خبرگزاری شبستان_ خراسانجنوبی؛ فاطمه رحیم زاده- زلزله فردوس در سال ۱۳۴۷ تنها ویرانی خانهها و از دست رفتن جان انسانها را به دنبال نداشت، بلکه صحنهای برای ظهور جلوههایی از همدلی، مسئولیتپذیری و حرکت جهادی شد. در میان روایتهای آن روزهای سخت، حضور دوماهه رهبر شهید انقلاب در فردوس، به عنوان روحانی دغدغهمند و همراه مردم، تصویری ماندگار از پیوند روحانیت با جامعه و خدمت بیواسطه به مردم زلزلهزده ترسیم میکند، حضوری که با جمعآوری کمکهای مردمی و راهاندازی پایگاه امداد روحانیت، به سازماندهی بخشی از جریان خدمترسانی به آسیبدیدگان انجامید.
کتاب «دوباره فردوس» به قلم سیدعلیرضا مهرداد، تلاشی برای بازخوانی همین تجربه تاریخی و جهادی است، اثری ۲۴۰ صفحهای که برای نخستینبار بخشی از خاطرات و روایتهای منتشرنشده مرتبط با حضور رهبر شهید انقلاب در زلزله فردوس را گردآوری کرده است. این کتاب، فراتر از ثبت یک خاطره تاریخی، روایتی از شکلگیری یک الگوی مردمی برای امدادرسانی است، الگویی که در دل رنج و ویرانی، مفهوم «خدمت» را به یک حرکت جمعی تبدیل کرد.
سیدعلیرضا مهرداد، نویسنده کتاب «دوباره فردوس» ،در جمع اصحاب رسانه در تشریح ابعاد حضور رهبر معظم انقلاب در جریان زلزله سال ۱۳۴۷ فردوس و خاطرات برجایمانده از آن دوران، با اشاره به زلزله مهیب ۱۳ شهریور ۱۳۴۷ افزود: در پی این زلزله حدود ۱۲ هزار نفر زیر آوار مدفون شدند و در چنین شرایط سختی، حضور حدود ۷۰ طلبه و روحانی و استاد حوزه علمیه در کنار مردم، نویدبخش آرامش و امید شد.
مهرداد با بیان اینکه شخصیتهایی همچون آیات عظام غربیان، علیزاده، مروارید، حامی، طبسی، هاشمینژاد و حضرت آیتالله شهید خامنهای در این حرکت حضور داشتند، گفت: این حضور و خدمات، اتفاقی مبارک را رقم زد که شیرینی و حلاوت آن هنوز در جان مردم فردوس باقی مانده است.
نویسنده کتاب «دوباره فردوس» با اشاره به گفتوگوهای خود با بازماندگان زلزله و مردم قدیمی فردوس بیان کرد: برای تحقیق این کتاب سراغ برخی روستاییان، پیرمردان و کشاورزان رفتم و وقتی خاطرات آن روزها را بیان میکردند، اشک میریختند و برای سلامتی رهبر معظم انقلاب دعا میکردند.
وی ادامه داد: به همین دلیل معتقدم مردم فردوس در قضایای مربوط به شهادت و فقدان بزرگان انقلاب، داغ و حزن ویژهای دارند، چراکه طعم محبت و خدمت امام شهید را در سختترین روزهای زندگی خود چشیدهاند.
مهرداد با اشاره به شرایط مردم پس از زلزله گفت: در آن روزها حتی بسیاری از بزرگان و خانهای فردوس نیز نان برای خوردن نداشتند، ممکن بود فردی مال و ملک داشته باشد، اما همه دارایی او زیر خاک مانده بود و سفرهاش نیز زیر آوار دفن شده بود.
وی افزود: امام شهید در خاطرات خود میفرمایند که متوجه شدند مردم دو روز است غذای گرم نخوردهاند و تصمیم گرفتند آشپزخانهای راهاندازی کنند.
نویسنده کتاب «دوباره فردوس» با اشاره به راهاندازی آشپزخانه در محله انبیر فردوس اظهار کرد: روز سوم پس از زلزله، در محلی که اکنون نیز قابل شناسایی است، گودالی ایجاد و امکانات اولیه برای طبخ غذا فراهم شد.
مهرداد ادامه داد: بر اساس نقل قول فردی که بدای کمک رفته بود، امام شهید قابلمه غذا را روی گاری گذاشته و خودشان با کمک گاری غذا را میان مردم توزیع میکردند.
وی با اشاره به تعبیر امام شهید درباره مردم فردوس، مبنی بر اینکه که مردم اینجا منیعالطبع هستند و اهل هجوم آوردن برای گرفتن غذا نیستند و باید غذا را خودم به چادرها ببرم و با دست خودم به آنها بدهم، گفت: مردم فردوس بعدها میگفتند که امام شهید آمده بود اینجا مهمان ما باشد، اما در واقع ما مهمان ایشان شدیم.
وی با بیان اینکه کتاب «دوباره فردوس» سرشار از سوژههای جدید است، گفت: هر کدام از این خاطرات و روایتها میتواند موضوع یک پژوهش مستقل و حتی زمینهساز تألیف یک اثر رسانهای، ادبی، هنری یا مستند باشد.
نویسنده کتاب «دوباره فردوس» از تلاش برای ساخت یک فیلم سینمایی بر اساس این کتاب خبر داد و اظهار کرد: حدود دو سه سال است که پیگیر ساخت یک فیلم سینمایی محکم و در تراز کشور بر اساس کتاب «دوباره فردوس» هستیم.
مهرداد افزود: این کتاب ظرفیت آن را دارد که حتی منشأ شکلگیری کتابها و رمانهای دیگری شود.
