«رحمان تقوایی» در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج به تحولات پرشتاب نظام بینالملل اشاره و اظهار کرد: ما در یک دوره گذار تاریخی قرار داریم و بسیاری از معادلاتی که طی دهههای گذشته بر روابط بین کشورها حاکم بوده، در حال تغییر است.
وی گفت: در چنین شرایطی، هر روشی که قدرتهای بزرگ برای حفظ منافع خود به کار میگیرند، ممکن است چندین بار و با ابزارهای مختلف مورد آزمایش قرار گیرد و کشورها باید بتوانند متناسب با شرایط، تهدیدها و فرصتهای پیشرو را بهدرستی تشخیص دهند.
این استاد و پژوهشگر اهمیت قدرت دفاعی و بازدارندگی کشورها را یادآور شد و با بیان اینکه توسعه اقتصادی زمانی میتواند پایدار باشد که بر بستر امنیت شکل بگیرد، افزود: سرمایهگذار، فناوری، سرمایه و نیروی انسانی زمانی میتوانند در یک کشور به فعالیت مؤثر بپردازند که از ثبات و امنیت آن اطمینان داشته باشند؛ بنابراین نباید بین امنیت و اقتصاد دوگانهای ساخت که گویی تقویت یکی به معنای کنار گذاشتن دیگری است.
تقوایی با اشاره به اینکه ایران را نمیتوان صرفاً با شاخصهایی مانند تولید خودرو، تلفن همراه، تلویزیون یا کالاهای مصرفی تعریف کرد، ادامه داد: ایران اسلامی دارای یک تاریخ، جغرافیا، تمدن، منابع، ظرفیتهای انسانی و جایگاه ژئوپلیتیکی ویژه بوده و قدرت ملی نیز مجموعهای از همین مؤلفهها محسوب می شود و هر الگویی برای توسعه، باید متناسب با واقعیتهای تاریخی و جغرافیایی همان کشور مورد بررسی قرار گیرد.
وی در این زمینه به مقایسه ایران و ژاپن پرداخت و بیان کرد: شرایط ایران و ژاپن اساساً یکسان نیست، ژاپن از نظر جغرافیا، منابع انرژی، محیط امنیتی، تاریخ سیاسی و نوع تهدیدهایی که با آنها مواجه است، شرایط متفاوتی دارد و ایران اسلامی در منطقهای قرار گرفته که همواره محل رقابت قدرتهای بزرگ بوده و در کنار منابع عظیم انرژی و موقعیت راهبردی، با مجموعهای از تهدیدهای امنیتی و فشارهای خارجی نیز مواجه بوده است.
این استاد و پژوهشگر گفت: ایران طی دهههای گذشته تحت فشار و تحریم قرار داشته، اما با وجود این محدودیتها توانسته در حوزههایی مانند پزشکی، فناوری، نانو و برخی عرصههای علمی و فناورانه دستاوردهایی به دست آورد و اگر قرار است از تجربه کشورهای توسعهیافته استفاده کنیم، باید همه عوامل مؤثر بر مسیر توسعه از جمله تحریمها، محدودیتهای خارجی، ظرفیتهای داخلی و موقعیت ژئوپلیتیکی کشور را در نظر بگیریم.
وی به تحولات امنیتی اخیر اشاره و یادآور شد: تجربه جنگهای اخیر بار دیگر نشان داد که توان دفاعی و بازدارندگی یک کشور فقط یک موضوع نظامی نیست، بلکه مستقیماً با امنیت اقتصادی و آینده توسعه آن ارتباط دارد و وقتی زیرساختهای حیاتی یک کشور هدف قرار میگیرد، خسارت فقط به بخش نظامی محدود نمیشود، بلکه پلها، تأسیسات، مراکز خدماتی و زیرساختهای اقتصادی نیز آسیب میبینند و بازسازی آنها زمان و هزینه زیادی میطلبد.
تقوایی ضمن اشاره به اینکه به همین دلیل، نمیتوان امنیت را موضوعی فرعی در مسیر توسعه دانست، افزود: کشور باید همزمان برای تقویت اقتصاد، تولید، علم و فناوری، سرمایه انسانی و توان دفاعی خود برنامه داشته باشد که اینها در تقابل با یکدیگر نیستند و اتفاقاً قدرت واقعی یک کشور زمانی شکل میگیرد که این مؤلفهها در کنار هم قرار بگیرند.
وی جایگاه تنگه هرمز در معادلات منطقهای و جهانی را یادآور شد و اظهار کرد: موقعیت جغرافیایی ایران یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت کشور بوده و تنگه هرمز تنها یک مسیر عبور انرژی نیست، بلکه بخشی از معادلات راهبردی منطقه و جهان به شمار میرود و ایران نمیتواند نسبت به چنین موقعیتی بیتفاوت باشد که همین جغرافیا باعث شده مسئله امنیت برای ایران همواره اهمیت ویژهای داشته باشد.
