به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از آران و بیدگل، در عصری که پیچیدگیهای اجتماعی و فرهنگی، لزوم بازخوانی مفاهیم دینی را با زبانی نو و اثرگذار بیش از پیش نمایان کرده است، رویکردهای سنتی به فریضه نماز، دیگر بهتنهایی پاسخگوی نیازهای نسل جوان و اقشار مختلف جامعه نیست.
شهرستان آران و بیدگل، با پیشینهای عمیق در تدین و فرهنگ مذهبی، اکنون شاهد تحولی در برنامههای «ستاد اقامه نماز» است؛ تحولی که با عبور از کلیشهها، به دنبال خلق پیوندی عمیق، داوطلبانه و دانشبنیان میان نسل نو و این ستون خیمه دین است.
در گفتوگوی پیشِ رو، حجتالاسلام «علیرضا محمدزاده»، دبیر ستاد اقامه نماز شهرستان آران و بیدگل و دبیر مرکز رسیدگی به امور مساجد این شهرستان، از چرایی و چگونگی این رویکرد نوین و طرحهای ابتکاری چون «رفیق نمازی» و «پیوند نماز و صنعت» سخن میگوید تا نشان دهد چگونه میتوان در دل هیاهوی زندگی مدرن، چراغ نماز را پرفروغتر از همیشه روشن نگه داشت.
شبستان: با سلام و خیر مقدم خدمت شما. در ابتدای این گفتوگو، بفرمایید ستاد اقامه نماز و مرکز رسیدگی به امور مساجد آران و بیدگل چه رویکردی را در پیش گرفته اند تا بتوانند نماز را به عنوان ستون دین، در زندگی امروز و بهخصوص میان نسل جوان و فعالان اقتصادی جایگاهی مستحکمتر ببخشند؟
با سلام و تشکر از حضور شما و فرصتی که خبرگزاری شبستان برای تبیین این برنامهها فراهم کرده است. رویکرد اصلی ما در ستاد اقامه نماز و مرکز رسیدگی به امور مساجد، تبدیل رویکردهای سنتی به طرحهای خلاقانه و کاربردی است که بتواند با زبان روز و با در نظر گرفتن اقتضائات اجتماعی امروز، با مخاطب ارتباط برقرار کند. ما معتقدیم نماز صرفاً یک فریضه عبادی نیست، بلکه ستون خیمه دین و زمینهساز بسیاری از تعالی فردی و اجتماعی است. لذا تلاش کردهایم تا با طراحی برنامههایی که دانشبنیان، دانشآموز-محور و صنعت-محور هستند، این پیوند را عمیقتر کنیم.
شبستان: طرحی به نام “رفیق نمازی” در دست اقدام دارید. این طرح چه ایدهای را دنبال میکند و چگونه میخواهد به هدف شما کمک کند؟
بله، طرح “رفیق نمازی” یکی از ابتکارات اصلی ماست که با همکاری صمیمانه اداره آموزش و پرورش شهرستان تدوین و مقدمات اجرای آن از ابتدای سال تحصیلی جدید فراهم شده است. ایده این طرح بر این پایه استوار است که دانشآموزان، بهترین مبلغ برای همسالان خود هستند. ما میخواهیم از ظرفیت دوستی و رفاقت میان بچهها برای دعوت به نماز جماعت استفاده کنیم. شعار ما در این طرح “یک نماز، یک رفاقت، یک قدم تا خدا” است.
شبستان: چطور این شعار در عمل پیادهسازی میشود؟ دانشآموزان تشویق میشوند که دوستانشان را به نماز دعوت کنند، اما سازوکار تشویقی آن چگونه است؟
دقیقاً. ما در این طرح، مؤلفههای تشویقی مشخصی را برای دانشآموزانی که دوستان خود را به نماز جماعت ترغیب و همراهی میکنند، در نظر گرفتهایم. این تشویقها میتواند شامل تقدیرنامه، جوایز فرهنگی، یا حتی امتیازات ویژهای باشد که در نهایت به نفع خود دانشآموز یا مدرسه تمام شود. هدف این است که فرایند دعوت به نماز، از یک الزام به یک انتخاب شیرین و مبتنی بر رفاقت تبدیل شود. همچنین، این طرح به صورت دانشآموز-محور طراحی شده تا حس تعلق و مسئولیتپذیری در آنها تقویت شود.