وی با بیان اینکه دامنه حرکت جهادی فردوس محدود به این شهرستان نماند به به گستره جغرافیایی حرکت شکلگرفته پس از زلزله فردوس اشاره کرد و یادآورشد: دامنه این اتفاق مانند امواج زمینلرزه بسیار گسترده است و آثار آن را میتوان در ایرانشهر، قوچان، کرمانشاه، تبریز، رفسنجان و نقاط دیگر مشاهده کرد، چراکه پس از حضور امام شهید در فردوس، ایشان در دیگر مناطق نیز در امر امدادرسانی و خدمت به مردم نقشآفرینی کردند.
وی با اشاره به گمنامی این حرکت در زمان وقوع زلزله گفت: در زمان وقوع حادثه، ساواک و دستگاههای دولتی بهشدت تلاش میکردند خبری از خدمات گروه امداد روحانیت در فردوس منتشر نشود و این حرکت در کمال گمنامی انجام شد.
نویسنده کتاب «دوباره فردوس» ادامه داد: حتی دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی، که در همان روزهای ابتدایی زلزله به فردوس آمده و گزارش مفصلی از وضعیت منطقه نوشته بود، اشارهای به حضور امام شهید در فردوس نکرد، چراکه این حضور و خدمات با بایکوت خبری مواجه بود.
نویسنده کتاب «دوباره فردوس» تأکید کرد: این اتفاق تا همین امروز نیز زوایای ناشناخته و تاریک فراوانی دارد و حتی ظرفیت آن وجود دارد که دو یا سه جلد کتاب دیگر درباره این موضوع نوشته شود.
مهرداد خطاب به پژوهشگران و فعالان رسانهای گفت: میتوانید این مسیر را پیگیری کرده و از سوژهها و ایدههای موجود، آثار تازهای در حوزههای رسانه، ادبیات و هنر تولید کنید.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات اخیر کشور و «بعثت ملت» با احیای هویت ایرانی و شیعی در خصوص مفهوم بعثت ملت اظهار کرد: امروز بر دو عنصر ایرانی و شیعی تأکید میشود، اینکه ما شیعه هستیم و خون حیدر کرار در رگهای ماست و از حق خود کوتاه نمیآییم و از سوی دیگر، ایرانی هستیم و از نسل رستم دستان و صاحب شاهنامهایم.
مهرداد تصریح کرد: آنچه میتواند عنصر ایرانی و شیعی را به حرکت درآورد، وجود یک رهبر و فرمانده است که این ظرفیتها را در جامعه به جوشش درآورد.
نویسنده کتاب «دوباره فردوس» با بیان اینکه فردوس یکی از نقاط مهم در مسیر «بعثت اجتماعی» مردم بود، گفت: تعبیر من این است که حدود ۶۰ سال از آغاز حرکت فرهنگی، سیاسی و اجتماعی امام شهید برای رساندن مردم به این مرحله میگذرد.
مهرداد ادامه داد: در محرم سال ۱۳۴۷ در بیرجند، امام شهید که در آن زمان روحانی جوانی بودند، با سخنرانیها و فعالیتهای خود فضای شهر را تحت تأثیر قرار داده و همین فعالیتها موجب شد ساواک ایشان را دستگیر و زندانی کند.
وی با اشاره به سالهای فعالیت مخفی رهبر شهید و سخنرانیهای ایشان در تهران افزود: یکی از مختصات این حرکت را میتوان در عملیات «به بعثت رساندن مردم» در فردوس مشاهده کرد و لازم است پژوهشگران نوع رفتار سیاسی، اخلاقی و اجتماعی ایشان با مردم فردوس را از روزهای نخست حضور تا سالهای بعد بررسی کنند.
وی با اشاره به استمرار ارتباط رهبر شهید انقلاب با مردم فردوس پس از پایان حضور مستقیم ایشان در منطقه اظهار کرد: پس از بازگشت امام شهید به مشهد و درگیر شدن با فعالیتهای سیاسی، ارتباط ایشان با فردوس قطع نشد و پیگیر امورات مردم بودند.
به گفته وی بر اساس پیگیری هایی امام شهید گزارشهایی مبنی بر ساخت حمام، تعمیر مسجد، مدرسه، بازسازی امامزادهها و تعیین امام جماعت و ... برای امام شهید ارسال میشد و این ارتباط، برکات گستردهای برای منطقه داشت.
نویسنده کتاب «دوباره فردوس» گفت: برکات چنین حضوری آنقدر گسترده و شاخهشاخه است که بار دیگر به همان نکته نخست بازمیگردم، در این سوژهها و خاطرات، ایدههای فراوانی برای خبرنگاران، پژوهشگران و هنرمندان وجود دارد.
مهرداد با اشاره به انجام بیش از ۱۰۰ مصاحبه با مردم قدیمی فردوس برای تدوین کتاب «دوباره فردوس» افزود: یکی از نکات قابل توجه این است که دقیقاً ۲۰ سال پس از زلزله، در ۱۳ شهریور ۱۳۶۷، امام شهید در قامت رئیسجمهور دوباره به فردوس آمدند.
وی خاطرنشان کرد: این سفر جلوه ویژهای داشت، هم از نظر استقبال مردم در ورودی شهر و میدان گلشن و هم از نظر اینکه نشان میداد ارتباطی که از روزهای سخت زلزله سال ۱۳۴۷ شکل گرفته بود، پس از گذشت دو دهه همچنان زنده و پابرجاست.
وی تأکید کرد: روایت فردوس تنها روایت یک زلزله نیست، روایت شکلگیری یک حرکت جهادی، پیوند عمیق روحانیت و مردم و آغاز مسیری است که آثار و برکات آن تا سالها بعد در عرصههای مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کشور امتداد پیدا کرد.
نظر شما