به گزارش خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان؛ آیین اختتامیه نخستین همایش ملی «حکمرانی و تنظیمگری فضای مجازی» صبح امروز (چهارشنبه، ۲۵ شهریور) با حضور حجتاسلام «عبدالحسین خسروپناه»، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، آیت الله «علیاکبر رشاد»، رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، دکتر «سعیدرضا عاملی» دبیر پیشین شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، دکتر «سیدابوالحسن فیروزآبادی»، رئیس پیشین مرکز ملی فضای مجازی، دکتر «سید محمدامین آقامیری»، رئیس مرکز ملی فضای مجازی و تنی چند از اندیشمندان و پژوهشگران فضای مجازی در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد.
آیتالله رشاد در این همایش با بیان این که امروز ما ذیل سیطره «مجاز» قرار داریم گفت: اصولا مفاهیم و مصادیق متحول شده و معنای جوهری خود را از دست داده اند. در جاهایی هم مصادیق، گسترش یافته است. به عنوان مثال امروز حاکمیت همان معنای ۵۰ سال پیش را ندارد بلکه هم متحول شده و هم توسعه یافته است. یا «مرز ملی» امروز هم مفهومش تغییر یافته و هم مصادیق و ابعاد متنوع و فراوانی برای آن به وجود آمده که به عنوان «واقعیت» شناخته و پذیرفته شده است. حکمرانی نیز همینگونه است.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: در این میان فضای مجازی بیشترین سهم را هم در توسعه مفاهیم و هم در تغییر مفاهیم داشته است. فضای مجازی مفهوم «مرز» را تغییر داده، مفهوم «جنگ و سلاح» را تغییر داده است. «سلطه» معنایش تغییر کرده است.
وی با اشاره به لشکرکشی امریکا به برخی کشورها در منطقه گفت: این کار بسیار بی معنا و بی مفهوم بود. چون آنها پدر دنیای جدید و ابزارهای جدید برای استعمار هستند با این وجود به کشورهایی مانند افغانستان لشکرکشی کردند که اساسا کار اشتباهی بود چون ابزار و سلطه اصلی آنها، همین سکوها و فضای مجازی است.
آیتالله رشاد ادامه داد: بر اساس انواع کاربردهایی که فضای مجازی و سایبر دارد قواعد فقهیه متفاوتی هم بر آن منطبق می شود. برخی قواعد فقهی، مرتبط با احکام فضای مجازی هستند. برخی به گونه ای هستند که کاربرد آنها در فضای مجازی نسبت به فضای واقعی بیشتر است. قواعد عامی مانند «قاعده لاضرر» که همه جا کاربرد دارد در این فضا نیز مصداق می یابد. طبق این قاعده می توان گفت آیا ما در ادامه وضعیت کنونی فضای مجازی احتمال ضرر یا احتمال خطر می دهیم؟ اگر اینگونه است طبق این قاعده باید بر آن حکمرانی داشت.
رئیس شورای حوزه های علمیه تهران گفت: کاربردها، کارکردها و نقش فضای مجازی در از بین بردن مرزها بسیار است و در این زمینه می توان از قاعده «تولا و تبرا» استفاده کرد. در فضای مجازی مرزهای فرهنگی و هویتی مخدوش می شود. در این رابطه در فقه قاعده ای داریم که مبتنی بر آیات قران است هرچند مشهور نیست. این قواعد به ما راهکار و ابزار لازم برای حکمرانی فضای مجازی را می دهد. بعنوان مثال قاعده ای داریم تحت این عنوان که حفظ نظام اوجب واجبات است. بنا بر این قاعده اگر فضای مجازی در شرایطی خطری را متوجه نظام کند باید آن را کنترل کرد.
آیتالله رشاد با اشاره به قاعده «نفی سبیل» گفت: قبلا مفهوم این قاعده در اذهان این بود که نباید اجازه دهیم دشمن به ما حمله کرده و بر ما مسلط شود اما امروز مرزها تغییر کرده است. امروز از طریق فضای مجازی جوانان ما را اسیر می کنند. این بر خلاف قاعده نفی سبیل است.
وی در انتهای سخنان خود خطاب به مدیران و مسئولان کشور گفت: مدیران و مسئولان ما نوعا متدین هستند اما گاهی ممکن است دچار خطا شوند. پیام ما در این همایش به مدیران و مسئولان کشور این است که شما که دغدغه دین، دغدغه آزادی مردم و دغدغه اسلام را دارید باید فضای مجازی را مدیریت کنید. اگر نهاد مسئول مصوبه ای در این رابطه صادر کرد باید عمل کنید. مجلس قانون گذاشته و شما شرعا موظف هستید که عمل کنید. تخلف از قوانین مجلس شرعا حرام است. اگر مدیری عمدا به قانون مجلس عمل نمی کند از عدالت خارج است و نمی توان برای نماز به او اقتدا کرد.
نظر شما