مجموعه خود در برپایی آن مشارکت دارد.
این نمایشگاه پیش از این در پاییز سال ۲۰۲۵ در مسکو، ساراتوف، سارانسک و قازان برپا شده بود و نمایشگاه سنپترزبورگ نخستین حضور آن در منطقه شمالغرب روسیه به شمار میرود.
نمایشگاه «عالم قرآن» تا پنجم مهر ۱۴۰۵ مطابق با ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶ در موزه دولتی تاریخ ادیان سنپترزبورگ برپاست.
این نمایشگاه در حاشیه دوازدهمین مجمع بینالمللی فرهنگهای متحد سنپترزبورگ برگزار میشود؛ مجمعی که از دوم تا چهارم مهر مطابق با ۲۴ تا ۲۶ سپتامبر در این شهر جریان دارد و با مشارکت بنیاد «روسکنگرس» و حمایت دولت روسیه، وزارت فرهنگ و مدیریت شهری سنپترزبورگ برگزار شده است. خبرگزاری تاس نیز شریک رسانهای اصلی این مجمع است.
نظر شما