به گزارش خبرگزاری شبستان از یاسوج، مسجد در فرهنگ اسلامی تنها مکانی برای اقامه نماز و انجام مناسک عبادی نیست، بلکه از دیرباز یکی از مهمترین کانونهای تربیت، آموزش، همدلی و ارتباط اجتماعی مردم به شمار میرود که بهویژه در ارتباط با نسل نوجوان و جوان، میتواند نقشی تعیینکننده در انتقال معارف دینی و شکلگیری شخصیت اجتماعی آنان داشته باشد.
در شرایطی که نسل جدید با پرسشها، دغدغهها و شیوههای ارتباطی متفاوتی نسبت به گذشته روبهرو بوده، حفظ ارتباط جوانان با مسجد نیازمند بازتعریف شیوههای تربیتی و فرهنگی است.
مسجدی که بتواند علاوه بر اقامه نماز، به پرسشهای نسل جدید پاسخ دهد، فضای گفتوگو ایجاد کند و نوجوان را در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی مشارکت دهد، میتواند ارتباطی عمیقتر و ماندگارتر با این نسل برقرار کند.
نماز نیز به عنوان محور اصلی فعالیت مسجد، زمانی میتواند آثار تربیتی خود را در زندگی فردی و اجتماعی انسان آشکار کند که با معرفت، توجه و حضور قلب همراه باشد که تبیین فلسفه نماز، پاسخ به چرایی عبادت و پیوند دادن معارف دینی با مسائل واقعی زندگی، از جمله موضوعاتی است که میتواند نگاه نوجوان و جوان را نسبت به این فریضه عمیقتر کند.
از سوی دیگر، خانواده، مدرسه و مسجد سه ضلع مهم فرآیند تربیت دینی به شمار میروند و نبود ارتباط و هماهنگی بین این سه نهاد میتواند بخشی از ظرفیت تربیتی جامعه را بلااستفاده بگذارد که در چنین شرایطی، مسجد میتواند به حلقه اتصال خانواده و مدرسه تبدیل شود و با استفاده از ظرفیت روحانیون، کانونهای فرهنگی و هنری، جوانان، هیئتهای امنا و خیرین، محیطی پویا برای رشد فکری، اخلاقی و اجتماعی نوجوانان فراهم کند.
توجه به مساجد روستایی و ضرورت حضور مستمر روحانیون در مناطق مختلف نیز بخش دیگری از این رویکرد ابوده که علاوه بر تقویت معارف دینی، میتواند زمینه فعالتر شدن مساجد و استفاده از ظرفیتهای مردمی در حل مسائل فرهنگی و اجتماعی روستاها را فراهم کند.
نماینده ولیفقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج ضمن تشریح ابعاد مختلف نقش مسجد در جامعه، بر ضرورت تقویت معرفت و حضور قلب در نماز، ارتباط واقعی با نسل جوان، استفاده از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی مساجد و ایجاد پیوند بین خانواده، مدرسه و مسجد تأکید کرد.
آیتالله سید نصیر حسینی در این گفتوگو به اهمیت حضور قلب و خشوع در نماز اشاره کرد و گفت: نماز در فرهنگ اسلامی تنها مجموعهای از اذکار و حرکات ظاهری نیست، بلکه مهمترین جلوه ارتباط انسان با پروردگار و فرصتی برای بازگشت انسان به حقیقت خود بوده و هرچه معرفت انسان نسبت به خداوند بیشتر شود، توجه وی در نماز نیز افزایش پیدا میکند و نماز از یک عمل عادی و روزمره به یک ارتباط عمیق معنوی تبدیل میشود.
وی ضمن اشاره به اینکه برای ایجاد حضور قلب در نمازگزاران، نخست باید معرفت و شناخت نسبت به خداوند، فلسفه خلقت انسان و جایگاه نماز در زندگی تقویت شود، افزود: وقتی انسان بداند در برابر چه کسی ایستاده و با چه حقیقت بزرگی سخن میگوید، طبیعی است که با توجه و خشوع بیشتری نماز را اقامه کند.
