به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، آیتالله سیدکاظم نورمفیدی در مراسم رونمایی از هفت اثر از اندیشمندان استرآباد، با اشاره به مسئولیت حوزههای علمیه در قبال میراث علمی گذشتگان گفت: وقتی میگوییم «العلما ورثة الانبیاء»، طبیعتاً مسئولیت علما و حوزههای علمیه باید بسیار گستردهتر از محورهای فعلی فعالیتهای حوزه باشد.
نورمفیدی ادامه داد: یکی از مسئولیتهای حوزههای علمیه، حفظ و احیای آثار علمای گذشته امامیه است؛ آن هم نه فقط در زمینه فقه و اصول، بلکه در همه حوزهها از جمله مباحث کلامی، اعتقادی و فلسفی.
وی با تأکید بر اینکه این آثار باید مورد تحقیق و بررسی قرار گیرند، اظهار کرد: احیای این میراث موجب میشود افکار و اندیشههای علمای گذشته شناخته شود و جهان نیز بداند که تشیع دارای ریشههای تاریخی، علمی و فکری مستحکم است.
تحولات فقه شیعه متأثر از شرایط زمان و مکان است
امام جمعه گرگان در ادامه با اشاره به دیدگاه شهید آیتالله مرتضی مطهری درباره تحول اندیشه فقهی گفت: مرحوم شهید مطهری به این نکته اشاره کردهاند که وقتی نظرات شیخ طوسی را با دیدگاههای شیخ انصاری مقایسه میکنیم، تفاوت بسیار زیادی میان آنها مشاهده میشود.
وی افزود: باید بررسی کرد منشأ این تفاوت و تحول چه بوده است؛ آیا تنها مسئله استنباط مطرح بوده یا شرایط زمان و مکان نیز در این تحول نقش داشته است؟ حضرت امام خمینی(ره) نیز بر نقش زمان و مکان در اجتهاد تأکید کردهاند.
نورمفیدی تصریح کرد: تحول و گسترش مباحث فقهی در طول تاریخ، موضوعی مهم است و بررسی آثار علمای گذشته میتواند در شناخت چگونگی شکلگیری این تحولات مؤثر باشد.
حوزهها باید به مسائل نوپدید توجه کنند
نماینده ولیفقیه در استان گلستان یکی دیگر از وظایف حوزههای علمیه را توجه به مسائل جدید و نوپدید جامعه دانست و گفت: مسائل جدیدی در جوامع انسانی پدید آمده که در گذشته وجود نداشته و طبیعتاً در کتابهای فقهی قدیم نیز مطرح نشده است؛ این مسائل باید در حوزههای علمیه مورد توجه، بررسی و تحقیق قرار گیرد.
وی ادامه داد: باید بررسی کنیم که جهان امروز درباره این مسائل چه میگوید و ما چه پاسخی برای آنها داریم. معتقدم مبانی و دیدگاههای اسلامی در بسیاری از این زمینهها از استحکام و قوت برخوردار است و باید به شکل علمی و منطقی تبیین شود.
ضرورت بررسی علمی اندیشههای علمای استرآباد
نورمفیدی با اشاره به پیشینه علمی علمای استرآباد اظهار کرد: درباره شخصیتهای علمی این منطقه، از جمله ملا محمدامین استرآبادی، باید تحقیقات بیشتری صورت گیرد و افکار و اندیشههای آنان بهدرستی بررسی و تبیین شود.
وی افزود: نباید صرفاً با نگاه منفی به برخی اندیشههای علمای گذشته نگاه کنیم؛ آنها دارای فکر و اندیشه بودهاند و باید دید مجموعه افکار و آرای آنان چه بوده و چه تأثیری در تاریخ اندیشه اسلامی داشته است.
امام جمعه گرگان همچنین با اشاره به حضور ابنسینا در منطقه جرجان و استرآباد گفت: در تاریخ زندگی ابنسینا آمده است که او برای قرار گرفتن در پناه قابوس بن وشمگیر به منطقه جرجان و استرآباد آمد، اما هنگامی که به این منطقه رسید، قابوس از دنیا رفته بود و در نهایت ابنسینا به سمت همدان رفت و در آنجا مستقر شد.
تأکید بر استمرار فعالیتهای فرهنگی و پژوهشی در گلستان
نورمفیدی در ادامه از فعالیتهای مؤسسه دارالمعرفه و پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر تقدیر کرد و گفت: از مجموعه دارالمعرفه و پژوهشهایی که با مدیریت آیتالله سیدمجتبی نورمفیدی انجام میشود، تشکر میکنم؛ چراکه اقدامات خوبی در این زمینه صورت گرفته است.
وی همچنین به فعالیتهای مؤسسه فرهنگی میرداماد در گرگان اشاره کرد و افزود: فعالیتهای فرهنگی این مجموعه تنها به کتابخانه محدود نمیشود و اقدامات مختلفی در حوزه فرهنگ و پژوهش انجام داده است.
نماینده ولیفقیه در استان گلستان با اشاره به تدوین «دانشنامه گلستان» گفت: تاکنون سه جلد از این دانشنامه منتشر شده و چنین اقداماتی برای حفظ میراث علمی و فرهنگی این منطقه بسیار ارزشمند است.
پاسخ علمی به شبهات علیه تشیع وظیفه حوزههای علمیه است
نورمفیدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت پاسخگویی علمی به دیدگاههای مطرحشده علیه تشیع در جهان اسلام گفت: اخیراً در دیداری با آیتالله العظمی سبحانی، ایشان بر این نکته تأکید کردند که گاهی مطالبی علیه تشیع در جهان اهل سنت مطرح میشود و حوزههای علمیه باید نسبت به این موضوع ورود جدی داشته باشند.
وی ادامه داد: این مطالب و اندیشهها در جهان اسلام منتشر میشود و اگر پاسخ علمی و منطقی به آنها داده نشود، ممکن است پس از مدتی به یک فرهنگ تبدیل شود و در میان برادران اهل سنت ما نیز تأثیر بگذارد.
امام جمعه گرگان خاطرنشان کرد: حوزههای علمیه باید در زمینههای فقهی، اعتقادی، کلامی و تفسیری، مطالبی را که علیه تشیع مطرح میشود، مورد بررسی قرار دهند و پاسخهای علمی و مستدل ارائه کنند تا حقیقت برای جامعه اسلامی روشن شود.
گفتوگوی منطقی، راه تبیین معارف تشیع است
وی با تأکید بر ضرورت رعایت اخلاق و منطق در پاسخگویی به مخالفان گفت: در این زمینه باید از روش عالمان بزرگی همچون آیتالله العظمی بروجردی و صاحب کتاب «المراجعات» استفاده کنیم.
نورمفیدی افزود: این بزرگان با منطق، استدلال و گفتوگو وارد این مباحث شدند و در نهایت توانستند مخاطبان خود را با استدلال و منطق همراه کنند.
وی تصریح کرد: با هتاکی، توهین و بدگویی نمیتوان کسی را قانع کرد؛ آنچه میتواند حرف انسان را به کرسی بنشاند، منطق و تفکر است. بنابراین باید با همین روش وارد مباحث علمی و اعتقادی شویم.
نماینده ولیفقیه در استان گلستان در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان این مراسم، پژوهشگران و حاضران اظهار کرد: امیدوارم با همکاری همه علاقهمندان، مسیر معرفی پیشینه علمی و فرهنگی استرآباد و بزرگان این منطقه ادامه پیدا کند و این میراث ارزشمند بیش از گذشته به جامعه علمی معرفی شود.
نظر شما