به گزارش خبرگزاری شبستان از مشهد، مسجد کبود گنبد یا مسجد جامع کلات بنایی مذهبی با بیش از ۹۰۰ سال قدمت است که مورد احترام و توجه اقوام مختلف در طول تاریخ کلات نادری است و به همین علت کاملترین هنر هنرمندان در خدمت معماری و تزئین نقوش این بنا بکار رفته است. به دلیل کاشیهای فیروزهای رنگ که در ایوانها و گنبد بنا به کار رفته به مسجد کبود گنبد معروف شده است.
مورخین بنای اصلی مسجد را از کارهای دوره سلجوقی میدانند و ساخت گنبد آن را به دوره ایلخانی منتسب می کنند و نادرشاه افشار نیز به نوبه خود، بیوتات و ایوانهای اطراف آن را ساخته است. در اطراف پیشخوان مدخل مسجد، کتیبهای سنگی به خط نستعلیق مربوط به دوره قاجار نصب شده است که حکایت از تعمیر مسجد در این دوره توسط یلنگ توش خان ابن فتحعلی، حاکم کلات به سال ۱۲۵۰ هجری قمری است.
این مسجد چهار ایوانه، دارای گنبدی دو پوشه و نیلگون، صحن و طاق میباشد و ساقه گنبد استوانهای شکل و فضای زیر گنبد یک هشت ضلعی منظم است و طول هر ضلع آن حدود ۴ متر میباشد. صحن مسجد مستطیل شکل با عرض ۱۹ متر و طول ۲۷ متر است. استفاده از کاشی هفت رنگ، مهمترین عامل تزئین در بنای مسجد کبود گنبد شهرستان کلات نادربوده، که با استفاده از نقوش اسلیمی و گل و بوته در لچکیهای بالای ایوان و رواقها به کار رفته است.
این اثر در تاریخ ۲۳ فروردین ۱۳۴۶ با شمارهٔ ثبت ۶۶۱ بهعنوان یکی از آثار ملی به ثبت رسیده است اما تصاویر به جا مانده از این بنا در دهه ۴۰ و ۵۰ شمسی در دوران حکومت طاغوت، حکایت از تخریب بخش های زیادی از این مسجد دارد که آسیب جبران ناپذیری به این میراث ماندگار گذشتگان وارد شده است. خوشبختانه با پیروزی انقلاب اسلامی برای مرمت و جلوگیری از تخریب و حفظ این بنای باشکوه تلاش های فراوانی از سوی سازمان میراث فرهنگی استان و شهرستان انجام گرفته است و اکنون این بنا به نگین تمدنی کلات تبدیل شده است.
آغاز مرمت مسجد جامع کلات
حجت الاسلام دکتر حسن اخلاقی امیری در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در مشهد اظهار کرد: کلات، شهری مرزی است که در ۱۴۵ کیلومتری شمال شرقی مشهد واقع شده و به سبب جاذبه های فراوان تاریخی، تمدنی، فرهنگی و طبیعی یکی از قطب های مهم گردشگری استان و حتی کشور است. «مسجد جامع کبود گنبد» نیز یکی از مکان های گردشگری مهم این شهر و یکی از شاخص ترین آثار تاریخی شهرستان است که علاقه مندان زیادی را به سوی خود می کشاند.
وی با بیان اینکه این بنا میراثی ارزشمند از دوران صفوی افشاری است که با شماره ۶۶۱ مورخه ۲۳/۰۱/۱۳۴۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده افزود: مساله مرمت این اثر تاریخی در طول ادوار مختلف پیگیری و بارها جهت حفظ اصالت و ماندگاری مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است اما همچنان بخش هایی از این بنای ارزشمند نیازمند بازسازی و بهسازی است.
تامین ۵ میلیارد ریال برای مرمت مسجد جامع
نماینده مردم شریف مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: اکنون نیز مجددا فرایند مرمت با تأمین بودجه از محل اعتبارات مسئولیتهای اجتماعی که داشتیم و با حمایت و همراهی فرماندار شهرستان توسط ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان در حال اجراست.
وی تصریح کرد: اقدامات تعریفشده در این طرح شامل طیف گستردهای از عملیاتهای تخصصی عمرانی از جمله بامسازی، مرمت بخشهای آسیبدیده، انجام بندکشی کامل و بازسازی سازه پشت بام است.
وی مرمت این اثر را گامی مهم در جهت تقویت ظرفیتهای گردشگری کلات و حفظ هویت مذهبی این شهر دانست و ادامه داد: این عملیات نوسازی با مشارکت دو اداره به مدت ۲ ماه به طول خواهد انجامید و قسمتی از ضلع جنوبی مسجد احیاء خواهد شد.
اخلاقی بیان کرد: همچنین در راستای زیبا سازی و احیای جلوه هنری این بنا، عملیات لکهگیری و نقاشی سطوح داخلی و بیرونی در وسعتی بالغ بر ۵۰۰ متر مربع با اعتباری معادل ۵۰۰ میلیون تومان در دستور کار قرار گرفته و با نظارت مستمر و سرعت و دقت بالا در حال پیشرفت است.
گزارش: علی رنگ آمیز طوسی
نظر شما