مرتضی انقانی، مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی، در گفتوگویی با خبرنگار خبرگزاری شبستان از اراک، ضمن گرامیداشت هفته جهانی مسجد، با اشاره به جایگاه رفیع مسجد در نظام فکری انقلاب اسلامی، اظهار داشت: مساجد اصیلترین پایگاه دینی در جامعه اسلامی و بهترین مرکز برای معرفت، تربیت دینی، انتقال ارزشهای انسانی و اسلامی و شکلگیری شخصیت نوجوان و جوان هستند.
وی با تأکید بر اینکه مسجد در اندیشه انقلاب اسلامی تنها یک مکان عبادی یا پایگاهی برای اقامه نماز جماعت نیست، افزود: مسجد عصاره و خلاصهای از تمام ارکان یک جامعه متعالی به شمار میرود؛ نظریه فکری و انقلابی ما بر این اصل استوار است که انقلاب اسلامی برای تحقق جامعالشرایطی از انسانها و ایجاد تمدنی نوین شکل گرفت و محور و کانون این تحول بزرگ، مسجد است؛ به عبارت روشنتر، ما انقلاب کردیم تا مسجد را به جایگاه حقیقی خود که اداره همه شئون زندگی است، بازگردانیم.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی با اذعان به فاصله معنادار تا تحقق این تراز، تصریح کرد: هنوز تا رسیدن به این جایگاه فاصلهای معنادار داریم؛ این جایگاه در نگاه مردم و مخاطبان، در متون قانونگذاری و در نگاه تصمیمسازان و متولیان، آنچنان که شایسته است، تثبیت نشده است.
هشدار درباره شهرکهای بدون مسجد/ وقتی نبود بانک اعتراض دارد اما نبود مسجد نه！
انقانی با اشاره به یک آسیبشناسی اجتماعی، خاطرنشان کرد: برای نمونه، اگر در یک شهرک تازهساخت، شعبهای از بانک یا عابربانک مستقر نشود، اعتراضات و پیگیریهای مردمی بهسرعت دستگاههای اجرایی را به تکاپو میاندازد، اما اگر همان شهرک مسجد نداشته باشد، چنین حساسیتی دیده نمیشود؛ این مسئله نشاندهنده درک نکردن عمیق از کارکردهای مسجد در جامعه امروز است و ضرورت بازتعریف نقش مسجد را بیش از پیش آشکار میکند.
وی در ادامه به رسالت کانونهای فرهنگی هنری مساجد اشاره کرد و گفت: در میان نهادها و دستگاههای متعددی که در موضوع مسجد در نظام جمهوری اسلامی درگیر و فعال هستند، کانونهای فرهنگی هنری مساجد رسالت خاص و متمایزی را بر عهده دارند؛ این کانونها که اکنون ۳۳ سال از تأسیس آنها میگذرد، نهادی عمومی، مردمی، غیردولتی و غیرانتفاعی هستند که با روحیه جهادی و مردمی شکل گرفتهاند و مأموریت اصلی آنها در تعامل با ستاد عالی، دستیاری امام جماعت مسجد تعریف میشود.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی تأکید کرد: تمرکز اصلی فعالیت این کانونها بر روی کودکان و نوجوانان است و این انتخاب، هوشمندانه و راهبردی است، چراکه سرمایهگذاری روی نسل آینده، تضمینکننده تداوم و بالندگی انقلاب اسلامی و تمدنسازی مطلوب است؛ فعالیتهای این کانونها در سه محور اصلی هنر، رسانه و کتاب ساماندهی شده است که هر یک در شکوفایی استعدادهای انسانی و تعالی جامعه نقش بیبدیلی ایفا میکنند.
کانونها بازوی اجرایی امام جماعت در محله
انقانی با تبیین رسالت کانونها در عرصه هنر، اظهار داشت: هنر ابزاری برای پرورش روح، لطافتبخشی به احساسات و کشف زیباییهای الهی است و فعالیتهای هنری میتواند انسان را به فطرت پاک خویش بازگرداند و بستری برای تعالی معنوی و اخلاقی فراهم آورد.
وی در ادامه با اشاره به نقش رسانه در جهان پرتلاطم امروز، افزود: کانونهای مساجد با بهرهگیری از ابزارهای رسانهای میتوانند روایتهای صحیح و گفتمان انقلابی را به گوش جهانیان برسانند و در جنگ نرم دشمن، نقشه نبرد را با تولید محتوای اثرگذار ترسیم کنند.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی کتاب و کتابخوانی را زیربنای پرورش تفکر نقاد و خردورزی در جامعه دانست و تصریح کرد: ترویج فرهنگ مطالعه در مساجد میتواند جامعهای بصیر و آگاه به اصول و مبانی انقلاب اسلامی تربیت کند.
