خبرگزاری شبستان _ خراسانجنوبی؛ رحیمزاده
مسجد در فرهنگ اسلامی تنها محلی برای اقامه نماز نیست، بلکه در طول تاریخ همواره کانونی برای ارتباط مردم، حل مشکلات اجتماعی، فعالیتهای فرهنگی و تربیتی و پناهگاهی برای اقشار مختلف جامعه بوده است؛ الگویی که امروز از آن با عنوان «مسجد تراز اسلامی» یاد میشود.
مسجد تراز اسلامی تنها به برگزاری نماز و مناسبتهای مذهبی محدود نمیشود، بلکه باید در متن زندگی مردم و محله حضور داشته باشد، از همین رو، مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام با محوریت تکریم مردم، سرکشی به بیماران و خانوادههای داغدار و حمایت از نیازمندان، تلاش میکند پیوند مسجد و محله را عمیقتر کند. در این مسجد، جوانان و نوجوانان نیز با دریافت مسئولیت و مشارکت در برنامههای فرهنگی و اجتماعی، خود را بخشی از بدنه مسجد میدانند و همین اعتماد، زمینهساز حضور و جذب بیشتر نسل جدید شده است.
از سوی دیگر، فعالیتهای فرهنگی و عبادی مستمر، برگزاری ادعیه و برنامههای مناسبتی، کلاسهای آموزشی و برنامههای اوقات فراغت، در کنار توزیع بستههای معیشتی و کمکهای موردی به خانوادههای نیازمند، مسجد را به پایگاهی فراتر از یک مکان عبادی تبدیل کرده است، پایگاهی که در آن عبادت، تربیت، خدمت و مردمداری در کنار یکدیگر معنا پیدا میکند و تلاش میشود هرکس از کودک و نوجوان تا سالمند، سهم و جایگاهی در این خانه خدا داشته باشد.
حجتالاسلام مسعود موسوی، امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام خیابان بهشتی بیرجند، در گفتوگو با خبرنگار شبستان با اشاره به فعالیتهای انجام شده در این مسجد طی سه سال اخیر اظهار کرد: در این مدت چند کار انجام دادهایم که به لطف خدا و به شهادت خود مردم، موجب رونق مسجد شده است.
وی با اشاره به توجه ویژه مسجد به حضور کودکان و نوجوانان افزود: زمانی که بنده وارد این مسجد شدم، تنها یک نوجوان برای مکبری داشتیم، اما امروز حدود ۸۰ نوجوان در برنامههای مسجد حضور دارند و پیش از ماه محرم نیز به تعدادی از آنان هدیه و جایزه اهدا کردیم.
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام با بیان اینکه بسیاری از این اقدامات ریشه در سیره پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه دارد، گفت: وقتی وارد مسجد میشوم، اگر کودکی را ببینم، حتی اگر در قسمت دیگری از مسجد باشد، به سمت او میروم، با او احوالپرسی میکنم، او را میبوسم و مورد احترام قرار میدهم و اگر پدرش نیز حضور داشته باشد، کنار او مینشینم.
حجت الاسلام موسوی یکی از جلوههای توجه به کودکان، کوتاه کردن نماز در صورت بیقراری کودک دانست و افزود: گاهی اوقات مانند سنت پیامبر صلواتاللهعلیه، نماز را کوتاه میخوانم و بعد برای مردم توضیح میدهم که دلیل کوتاه خواندن نماز، گریه یک کودک بوده است تا مادر نیز احساس کند که در مسجد به فرزند او احترام گذاشته شده است.
وی ادامه داد: همین نکات به ظاهر کوچک، اثر زیادی دارد و موجب میشود مادری که کودک خود را به مسجد آورده، با دلگرمی بیشتری حضور خود را ادامه دهد.
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام با اشاره به افزایش حضور جوانان در مسجد گفت: امروز نونهالان پنج سال به بالا و نوجوانان ۱۴ و ۱۵ ساله در مسجد حضور دارند و از این ظرفیت استفاده میکنیم.
اگر بخواهیم حضور جوانان را افزایش دهیم، بخش مهمی از این موضوع به خود عالم و امام جماعت مسجد بازمیگردد، امام جماعت باید جوانان را اکرام کند و با آنها ارتباط داشته باشدحجتالاسلام موسوی بیان کرد: اگر بخواهیم حضور جوانان را افزایش دهیم، بخش مهمی از این موضوع به خود عالم و امام جماعت مسجد بازمیگردد، امام جماعت باید جوانان را اکرام کند و با آنها ارتباط داشته باشد.