امام جمعه یاسوج یکی از وظایف مهم مبلغان و ائمه جماعات را تبیین حقیقت نماز برای مردم دانست و بیان کرد: در سیره عملی حضرت امام خمینی(ره) نیز نماز جایگاهی بسیار بلند داشت و توجه ایشان به نماز، نشاندهنده این حقیقت بود که نماز باید در متن زندگی انسان قرار گیرد. باید این سیره را برای نسل امروز تبیین کنیم و به نوجوان و جوان بگوییم که نماز تنها یک تکلیف نیست، بلکه نماز میتواند منشأ آرامش، خودسازی، کنترل نفس، تقویت اراده و اصلاح رفتار انسان باشد.
آیتالله حسینی خاطرنشان کرد: اگر نماز از زندگی انسان جدا شود، ممکن است بسیاری از مسائل ظاهری زندگی سامان داشته باشد، اما انسان از سرمایه اصلی خود که همان ارتباط با خداوند بوده، محروم شود.
وی ادامه داد: نماز به انسان یادآوری میکند که در برابر قدرت، ثروت، شهرت و مشکلات دنیا، یک حقیقت بزرگتر وجود دارد و آن بندگی خداوند بوده که این نگاه اگر در جامعه تقویت شود، آثار آن در اخلاق فردی و اجتماعی نیز آشکار خواهد شد.
نماینده ولیفقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد به نقش خانواده در ایجاد انس کودکان با نماز اشاره کرد و گفت: تربیت دینی از سالهای نخست زندگی آغاز میشود، کودک باید نماز را با محبت، آرامش و خاطره خوب بشناسد، نه با فشار و برخورد نامناسب و خانوادهای که خود اهل نماز و توجه به عبادت باشد، بیش از هر سخنرانی و کلاس آموزشی میتواند فرزند خود را با این فریضه آشنا کند.
آیتالله حسینی با بیان اینکه مسجد نیز در کنار خانواده نقش بسیار مهمی دارد و اگر فقط هنگام نماز باز باشد و فعالیت آن به اقامه نماز جماعت محدود شود، نمیتواند همه ظرفیت خود را در تربیت نسل جدید به کار بگیرد، گفت: مسجد باید محل حضور مردم، بهویژه نوجوانان و جوانان باشد و آنان احساس کنند که مسجد خانه معنوی و اجتماعی خودشان است.
رئیس شورای فرهنگ عمومی استان کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به اینکه برای تبدیل مسجد به پایگاه جذاب و کارآمد باید برنامههای متنوعی متناسب با نیاز مخاطبان طراحی شود، ادامه داد: آموزش قرآن، کلاسهای معارف، برنامههای فرهنگی و هنری، فعالیتهای ورزشی، اردوهای تربیتی، جلسات گفتوگو با نوجوانان، مشاوره خانواده و برنامههای خدمترسانی اجتماعی، بخشی از ظرفیتهایی است که میتواند در مسجد فعال شود.
وی ضمن اشاره به اینکه جذابیت مسجد فقط به امکانات و برنامهها خلاصه نمیشود، افزود: مهمتر از آن، نوع رفتار متولیان مسجد با کودک و نوجوان بوده که اگر نوجوان وارد مسجد شود و با برخورد سرد، تحکمآمیز یا بیتوجهی مواجه شود، ممکن است فاصله بگیرد؛ اما اگر احساس کند امام جماعت و فعالان مسجد وی را میشناسند، حرف نوجوان را میشنوند و برای شخصیت وی احترام قائل هستند، ارتباط چنین شخصی با مسجد عمیقتر خواهد شد.
آیتالله حسینی با بیان اینکه روحانی مسجد باید با نسل جوان ارتباط واقعی برقرار کند، ادامه داد: نوجوان امروز سؤال دارد، شبهه دارد، دغدغه دارد و گاهی حتی پرسشهایی دارد که ممکن است برای بزرگترها ساده به نظر برسد، اما برای خود وی بسیار جدی بوده که اگر مسجد و روحانی پاسخ این پرسشها را با حوصله و منطق ارائه نکنند، دیگران این خلأ را پر خواهند کرد.
نماینده ولیفقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد ضمن بیان اینکه مسجد باید علاوه بر تربیت فردی، در حل مسائل اجتماعی محله نیز نقش داشته باشد، بیان کرد: کمک به خانوادههای نیازمند، رسیدگی به مشکلات جوانان، حمایت از ازدواج و اشتغال، تقویت روحیه تعاون و مواسات و حضور در عرصههای خدمترسانی، مسجد را از یک فضای صرفاً آیینی به یک نهاد زنده و اثرگذار اجتماعی تبدیل میکند.