شبستان: اشاره کردید که این طرح از برنامههای دیگری مانند “مبین”، “یاوران نماز” و “سه میم” به صورت تلفیقی استفاده میکند. این تلفیق چه کمکی به اثربخشی بیشتر طرح میکند؟
درست است. ما سعی کردهایم نقاط قوت طرحهای موفق گذشته، چه داخلی و چه در سطح کشور، را در این طرح تلفیق کنیم. “طرح مبین” معمولاً بر افزایش معرفت نسبت به نماز تمرکز دارد، “یاوران نماز” بر استفاده از ظرفیت دانشآموزان علاقهمند برای ترویج، و “سه میم” (مثل “مسجد، مدرسه، مردم”) بر پیوند نهادها. این تلفیق به ما کمک میکند تا فاصله میان دانشآموزان و ائمه جماعات را کمتر کنیم، درک آنها از اهمیت نماز را افزایش دهیم و یک شبکه فعال و مستمر در مدارس برای اقامه نماز ایجاد کنیم. برای موفقیت طرح، برگزاری “شورای اقامه نماز” در سطح مدارس الزامی است تا این شورا، که متشکل از دانشآموزان، مربیان و معلمان است، متولی اجرای برنامهها و پیگیری اهداف “رفیق نمازی” باشد.
شبستان: بسیار عالی. در کنار این طرح دانشآموزی، به نظر میرسد توجه ویژهای هم به قشر کارگر و حوزه صنعت دارید. “پیوند نماز و صنعت” چه اهدافی را دنبال میکند؟
بله، قشر کارگر، بهویژه جوانان فعال در صنایع، بخش عظیمی از جامعه ما را تشکیل میدهند و سرمایهگذاری فرهنگی و معنوی بر روی این عزیزان، مانع ایجاد بسیاری از ناهنجاریهای اجتماعی خواهد شد. طرح “پیوند نماز و صنعت” دقیقاً با همین هدف تدوین شده است. ما در این طرح بر برگزاری منظم نماز جماعت در محیط کارخانجات و صنایع تمرکز داریم.
شبستان: این طرح چگونه اجرایی میشود؟ آیا با همه صنایع هماهنگی لازم صورت گرفته است؟
خوشبختانه، تمامی جلسات و هماهنگیهای لازم با ادارات مرتبط از جمله فرمانداری، اداره صنعت، معدن و تجارت (صمت)، اداره کار و تأمین اجتماعی انجام شده و این برنامه وارد فاز اجرایی شده است. ما به طور خاص با صنایعی که بیش از ۵۰ نفر پرسنل دارند، هماهنگیهای لازم را انجام دادهایم تا فضایی مناسب برای اقامه نماز جماعت در نظر گرفته شود. هدف اصلی ما از این طرح، ایجاد انسجام، نزدیکی و همدلی بین قشر کارگر و روحانیون و همچنین ایجاد فضایی معنوی و آرامشبخش در محیط کار است.
شبستان: و نهایتاً، شما به تدوین “نقشه راه نماز” نیز اشاره کردید که شامل این طرحها میشود. این نقشه راه جامع چیست و چه چشماندازی را دنبال میکند؟
“نقشه راه نماز” یا طرح جامع اقامه نماز، در واقع چتر بزرگتری است که طرح “رفیق نمازی” و “پیوند نماز و صنعت” را نیز در بر میگیرد. ما احساس کردیم که برای هدفمندسازی و جامعیت بخشیدن به فعالیتها، نیاز به یک اتاق فکر قوی و تدوین یک طرح جامع داریم. در این راستا، با همکاری حوزههای علمیه، دانشگاهها و سایر ادارات مرتبط، این نقشه راه تدوین شده است.