وی با اشاره به مشکلات و دغدغههای مختلف جوانان و نوجوانان گفت: اگر امام جماعت بتواند با آنها ارتباط برقرار کند و در کنار آنها قرار بگیرد، زمینه ارتباط عمیقتری با مسجد فراهم میشود و همین ارتباطهای ساده میتواند زمینهساز حضور بیشتر نوجوانان در مسجد شود.
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام یکی دیگر از اقدامات خود را خودداری از سخنرانی بین دو نماز عنوان کرد و گفت: یکی از کارهایی که در مسجد انجام دادهام و به نظرم تأثیر زیادی داشته، این است که بین دو نماز به احترام کاسبان و افرادی که برای اقامه نماز آمدهاند، صحبت نمیکنم.
حجتالاسلام موسوی ادامه داد: بسیار کم پیش میآید که در فاصله دو نماز سخنرانی داشته باشم و اگر موضوع مهمی باشد، بعد از نماز درباره آن صحبت میکنم.
وی تصریح کرد: برخی کاسبان در اوج ساعت کاری خود به مسجد میآیند و میخواهند نماز بخوانند و به کسب و کار خود برگردند، اگر ما بین دو نماز آنها را معطل کنیم، ممکن است دفعه بعد دیگر به مسجد نیایند.
گاهی اوقات نیامدن مردم به مسجد تقصیر خود ماست، چراکه بلد نیستیم چگونه زمینه حضور آنها را فراهم کنیموی افزود: گاهی اوقات نیامدن مردم به مسجد تقصیر خود ماست، چراکه بلد نیستیم چگونه زمینه حضور آنها را فراهم کنیم، وقتی یک کاسب جوان میبیند که امام جماعت بین دو نماز سخنرانی نمیکند، این موضوع برای او قابل توجه است و در گرایش او به مسجد تأثیر دارد.
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام با اشاره به اقامه نماز در مسجد، گفت: به طور تقریبی وعده نماز مغرب حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر در مسجد حضور دارند.
اگر بخواهیم ترکیب جمعیتی را بررسی کنیم، حدود ۴۰ درصد نمازگزاران را جوانان ۱۶ تا ۴۰ سال تشکیل میدهندحجتالاسلام موسوی افزود: اگر بخواهیم ترکیب جمعیتی را بررسی کنیم، حدود ۴۰ درصد نمازگزاران را جوانان ۱۶ تا ۴۰ سال تشکیل میدهند.
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام در ادامه با اشاره به تلاش برای احیای کارکردهای اجتماعی مسجد گفت: مسجد در زمان پیامبر صلواتاللهعلیه تنها محل اقامه نماز نبود و در امور مختلف اجتماعی مردم نقش داشت و محل اجتماع مردم و محل مشورت و برنامهریزی برای کارهای مختلف بود.
حجتالاسلام موسوی افزود: تلاش کردیم مسجد خود را به این کارکردها نزدیک کنیم، طبقه پایین مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام پیش از حضور بنده تخریب شده بود و امکان استفاده از آن وجود نداشت، اما طی سه، چهار سال اخیر با همت مردم این طبقه ساخته شد.
وی بیان کرد: امروز جلسات جشن و برنامههای مختلف مسجد را در این سالن برگزار میکنیم، در حالی که پیش از این، فعالیتهای مسجد بیشتر به برگزاری مراسم عزاداری و برنامههایی از این دست محدود بود.
وی ادامه داد: حتی به همسایگان اعلام کردهایم اگر کسی بخواهد مراسم ازدواج برگزار کند، آمادگی داریم این سالن را در اختیار او قرار دهیم، هرچند تاکنون کسی برای استفاده از این ظرفیت مراجعه نکرده است.
مسجد؛ محل پیوند اجتماعی و حل اختلاف
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام با اشاره به تلاش برای ارائه خدمات اجتماعی در مسجد اظهار کرد: برای نزدیک شدن به الگوی مسجد تراز اسلامی، اقداماتی انجام شده است.