وی در ادامه درباره ضرورت حضور روحانیون در روستاها هم گفت: روستاهای ما نیز نیازمند حضور مستمر روحانیت هستند و نمیتوان انتظار داشت که مسجد روستایی بدون برنامه و بدون ارتباط مستمر با روحانی، بتواند همه ظرفیتهای خود را فعال کند که در این راستا، حضور هفتگی روحانی در روستاهای همجوار میتواند یک حرکت مؤثر برای تقویت معارف دینی و ارتقای سطح فعالیت مساجد باشد.
آیتالله حسینی تحقق این موضوع را نیازمند برنامهریزی دانست و با بیان اینکه روحانیون نیز با محدودیتهایی مواجه هستند و رفتوآمد به روستاهای مختلف، بهویژه روستاهای دوردست و پراکنده، نیازمند امکانات و حمایت است، گفت: باید سازوکاری طراحی شود که روحانیون مستقر در مناطق مختلف بتوانند با برنامه مشخص، تعدادی از روستاهای اطراف را نیز تحت پوشش تبلیغی و فرهنگی قرار دهند.
امام جمعه یاسوج کمبود نیروی انسانی، دشواری رفتوآمد، محدودیت امکانات و گاهی نبود برنامه منسجم را از جمله موانعی دانست که میتواند در مسیر این حرکت قرار گیرد و گفت: برای حل این مسائل باید از ظرفیت خیرین، هیئت امنای مساجد، مردم روستاها و دستگاههای فرهنگی استفاده کرد و اگر مردم روستا احساس کنند حضور روحانی برای رشد فرهنگی فرزندان آنها و تقویت مسجد ضروری است، خودشان نیز در فراهم کردن امکانات همکاری خواهند کرد.
وی ضمن بیان اینکه نباید انتظار داشته باشیم تمام بار فعالیت مسجد بر دوش امام جماعت باشد، بیان کرد: مسجد یک مجموعه مردمی است و امام جماعت، هیئت امنا، کانون فرهنگی، جوانان، خانوادهها و خیرین هرکدام سهمی در این مجموعه دارند که اگر این ظرفیتها در کنار یکدیگر قرار گیرند، حتی یک مسجد روستایی با امکانات محدود نیز میتواند به مرکز فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.
رئیس شورای فرهنگ عمومی استان کهگیلویه و بویراحمد یکی از مسائل مهم در این زمینه را تربیت نیروهای جوان و مؤمن برای اداره فعالیتهای مسجد دانست و افزود: اگر نوجوان امروز در مسجد نقش بگیرد، فردا میتواند مسئولیت بخشی از فعالیتهای فرهنگی را برعهده بگیرد که باید به جوانان اعتماد کرد و مسئولیتهای واقعی را به آنان سپرد؛ زیرا مسجد زمانی برای نسل جدید جذاب میشود که جوان فقط مخاطب برنامه نباشد، بلکه در طراحی و اجرای برنامه نیز نقش داشته باشد.
آیتالله حسینی درباره آموزش فلسفه و اسرار نماز به نسل نوجوان نیز گفت: برای نوجوان امروز نمیتوان صرفاً با ادبیات رسمی و روشهای سنتی سخن گفت، اصل معارف دینی همان است، اما زبان انتقال آن باید متناسب با زمان و روحیات مخاطب باشد، زیرا نوجوان باید بتواند پاسخ این پرسش را دریافت کند که «نماز چه تغییری در زندگی من ایجاد میکند؟» اگر این ارتباط برای وی روشن شود، بسیاری از مسائل دیگر نیز قابل حل خواهد بود.
وی ضمن بیان اینکه باید از داستان، پرسش و پاسخ، گفتوگو، فیلم کوتاه، پادکست، محتوای تصویری، بازیهای آموزشی و ظرفیت رسانههای نوین برای آموزش معارف نماز استفاده کرد، گفت: محتوایی که تولید میشود باید کوتاه، دقیق، جذاب و متناسب با ذهن و زبان نوجوان باشد و نباید تصور کنیم یک نوجوان با شنیدن چند سخنرانی طولانی، حتماً با فلسفه نماز ارتباط برقرار میکند.
