خبرگزاری شبستان _خراسان جنوبی؛ فاطمه رحیم زاده- مسجد در فرهنگ اسلامی تنها محلی برای اقامه نماز و برگزاری مناسبتهای مذهبی نیست، بلکه از دیرباز کانون شکلگیری روابط اجتماعی، تربیت نسل جوان، حل مسائل مردم و تقویت همبستگی میان اهالی محله بوده است، ظرفیتی که اگر بهدرستی فعال شود، مسجد میتواند بار دیگر به یکی از مهمترین پایگاههای فرهنگی و اجتماعی جامعه تبدیل شود.
در این میان، توجه به کارکردهای متنوع مسجد و بازتعریف نقش آن متناسب با نیازهای امروز جامعه، بهویژه برای نوجوانان و جوانان، ضرورتی انکارناپذیر است، چراکه مسجد زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که در کنار عبادت، برای مسائل اجتماعی، فرهنگی، تربیتی، نشاط و حتی حل مشکلات روزمره مردم نیز حرفی برای گفتن داشته باشد.
حجتالاسلام حسن مرادی، دبیر اجلاسیه روز جهانی مسجد خراسان جنوبی، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسانجنوبی با اشاره به مهمترین چالشهای پیش روی مساجد اظهار کرد: یکی از مهمترین علل ایجاد این چالشها، عدم شناخت صحیح و کامل برخی کارگزاران و ارکان مسجد از هویت واقعی مسجد است.
مسجد جای شادی و غم، فعالیت اجتماعی و محل اجتماع همه اهالی است، نه اینکه تنها محل حضور یک طیف خاص باشد، مسجد باید خانه خدا و محلی برای ایجاد امنیت، آرامش و حل مشکلات مردم باشد.وی افزود: مسجد جای شادی و غم، فعالیت اجتماعی و محل اجتماع همه اهالی است، نه اینکه تنها محل حضور یک طیف خاص باشد، مسجد باید خانه خدا و محلی برای ایجاد امنیت، آرامش و حل مشکلات مردم باشد.
دبیر اجلاسیه روز جهانی مسجد خراسان جنوبی با بیان اینکه تقلیل دادن مسجد به نمازخانه و محل برگزاری چند جلسه مذهبی و مراسم مناسبتی، هویت اصلی آن را محدود میکند، گفت: اگر به تاریخ اسلام و مساجد صدر اسلام، از جمله مسجد پیامبر صلواتاللهعلیه و مسجد کوفه نگاه کنیم، میبینیم مسجد در متن زندگی مردم قرار داشته و محل انجام فعالیتهای مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بوده است.
حجتالاسلام مرادی با بیان اینکه مسجد ملک شخصی هیچکس نیست، به دومین چالش مساجد اشاره کرد و ادامه داد: گاهی اوقات واقف، خادم، امام جماعت یا اعضای هیئت امنا تصور میکنند مالک مسجد هستند، در حالی که همه این افراد خادم خانه خدا هستند و نه رئیس و مالک آن.
وی با بیان اینکه حتی واقف نیز باید با نیت قربت الیالله اقدام کند، تصریح کرد: مسجد ملک شخصی هیئت امنا یا هیچ فرد دیگری نیست و همه باید خود را خادم مسجد بدانند.
نوجوانان و کودکان سرمایه آینده مسجد هستند و باید با نگاه تربیتی و جذب حداکثری با نسل جدید رفتار کنیموی افزود: اگر نوجوانی وارد مسجد میشود و روی فرش مسجد میدود، نباید نخستین واکنش ما برخورد تند باشد، چراکه نوجوانان و کودکان سرمایه آینده مسجد هستند و باید با نگاه تربیتی و جذب حداکثری با نسل جدید رفتار کنیم.
