حجتالاسلام والمسلمین مهدی عبدی درگفت وگوبا خبرنگار خبرگزاری شبستان از استان کرمانشاه، در بازخوانی ابعاد قیام ۱۷ شهریور ۱۳۵۷، اظهار کرد: این واقعه یکی از نقاط عطف در مسیر پیروزی انقلاب اسلامی بود؛ چراکه برخورد خونین رژیم پهلوی با مردم معترض، شکاف میان جامعه و حکومت را عمیقتر کرد و تصویری روشن از شیوه برخورد حکومت با اعتراضات عمومی به افکار عمومی ارائه داد.
وی افزود: حکومت پهلوی در آن مقطع با موج گستردهای از اعتراضات روبهرو بود و تصور میکرد با اعلام حکومت نظامی و برخورد قاطع میتواند خیابانها را آرام کند، اما نتیجه برخلاف انتظار رقم خورد و ۱۷ شهریور به جای پایان اعتراضات، به یکی از عوامل گسترش آن تبدیل شد.
وقتی خبر از دیوار سانسور عبور کرد
رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان کرمانشاه با اشاره به فضای رسانهای آن دوران گفت: رسانههای رسمی کشور تحت کنترل حکومت قرار داشتند و انتشار آزادانه اخبار اعتراضات با محدودیت جدی مواجه بود، اما این محدودیت نتوانست جریان اطلاعرسانی در جامعه را متوقف کند.
حجت الاسلام عبدی ادامه داد: مساجد، روحانیون، بازار و شبکههای مردمی در انتقال اخبار نقش مهمی داشتند و اعلامیهها، نوارهای سخنرانی و روایت شاهدان عینی میان مردم دستبهدست میشد.
وی خاطرنشان کرد: رادیوهای فارسیزبان خارج از کشور نیز اخبار حوادث ایران را منتشر میکردند و مجموعه این مسیرهای ارتباطی باعث شد روایت رسمی حکومت نتواند بهطور کامل بر افکار عمومی مسلط شود.
جمعه سیاه؛ ضربهای به ستونهای سلطنت
حجتالاسلام عبدی با اشاره به جایگاه ارتش در ساختار رژیم پهلوی اظهار کرد: ارتش یکی از مهمترین ستونهای بقای سلطنت بود و شاه تلاش میکرد تصویری از یک ارتش کاملاً یکپارچه و وفادار به حکومت ارائه دهد.
وی افزود: بروز نشانههایی از تردید و شکاف در بدنه نیروهای مسلح، این تصویر را با چالش مواجه کرد و پیام مهمی داشت؛ اینکه بحران سیاسی کشور تنها در خیابانها جریان ندارد و نشانههایی از تزلزل در ساختار قدرت نیز در حال آشکار شدن است.
رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان کرمانشاه تصریح کرد: این شرایط از یک سو نگرانی حکومت را افزایش داد و از سوی دیگر اعتمادبهنفس جریان مخالف را بیشتر کرد و در نهایت به تضعیف مشروعیت رژیم انجامید.
سرکوبی که نتیجه عکس داد
وی با تشریح شرایط سیاسی کشور پیش از ۱۷ شهریور گفت: حکومت پهلوی با اعتراضات گستردهای روبهرو بود و حوادثی مانند آتشسوزی سینما رکس آبادان نیز بر التهاب جامعه افزوده بود.
حجت الاسلام عبدی افزود: در چنین شرایطی، اعلام حکومت نظامی با این تصور همراه بود که میتوان از طریق کنترل خیابانها و برخورد سخت، اعتراضات را متوقف کرد، اما برخورد خونین در میدان ژاله نتیجهای کاملاً متفاوت رقم زد.
وی ادامه داد: کشتار جمعه سیاه به نمادی از سرکوب رژیم تبدیل شد و به جای ایجاد ترس و عقبنشینی، خشم عمومی را افزایش داد و زمینه گسترش اعتصابات و اعتراضات را فراهم کرد.
از میدان ژاله تا شتاب گرفتن انقلاب
رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان کرمانشاه با بیان اینکه ۱۷ شهریور روند تحولات سیاسی کشور را وارد مرحله تازهای کرد، گفت: پس از این حادثه، اعتراضات و اعتصابات گستردهتر شد و موضوع برخورد حکومت با مردم به یکی از محورهای اصلی اعتراضات تبدیل شد.