نماینده ولیفقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به نقش فضای مجازی در تربیت نسل جدید، اظهار کرد: فضای مجازی را نمیتوان از زندگی نوجوانان حذف کرد و اساساً مسئله، حذف این فضا نیست؛ بلکه باید از ظرفیت آن برای هدایت و آموزش درست استفاده کرد که اگر محتوای ارزشمند، منطقی و جذاب درباره نماز تولید کنیم، میتوانیم بخشی از پرسشها و دغدغههای نسل جدید را در همان فضایی که حضور دارد پاسخ دهیم.
وی با اشاره به اینکه در تبیین فلسفه نماز باید از بیان مطالب کلی فاصله گرفت و آثار نماز را در زندگی واقعی نشان داد، یادآور شد: باید برای نوجوان توضیح داد که چگونه نماز میتواند انسان را منظم، مسئولیتپذیر، صبور، امیدوار و مقاوم کند و چگونه یاد خدا میتواند در برابر اضطرابها و فشارهای زندگی به انسان آرامش بدهد و وقتی معارف دینی با تجربه واقعی زندگی پیوند بخورد، برای مخاطب قابل فهمتر و ماندگارتر خواهد بود.
آیتالله حسینی ضمن تأکید بر ضرورت هماهنگی بین خانواده، مدرسه و مسجد، گفت: تربیت دینی زمانی موفق خواهد بود که این سه نهاد در کنار یکدیگر حرکت کنند و اگر خانواده یک حرف بزند، مدرسه مسیر دیگری را دنبال کند و مسجد نیز ارتباطی با این دو مجموعه نداشته باشد، فرآیند تربیتی کامل نخواهد شد، پس باید بین امام جماعت، خانوادهها، معلمان و مربیان ارتباط بیشتری ایجاد شود.
امام جمعه یاسوج با اشاره به اینکه مسجد میتواند حلقه اتصال خانواده و مدرسه باشد تا دانشآموز پس از مدرسه در برنامههای مسجد حضور پیدا کند، از آموزشهای قرآنی و فرهنگی بهره ببرد، ورزش کند، با دوستان خود ارتباط سالم داشته باشد و در کنار آن با یک روحانی آگاه و خوشبرخورد گفتوگو کند، افزود: چنین مسجدی دیگر صرفاً محل اقامه نماز نیست، بلکه به یک محیط تربیتی زنده تبدیل میشود.
وی با بیان اینکه کیفیت فعالیت مسجد از تعداد برنامهها مهمتر است، افزود: گاهی ممکن است یک مسجد برنامههای متعددی داشته باشد، اما چون این برنامهها متناسب با نیاز مخاطب نیست، اثرگذاری لازم را نداشته باشد، پس باید مخاطبشناسی جدی گرفته شود و قبل از طراحی برنامه از خود نوجوانان و جوانان پرسید که چه نیازهایی دارند و چه نوع فعالیتهایی میتواند آنان را با مسجد پیوند دهد؟.
رئیس شورای فرهنگ عمومی استان کهگیلویه و بویراحمد با بیان اینکه در کنار همه این مسائل، نقش امام جماعت بسیار تعیینکننده است، اظهار کرد: امام جماعت باید علاوه بر دانش دینی، مهارت ارتباط با مردم و نسل جوان را نیز داشته باشد و مردم باید وی را در کنار خود ببینند؛ روحانی که فقط در محراب حضور ندارد، بلکه در مسائل فرهنگی، اجتماعی و تربیتی محله نیز دغدغهمند است.
آیتالله حسینی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم مسجد را احیا کنیم، باید نگاه ما به مسجد یک نگاه جامع باشد، زیرا مسجد محل عبادت، تربیت، معرفت، همدلی و محل خدمت است و در چنین نگاهی، نماز محور اصلی مسجد باقی میماند، اما فعالیت مسجد به نماز محدود نمیشود.
وی با اشاره به اینکه آینده فرهنگی جامعه تا حد زیادی به نحوه ارتباط ما با نسل نوجوان و جوان بستگی داردف گفت: اگر بتوانیم نماز را با معرفت، مسجد را با محبت و فعالیت فرهنگی را با نیازهای واقعی نسل جدید پیوند بزنیم، زمینه برای تربیت نسلی مؤمن، آگاه، مسئولیتپذیر و امیدوار فراهم خواهد شد.
نظر شما