حجتالاسلام موسوی گفت: به هیئت امنا تأکید شده در صورت ازدواج جوانان محله، به بنده اطلاع دهند تا به منزل او برویم و هدیهای تقدیم کنیم، همچنین اگر یکی از نمازگزاران فوت کند، خود را موظف میدانیم برای عرض تسلیت به خانواده متوفی به منزل او برویم.
با توجه به نزدیکی مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام به دادگستری، از ظرفیت قضات و وکلا استفاده کردهایم و هر هفته یکشنبهها میز مشاوره در مسجد برپا میشودوی از راهاندازی میز مشاوره در این مسجد خبر داد و افزود:با توجه به نزدیکی مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام به دادگستری، از ظرفیت قضات و وکلا استفاده کردهایم و هر هفته یکشنبهها میز مشاوره در مسجد برپا میشود.
وی ادامه داد: در راستای حل اختلافات خانوادگی نیز مجموعهای با مشورت پایگاه تشکیل شده تا اگر خانوادهای با اختلاف مواجه است، بتوانیم از این ظرفیت برای حل مشکل آنها استفاده کنیم.
انتخاب هیئت امنا با رأی مردم
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام واگذاری مسئولیت به جوانان و مردم را یکی دیگر از عوامل موفقیت مسجد دانست و گفت: یکی از کارهایی که در مسجد انجام دادهایم، انتخاب هیئت امنا با مشارکت مردم است.
حجتالاسلام موسوی افزود: به مردم اعلام کردیم هر جوان یا نوجوانی که احساس میکند میتواند برای مسجد کاری انجام دهد، اعلام آمادگی کند.
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام بیان کرد: در این راستا در آخرین دوره، ۱۷ نفر ثبتنام کردند و اسامی آنها را روی بیلبورد قرار دادیم تا مردم آنها را بشناسند و انتخاب کنند.
حجتالاسلام موسوی با بیان اینکه مردم در این فرآیند کمک کردند و از جمله مساجدی هستیم که در آن، افراد اصلح انتخاب شدند، گفت: نقش بنده در این فرآیند بیشتر شبیه یک مرحله غربالگری بود، به این معنا که اگر فردی مشکل خاصی داشت، بررسی میکردیم، اما اصل انتخاب را به مردم واگذار کردیم و افراد منتخب را بر اساس همان ترتیبی که مردم به آنها رأی داده بودند، در هیئت امنا قرار دادیم.
وی این طرح را موفق ارزیابی کرد و افزود: چند بار این پیشنهاد را به امور مساجد نیز ارائه کرده و معتقدم اگر مردم در اداره مسجد نقش داشته باشند، بسیاری از مشکلات کاهش پیدا میکند، چراکه وقتی انتخابها فقط در یک مجموعه محدود انجام شود، ممکن است زمینه نوعی دیکتاتوری در مسجد ایجاد شده و همین مسئله موجب ریزش افراد شود.
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام در بخش دیگری از سخنان خود درباره شناسایی آسیبها و نیازهای محله گفت: دغدغه ما این است که مردم محله را بشناسیم و بتوانیم به آنها کمک کنیم.
وی افزود: در مقطعی با همکاری پایگاه خواهران نامهای از زبان مسجد با این مضمون تنظیم کردیم، من مسجد علیابن ابیطالب هستم، فاصله زیادی با شما ندارم، مدتی است شما همسایه من هستید، اما شما را در مسجد نمیبینم، و این نامه را به خانههای مردم رساندیم و این اقدام برای حضور مردم محله به مسجد بسیار تأثیرگذار بود.
امام جماعت مسجد علیابن ابیطالب علیهالسلام با اشاره به فعالیتهای حمایتی مسجد اظهار کرد: برای شناسایی و حمایت از خانوادههای کمبرخوردار نیز با کمک خیرین و مجموعه خیریه فعال هستیم.
حجتالاسلام موسوی گفت: تعدادی از دوستان تحت مدیریت مسجد در حوزه خیریه فعالیت کرده و خانوادههای نیازمند را شناسایی میکنند.
وی افزود: در مناسبتهای مختلف، هر زمان غذایی تهیه شود یا کمک مالی از سوی خیرین جمعآوری شود، این کمکها به خانوادههای نیازمند اختصاص پیدا میکند.