این پژوهشگر در ادامه، به موضوع ایرانهراسی توسط دشمنان پرداخت و گفت: از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی، پروژه ایرانهراسی با استفاده از ظرفیتهای گسترده رسانهای دنبال شده و تلاش شده این تصویر به کشورهای منطقه القا شود که ایران تهدیدی برای همسایگان خود است؛ در حالی که تقویت توان دفاعی و حفظ امنیت ملی، یک ضرورت طبیعی برای هر کشور بوده و نباید آن را به معنای تهدید ملتهای دیگر تعبیر کرد.
وی ضمن تأکید بر اینکه وحدت اسلامی باید در برابر این فضاسازیها تقویت شود، افزود: امروز یکی از مهمترین اهداف جنگ ادراکی و رسانهای، ایجاد شکاف بین ملتهای مسلمان و بهویژه میان شیعه و اهل سنت بوده و دشمن تلاش میکند اختلافات مذهبی، قومی، فرهنگی، نسلی و حتی جنسیتی را به گسلهایی تبدیل کند که از طریق آنها بتواند انسجام جوامع اسلامی را تضعیف کند.
این استاد و پژوهشگر ادامه داد: مسئله فقط اختلاف بین شیعه و سنی نیست، حتی تنوع قومی ایران نیز میتواند مورد سوءاستفاده جریانهای تجزیهطلب قرار گیرد؛ زیرا قومیتهای مختلف ایران دارای هویت، سابقه و اصالت هستند و همین تنوع میتواند یک فرصت بزرگ برای قدرت ملی باشد، اما دشمن تلاش میکند با طرح گفتمانهای افراطی و تجزیهطلبانه، این تنوع را از یک فرصت به یک تهدید تبدیل کند.
تقوایی اهمیت انسجام اجتماعی را یادآور شد و با اشاره به اینکه یکی از مهمترین سرمایههای ایران، حضور و همراهی مردم است، افزود: دشمن به این نتیجه رسیده تا زمانی که جامعه منسجم باشد، بسیاری از برنامههای نظامی، اطلاعاتی و نفوذی آنها به نتیجه نمیرسد؛ بنابراین تلاش میکند ابتدا پیوندهای اجتماعی را تضعیف کند و از طریق جنگ روانی و رسانهای، اعتماد بین مردم و حاکمیت و همچنین ارتباط بین گروههای مختلف جامعه را هدف قرار دهد.
وی با بیان اینکه در این شرایط، مردم باید بین نقد دلسوزانه و مطالبهگری بحق با روایتهایی که عملاً به ابزار دشمن تبدیل میشوند، تفاوت قائل شوند، بیان کرد: نقد مشکلات و ضعفهای کشور ضروری بوده و مسئولان نیز باید پاسخگو باشند، اما نباید اجازه داد مطالبات واقعی مردم به سمت آشوب و بیثباتی هدایت شود.
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: مسئولان نیز در مقابل باید در اظهارنظرهای خود دقت کنن، زیرا یک جمله، یک توییت یا یک سخنرانی ممکن است تقطیع و از سوی رسانههای بیگانه در چارچوب دیگری بازنمایی شود.
تقوایی جنگ امروز را ترکیبی و چندلایه دانست و با بیان اینکه دشمن فقط از ابزار نظامی استفاده نمیکند، افزود: جنگ اقتصادی، اطلاعاتی، امنیتی، رسانهای و ادراکی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند که اگر یک روش به نتیجه نرسد، روش دیگری مورد استفاده قرار میگیرد و در این بین، روایتسازی کاذب میتواند به اندازه یک اقدام نظامی اثرگذار باشد؛ بنابراین رسانهها، مسئولان و مردم باید نسبت به این مسئله هوشیاری بیشتری داشته باشند.
وی ضرورت همگرایی بین کشورهای اسلامی و حفظ انسجام داخلی را یادآور شد و گفت: ما باید فراتر از مرزهای جغرافیایی، رنگ پوست، قومیت و زبان، به اشتراکات انسانی و اسلامی خود توجه کنیم، زیرا آینده امن، اقتصاد شکوفا و هویت مستقل ملتهای منطقه بدون همکاری و همگرایی امکانپذیر نیست.
این استاد دانشگاه گفت: ملت ایران نیز با تکیه بر تجربه تاریخی خود باید بداند که قدرت واقعی در کنار هم بودن، حفظ انسجام، تقویت بازدارندگی و حرکت همزمان در مسیر پیشرفت اقتصادی، علمی و فرهنگی شکل میگیرد و آینده متعلق به ملتهایی است که در برابر فشارها، متحد و هوشیار باقی میمانند.
نظر شما