وی افزود: جریانهای مخالف رژیم نیز توانستند با استناد به این واقعه، انسجام بیشتری پیدا کنند و حادثه ۱۷ شهریور به عاملی برای افزایش همبستگی میان بخشهای مختلف مخالفان تبدیل شد.
حجت الاسلام عبدی تصریح کرد: در واقع اقدامی که حکومت با هدف تثبیت قدرت انجام داد، به عاملی برای فرسایش بیشتر مشروعیت و شتاب گرفتن روند فروپاشی رژیم تبدیل شد.
افزایش نقش ارتش در اداره بحران
وی با اشاره به تحولات پس از ۱۷ شهریور اظهار کرد: پس از این حادثه، حکومت بیش از گذشته به ابزارهای نظامی برای مدیریت بحران سیاسی متکی شد و حکومت نظامی در شهرهای مختلف گسترش پیدا کرد.
حجت الاسلام عبدی افزود: دولت وقت نتوانست بحران را مهار کند و در ادامه دولت نظامی غلامرضا ازهاری روی کار آمد؛ تحولی که نشان میداد ساختار سیاسی رژیم بیش از گذشته به سمت مدیریت نظامی بحران حرکت کرده است.
رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان کرمانشاه گفت: افزایش نقش ارتش در مدیریت مسائل سیاسی نهتنها نتوانست بحران را حل کند، بلکه فاصله حکومت با جامعه را بیشتر کرد و ظرفیتهای سیاسی رژیم برای حل مسالمتآمیز بحران را کاهش داد.
رسانه؛ میدان مهم شکلگیری افکار عمومی
وی یکی از مهمترین درسهای ۱۷ شهریور را نقش جریان اطلاعرسانی و روایتسازی دانست و گفت: تجربه آن روز نشان داد حتی در شرایط سانسور گسترده نیز نمیتوان جریان اطلاعات را بهطور کامل متوقف کرد.
حجت الاسلام عبدی ادامه داد: شبکههای مردمی و ارتباطات غیررسمی توانستند اخبار حادثه را به نقاط مختلف منتقل کنند و روایت متفاوتی از آنچه رخ داده بود در جامعه شکل دهند.
وی افزود: این مسئله نشان میدهد در تحولات سیاسی، رسانه تنها ابزار انتقال خبر نیست، بلکه میتواند در شکلدهی به افکار عمومی و حتی تغییر مسیر تحولات اجتماعی نقش داشته باشد.
درس ۱۷ شهریور برای امروز چیست؟
رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان کرمانشاه در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به درسهای سیاسی قیام ۱۷ شهریور اظهار کرد: یکی از مهمترین درسهای این حادثه آن است که سرکوب بدون توجه به مطالبات جامعه، الزاماً به ثبات منجر نمیشود و در مواردی میتواند نتیجهای معکوس داشته باشد.
وی گفت: خشونت دولتی هنگامی که با پاسخگویی و اصلاحات واقعی همراه نباشد، میتواند به نماد ظلم تبدیل شود و اعتراضات را عمیقتر کند.
حجت الاسلام عبدی افزود: برای تحلیل تحولات سیاسی نباید همه مسائل را صرفاً به عوامل خارجی نسبت داد؛ عوامل داخلی همچون نارضایتی عمومی، مشکلات اقتصادی و اجتماعی، ضعف نهادهای مدنی و میزان کارآمدی و پاسخگویی ساختار سیاسی نیز در شکلگیری بحرانها نقش دارند.
وی با تأکید بر اهمیت نقش نیروهای مسلح در معادلات سیاسی گفت: هرگونه شکاف در ساختارهای نظامی و امنیتی میتواند معادلات قدرت را تغییر دهد و از همین رو انسجام نهادهای حاکمیتی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان کرمانشاه در پایان خاطرنشان کرد: قیام ۱۷ شهریور نشان داد ثبات پایدار با اتکا به زور و سرکوب ایجاد نمیشود، بلکه پاسخگویی، مشارکت مردم، کارآمدی نهادها و توجه به مطالبات جامعه، پایههای اصلی ثبات سیاسی هستند.
نظر شما