وی یکی دیگر از چالشها را غلبه قشر میانسال و سالمند بر فضای برخی مساجد عنوان کرد و با بیان اینکه مساجد باید برای همه اقشار برنامه داشته باشند، گفت: باید اقتضائات سنی نوجوان و جوان امروز را بشناسیم، چراکه نوجوان امروز با نوجوان ۲۰ یا ۳۰ سال گذشته تفاوت جدی دارد و با چالشهای جدیدی در فضای مجازی و عرصه جنگ شناختی مواجه است.
اگر میخواهیم جوان و نوجوان جذب مسجد شود، باید نیازها، دغدغهها و شرایط او را درک کنیم و سپس متناسب با آن برنامهریزی داشته باشیمدبیر اجلاسیه روز جهانی مسجد خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت مخاطبشناسی در مساجد، بیان کرد: اگر میخواهیم جوان و نوجوان جذب مسجد شود، باید نیازها، دغدغهها و شرایط او را درک کنیم و سپس متناسب با آن برنامهریزی داشته باشیم.
حجتالاسلام مرادی با اشاره به ضعف نذورات و موقوفات اختصاصیافته به مساجد نسبت به برخی دیگر از مجموعههای مذهبی، اظهار کرد: وقتی هویت مسجد برای مردم تبیین نشده باشد، طبیعی است که نذر و وقف نیز به سمت مسجد هدایت نشود، در حالی که در گذشته برای روشنایی مسجد، آب برای نمازگزاران و نیازهای مختلف مسجد وقف وجود داشت.
وی با اشاره به فعالیت تشکلهای مختلف در مساجد افزود: حضور گروههای فرهنگی، خادمیاری، هلالاحمر، بسیج و سایر تشکلها در مسجد یک ظرفیت است، اما این مجموعهها نباید هویت مستقل خود را مقابل هویت مسجد قرار دهند.
وی ادامه داد: هر تشکل باید خود را یکی از بالهای مسجد بداند و در خدمت هویت مسجد فعالیت کند، چراکه اگر هر مجموعه بخواهد پرچم و هویت خودش را مقابل مسجد علم کند، وحدت و انسجام مسجد آسیب میبیند.
وی با اشاره به فعالیت برخی جوانان در برنامههای امنیتی و اجتماعی مساجد گفت: ممکن است جوانانی در برنامههایی مانند گشتهای امنیتی حضور فعال داشته باشند، اما همین افراد در نماز جماعت مسجد حضور نداشته باشند، این نشان میدهد که باید در کنار فعالیتهای امنیتی و اجتماعی، بر تربیت معرفتی، معنوی و اخلاقی نیز تأکید بیشتری داشته باشیم.
دبیر اجلاسیه روز جهانی مسجد خراسان جنوبی تصریح کرد: در برخی پایگاهها توجه به آموزشهای نظامی و امنیتی بیشتر از تربیت معرفتی، اخلاقی و معنوی است، در حالی که این دو باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
حجتالاسلام مرادی با اشاره به تجربه دفاع مقدس گفت: جبهههای دوران دفاع مقدس تنها محل آموزش نظامی نبود، بلکه جبهه انسانساز بود و افرادی که حتی سابقه خوبی نداشتند، در مدت کوتاهی متحول میشدند چراکه در کنار آموزش نظامی، معرفت، اخلاق و نگاه به آخرت نیز وجود داشت.
وی با بیان اینکه درب مسجد باید برای همه مردم باز باشد، گفت: حتی کسی که نماز نمیخواند باید بتواند از مسجد منفعتی ببرد، از فضای مسجد، گرمایش و سرمایش و امکانات آن استفاده کند و اگر مشکلی دارد، مسجد را محل حل مشکل خود بداند.
وی درباره ضرورت فعالیت شبانهروزی برخی مساجد گفت: باید به سمت مساجدی حرکت کنیم که در ساعات بیشتری از شبانهروز فعال باشند.