شبستان: این همکاری با مراکز علمی و پژوهشی، چه کمکی به طرح جامع میکند؟
این همکاری، رویکرد طرح را علمیتر و عملیاتیتر میسازد. با استفاده از ظرفیتهای این مراکز، سعی شده است تا با در نظر گرفتن ملزومات قانونی موجود، برنامهریزی جداگانه و هدفمند برای اقامه نماز در ادارات دولتی، مدارس و واحدهای صنعتی صورت گیرد. هدف این است که اقامه نماز به یک فرهنگ فراگیر و نهادینه شده در تمام سطوح جامعه تبدیل شود و هر نهاد، با توجه به بستر خود، در این امر مشارکت فعال داشته باشد.
شبستان: به عنوان پرسش پایانی، یکی از چالشهای همیشگی در مدیریت مساجد، تعدد متولیان و گاهی موازیکاری دستگاههای مختلف است که باعث میشود انرژیها خنثی شود. آیا در سطح کلان، راهکاری برای این همافزایی وجود دارد؟ و جایگاه دستگاهها در «سند ملی مسجد» چگونه تعریف شده است؟
این پرسش دقیقاً دست روی نقطه کانونی موفقیت برنامههایی میگذارد که پیشتر به آنها اشاره کردم. ما برای اینکه طرحهایی مثل «رفیق نمازی» یا «پیوند نماز و صنعت» در آران و بیدگل به سرانجام برسند، نمیتوانیم جزیرهای عمل کنیم. در واقع یکی از ویژگیهای مهم «سند ملی مسجد» این است که با ترسیم یک نقشه راه دقیق، به ما در سطح شهرستان کمک میکند تا از موازیکاریهای آزاردهنده فاصله بگیریم و به جای همپوشانیِ منفی، به همافزایی مثبت برسیم.
در این سند، وظایف دستگاهها بر اساس رسالت ذاتیشان تقسیمبندی شده است؛ به طوری که مرکز مدیریت حوزههای علمیه مسئولیتِ زیربناییِ تربیت و تأمین سرمایه انسانی برای مدیریت مساجد را بر عهده دارد، در حالی که سازمان تبلیغات اسلامی با تمرکز بر توانمندسازی، آموزش و پشتیبانی نرمافزاری و برنامهای، محتوایِ زنده و پویای مسجد را تقویت میکند. همزمان، سازمان اوقاف و امور خیریه وظیفه پشتیبانی سختافزاری و زیرساختی را برای پایداری بناهای مساجد انجام میدهد و سازمان بسیج مستضعفین نیز با سازماندهی کنشگران مردمی و تشکلهای انقلابی، موتورِ محرکِ فعالیتهای اجتماعی مسجد را روشن نگه میدارد. در نهایت، این زنجیره با هدایت راهبری مساجد و شبکه امامت توسط شورای سیاستگذاری ائمه جمعه تکمیل میشود.
وقتی هر دستگاه در جایگاه تخصصی خود قرار بگیرد، مسجد از سردرگمی مدیریتی خارج شده و به یک نهاد قدرتمند تبدیل میشود که ما نیز در آران و بیدگل تلاش میکنیم با تکیه بر این سند بالادستی، همین وحدت رویه را در برنامههایمان پیادهسازی کنیم.
شبستان: از توضیحات جامع و شفاف شما بسیار سپاسگزاریم. امیدواریم این طرحهای نوآورانه، گامی بلند در جهت تقویت فرهنگ نماز در شهرستان آران و بیدگل و الگویی برای سایر مناطق کشور باشد.
از شما سپاسگزارم. توفیق همگان را در راستای ترویج فرهنگ نورانی نماز از خداوند متعال مسئلت دارم.
نظر شما