وی ادامه داد: همزمان با آغاز سال تحصیلی، حدود ۲۰ خانواده نیازمند شناسایی شدند و با همراهی هیئت امنا و خیرین، به هر یک از این خانوادهها مبلغ یک میلیون تومان برای تأمین هزینههای خرید نوشتافزار و لوازم مورد نیاز تحصیلی پرداخت شد که در مجموع حدود ۲۰ میلیون تومان برای حمایت از این خانوادهها جمعآوری و هزینه شده است.
مسجد باید محلی برای نماز، تربیت کودک و نوجوان، ارتباط با جوانان، رسیدگی به خانوادههای نیازمند، حل اختلافات مردم و ایجاد همدلی در محله باشد، هرچه مسجد بتواند بیشتر در کنار مردم قرار بگیرد، زمینه حضور و اعتماد دوباره مردم، بهویژه نسل جوان، بیشتر فراهم خواهد شدوی در پایان با تأکید بر اینکه مسجد تراز اسلامی زمانی محقق میشود که مسجد در متن زندگی مردم قرار گیرد، گفت: مسجد باید محلی برای نماز، تربیت کودک و نوجوان، ارتباط با جوانان، رسیدگی به خانوادههای نیازمند، حل اختلافات مردم و ایجاد همدلی در محله باشد، هرچه مسجد بتواند بیشتر در کنار مردم قرار بگیرد، زمینه حضور و اعتماد دوباره مردم، بهویژه نسل جوان، بیشتر فراهم خواهد شد.
محمودرضا زرگر، مسئول فرهنگی مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام خیابان بهشتی بیرجند با اشاره به حضور و فعالیت حدود ۷۰ جوان و نوجوان در این مسجد گفت: با واگذاری مسئولیت به جوانان، تکریم و تشویق آنان تلاش کردهایم زمینه حضور پررنگتر نسل جوان در مسجد را فراهم کنیم.
وی افزود: یکی از برنامههای ما برای جذب جوانان و نوجوانان، اعتماد به آنان و واگذاری مسئولیت است، چراکه معتقدیم وقتی جوان احساس کند در مسجد نقش و مسئولیت دارد، ارتباط او با مسجد عمیقتر میشود.
در مسجد تقسیم کار انجام دادهایم و بخشی از مسئولیتها را به جوانان سپردهایم، در کنار آن، از حضور و فعالیت آنها با احترام و تشویق قدردانی میکنیم و همین موضوع باعث شده جوانان بیشتری به مسجد جذب شوندمسئول فرهنگی مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام خیابان بهشتی افزود: در مسجد تقسیم کار انجام دادهایم و بخشی از مسئولیتها را به جوانان سپردهایم، در کنار آن، از حضور و فعالیت آنها با احترام و تشویق قدردانی میکنیم و همین موضوع باعث شده جوانان بیشتری به مسجد جذب شوند.
زرگر با بیان اینکه حدود ۷۰ جوان و نوجوان مسجدی در برنامهها و فعالیتهای مسجد پای کار هستند، ادامه داد: هدف ما این است که یک جوان وارد مسجد شود و در ادامه دوست خود را نیز همراه کند، یعنی حضور در مسجد به یک جریان میان جوانان و نوجوانان تبدیل شود.
اقامه نماز با حضور ۲۰۰ تا ۳۰۰ نمازگزار
مسئول فرهنگی مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام با اشاره به حضور پررنگ مردم در برنامههای عبادی مسجد گفت: پس از نماز جماعت، برنامههای فرهنگی و مذهبی مختلفی برگزار میکنیم و جمعیت نمازگزاران به حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر میرسد.
زرگر بیان کرد: در طول هفته، برنامههای مختلفی مانند قرائت زیارت آلیاسین، زیارت عاشورا، حدیث کسا، دعای توسل، دعای کمیل و دیگر ادعیه برگزار میشود.
وی افزود: همچنین روزهای جمعه دعای سمات در مسجد قرائت میشود و تا جایی که اطلاع دارم، مسجد دیگری در بیرجند به صورت مستمر چنین برنامهای را برگزار نمیکند.
وی ادامه داد: پس از قرائت دعا، برنامه مداحی و روضهخوانی نیز برگزار میشود و این برنامهها چندین سال است که به صورت مستمر در مسجد دنبال میشود.
مسجد را فقط محل برگزاری نماز نمیدانیم، بلکه تلاش میکنیم در مسائل مختلف مردم و خانوادههای محله نیز در کنار آنها باشیممسئول فرهنگی مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام با اشاره به تلاش این مسجد برای تقویت پیوند میان مسجد و محله گفت: مسجد را فقط محل برگزاری نماز نمیدانیم، بلکه تلاش میکنیم در مسائل مختلف مردم و خانوادههای محله نیز در کنار آنها باشیم.