دبیر اجلاسیه روز جهانی مسجد خراسان جنوبی افزود: البته فعال بودن شبانهروزی مساجد نیازمند بررسی هزینهها، امکانات، نیروی انسانی و آماده بودن زیرساختهایی مانند خانه خادم، خانه عالم و... است، با این وجود اصل موضوع باید مورد توجه قرار گیرد.
حجتالاسلام مرادی با انتقاد از ضعف و عدم اجرای برنامههای شاد و نشاطآفرین در برخی مساجد اظهار کرد: چرا برنامههای عزاداری و مناسبتهای حزنآلود در مساجد پررنگ است، اما برنامههای شادیآفرین اسلامی کمتر مورد توجه قرار میگیرد؟
برنامههایی مانند جشن غدیر، نیمه شعبان و پیادهرویهای خانوادگی نشان میدهد که میتوان هم نشاط اجتماعی ایجاد کرد و هم مردم را با فضای دینی و مسجد پیوند دادوی افزود: برنامههایی مانند جشن غدیر، نیمه شعبان و پیادهرویهای خانوادگی نشان میدهد که میتوان هم نشاط اجتماعی ایجاد کرد و هم مردم را با فضای دینی و مسجد پیوند داد.
وی با بیان اینکه برای جذب نوجوان نباید صرفاً به ابزارهای سرگرمی متوسل شد، گفت: اگر قرار است نوجوان با یک پلیاستیشن وارد مسجد شود، اما هویت مسجد را نشناسد، این جذب پایدار نخواهد بود، باید نوجوان وقتی وارد مسجد میشود، احساس کند هویت اجتماعی و انسانی او در این محیط شکل میگیرد.
وی تأکید کرد: برگزاری حلقههای صالحین، گفتوگو با نوجوانان، فعالیتهای میدانی، برنامههای اجتماعی و حتی فعالیتهای امنیتی میتواند در تربیت نسل جوان مؤثر باشد، اما همه اینها باید در چارچوب هویت اصلی مسجد و با پیوست تربیتی و معرفتی انجام شود.
دبیر اجلاسیه روز جهانی مسجد خراسان جنوبی، یکی از راهکارهای رسیدن به مسجد تراز اسلامی را تقویت نقش مردم دانست و گفت: همانطور که در دوران دفاع مقدس بسیاری از کمکهای جبهه از مسجد انجام میشد، امروز نیز باید نقش مردم در اداره و فعالیتهای مسجد تقویت شود.
حجتالاسلام مرادی ادامه داد: بسیج، تشکلها، هیئت امنا و سایر مجموعهها باید در خدمت مسجد باشند و مردم با تنوع افکار، سلیقهها و توانمندیهایشان در فعالیتهای مسجد مشارکت کنند.
اگر هویت مسجد بهدرستی تبیین شود، همه در یک مسیر حرکت میکنند و منیتها و هویتهای شخصی جای خود را به خادمی مسجد میدهدوی خاطرنشان کرد: نباید همه کارها را به چند نفر محدود کرده، بلکه باید استعدادها و ظرفیتهای مردم را فعال کنیم، اگر هویت مسجد بهدرستی تبیین شود، همه در یک مسیر حرکت میکنند و منیتها و هویتهای شخصی جای خود را به خادمی مسجد میدهد.
مدارا و خوشرفتاری؛ نخستین گام برای جذب نسل جدید
دبیر اجلاسیه روز جهانی مسجد خراسان جنوبی گفت: نخستین گام برای جذب نوجوان و جوان، مدارا و خوشرفتاری است و پس از آن باید برنامه و فعالیت متناسب با نیاز این نسل طراحی شود.
حجتالاسلام مرادی تأکید کرد: اگر کارگزاران مسجد هویت واقعی مسجد را بشناسند و بدانند مسجد خانه همه مردم است، دیگر نیاز نیست برای جذب جوان صرفاً به برنامههای ظاهری و مقطعی متوسل شوند بلکه خودِ هویت مسجد میتواند عامل جذب و ماندگاری نسل جدید باشد.
نظر شما