زرگر افزود: اگر یکی از نمازگزاران بیمار شود، به عیادت او میرویم و اگر فردی از اهالی فوت کند، برای عرض تسلیت در کنار خانواده او حضور پیدا میکنیم، تلاش ما این است که مردم بدانند مسجد حامی آنهاست.
وی با اشاره به شناسایی نیازمندان محله اظهار داشت: حدود ۵۰ نفر از نیازمندان در محدوده مسجد شناسایی شدهاند و از ابتدای سال تاکنون در سه نوبت کمکهای معیشتی میان خانوادههای نیازمند توزیع شده است.
وی ادامه داد: این کمکها با مشارکت جوانان کانون فرهنگیهنری مسجد و خیران انجام شده و در مواردی نیز غذای گرم تهیه و توزیع شده است.
مسئول فرهنگی مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام گفت: در کنار بستههای معیشتی، گاهی موارد خاصی نیز پیش میآید که مسجد و خیران برای رفع نیاز خانوادهها ورود میکنند، از جمله کمک به تأمین جهیزیه یرای خانوادههای نیازمنداست و این کمکها بیشتر به صورت موردی و با شناسایی نیاز خانوادهها انجام میشود و خیران نیز در این زمینه همراهی خوبی دارند.
کودک را از مسجد نرانیم
وی یکی از نکات مهم در جذب نسل جدید به مسجد را نحوه برخورد با کودکان و نوجوانان دانست و تأکید کرد: نباید با رفتار نامناسب، کودک را از مسجد گریزان کنیم.
زرگر گفت: گاهی کودکان در مسجد بازی میکنند و طبیعی است که نیاز به تحرک دارند، بنابراین تلاش میکنیم با آنها برخورد تندی نداشته و اجازه دهیم پس از پایان نماز و برنامههای قرآنی، در چارچوب مناسب، بازی کنند.
مسئول فرهنگی مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام ادامه داد: اگر کودک از همان سالهای ابتدایی با مسجد خاطره خوب داشته باشد، در آینده نیز ارتباط خود را با مسجد حفظ خواهد کرد، بنابراین باید در رفتار با کودکان و نوجوانان صبور باشیم.
زرگر با اشاره به فعالیت کانون فرهنگی خواهران مسجد گفت: در ایام اوقات فراغت تابستان نیز برنامههایی برای کودکان و نوجوانان برگزار شده و کلاسهای تقویتی دروس مختلف از جمله برای دانشآموزان دوره دبیرستان در نظر گرفته شده است.
وی خاطرنشان کرد: برگزاری چنین برنامههایی کمک میکند مسجد در کنار کارکرد عبادی، به پایگاهی برای آموزش، تربیت، ارتباط اجتماعی و پر کردن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان تبدیل شود.
مسئول فرهنگی مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام درباره استقبال مردم از برنامههای مسجد گفت: در ایام محرم هر شب برای برگزاری مراسم، بانی داشتیم و استقبال خوبی از برنامههای انجام شد و افرادی از محلههای مختلف غفاری و ... برای برگزاری مراسم روضه به مسجد علیبنابیطالب علیهالسلام مراجعه میکنند و این استقبال برای ما ارزشمند است.
زرگر تکریم مردم، اخلاص، فعالیت روحانی مسجد و جذابیت برنامهها را از عوامل استقبال مردم عنوان کرد و گفت: تلاش میکنیم بعد از نماز نیز با یاد کردن از اموات و برگزاری برنامههای مذهبی، فضای معنوی مسجد را حفظ کنیم.
برای رسیدن به مسجد تراز اسلامی باید مسجد را به قلب محله تبدیل کرد، جایی که جوان و نوجوان در آن احساس نقش و مسئولیت کندوی در پایان تأکید کرد: برای رسیدن به مسجد تراز اسلامی باید مسجد را به قلب محله تبدیل کرد، جایی که جوان و نوجوان در آن احساس نقش و مسئولیت کند و خانوادهها نیز بدانند در مسائل فرهنگی، اجتماعی و حتی مشکلات زندگی میتوانند روی مسجد حساب کنند.
نظر شما