انقانی در ادامه با اشاره به ضرورت بازنگری در کارکرد مسجد برای ورود به عصر جدید، خاطرنشان کرد: با ورود به عصر جدید و رویارویی با تحولات شگرف تکنولوژیک و فرهنگی، برای آنکه مسجد بتواند کارکرد تمدنی خود را بازیابد، نیازمند یک بازنگری و اقدام همهجانبه در چند حوزه کلیدی هستیم؛ یکی از خلأهای آشکار، کمبود
وی با اشاره به کمبود مشارکت نخبگانی و مردمی، افزود: یکی از عوامل اصلی افت کیفیت برنامهها، کمبود مشارکت جدی نخبگان دانشگاهی، علمی و فرهنگی در برنامههای مساجد است؛ بسیاری از برنامههای مساجد به کارهای سطحی، تکراری و بدون عمق محتوایی اکتفا کردهاند و از بهرهگیری از ایدههای نو، پژوهشهای علمی و هنرهای روزآمد غافل بودهاند.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی در پایان با اشاره به راهکارهای برونرفت از وضعیت موجود، تأکید کرد: باید به سمت تولید ادبیات فاخر و شوقآفرین در حوزه مسجد حرکت کنیم؛ نویسندگان، شاعران و هنرمندان متعهد باید آثاری خلق کنند که مسجد را نه بهعنوان یک بنای فیزیکی، بلکه بهعنوان «مسجدِ ما»؛ یعنی کانون زندگی و هویت، به نسل جدید بشناسانند؛ همچنین پیوند عمیق دانشگاه، علم و نخبگان با مسجد باید شکل بگیرد و نخبگان علمی و دانشگاهی پای ثابت برنامههای مساجد شوند؛ اگر مسجد آباد شود، جامعه متعالی شکل میگیرد و اگر جامعه متعالی شکل بگیرد، تمدنسازی نوین اسلامی به وقوع خواهد پیوست.
ادبی غنی و شوقآفرین در حوزه مسجد است؛ در دنیای رمان، شعر و داستاننویسی فارسی، بهندرت اثری دیده میشود که کرامت مسجد، نقش اجتماعی آن و شور حضور در این مکان مقدس را به تصویر بکشد.
فقر ادبیات شوقآفرین؛ آفت بزرگ جذب جوانان
وی تولید محتوای فاخر ادبی را یک ضرورت اجتنابناپذیر دانست و افزود: باید آثاری خلق شود که مخاطب نوجوان و جوان را به وجد آورد و او را شیفته مسجد کند.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی با انتقاد از عدم پیوند عمیق دانشگاه و علم با مسجد، اظهار داشت: پیوند میان دنیای علم و دانشگاه با مسجد بهدرستی برقرار نشده است؛ یکی از مشخصههای نخبگان علمی و دانشگاهی باید حضور مؤثر در مسجد محل سکونتشان باشد؛ همچنین دنیای هنر نیز همچون علم، در خدمت به مسجد کمتوان بوده و مقالات علمی، پایاننامهها و پژوهشهای نظری در حوزه فرهنگ و مسجد بسیار کمرنگ است.
انقانی با اشاره به الگوی تاریخی مسجد شیخلطفالله در اصفهان، تصریح کرد: اگر نگاهی به شاهکاری چون مسجد شیخلطفالله در اصفهان بیندازیم، میبینیم که تلفیق علم، هنر و معماری صنعتی آن عصر چگونه فضایی خلق کرده که امروز نیز جهانیان را انگشتبهدهان میگذارد؛ ما نیز میتوانیم همین الگو را در عرصه معنویت و کارکردهای اجتماعی مسجد پیاده کنیم؛ اگر کارکرد دقیق مسجد تبیین و اجرا شود، مردم با حضور پرشور خود چنان جلوهای از همبستگی، مهربانی و معرفت را به نمایش خواهند گذاشت که دیدگان جهانیان را خیره کند.
پیوند دانشگاه و هنر با مسجد ضروری است
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت فهم دقیق از جایگاه مسجد، خاطرنشان کرد: شاید مهمترین گام برای خروج از وضعیت کنونی، دستیابی به فهم دقیق، عمیق و درست از جایگاه مسجد است؛ این فهم باید در میان همه گروههای مردمی در کوچه و بازار تا قانونگذاران، مدیران، هنرمندان و دانشگاهیان نهادینه شود؛ تا زمانی که نگاه به مسجد، نگاهی حاشیهای و تشریفاتی باشد، نمیتوان انتظار تحقق تمدن نوین اسلامی را داشت؛ راه تمدنسازی در نظریه انقلابی ما، از مسیر مسجد میگذرد.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی با اشاره به ظرفیتهای موجود در استان، گفت: در استان مرکزی، تنها در ۶۰۰ مسجد کانون فرهنگی هنری دایر است و این تعداد مسجد، فعالترین مساجد منطقه محسوب میشوند؛ وجود کانون در این مساجد نه صرفاً به دلیل عنوان، بلکه نشانه ظرفیت بالای آنها برای اثرگذاری است و باید تلاش کنیم تا این مدل موفق به سایر مساجد نیز تسری پیدا کند.
انقانی در ادامه به آسیبشناسی فعالیتهای کنونی مساجد پرداخت و اظهار داشت: تغییر سبک زندگی که محصول انقلاب صنعتی، گسترش شهرنشینی و رشد بیسابقه فناوریهای ارتباطی بوده، عمیقترین تأثیر را بر کارکردهای سنتی مساجد گذاشته است؛ دیگر نمیتوان با همان الگوهای دهههای ابتدایی انقلاب، انتظار حضور پرشور مردم را در مساجد داشت، چراکه دغدغهها، سلایق، اوقات فراغت و حتی نظام ارزشی خانوادهها بهشدت دگرگون شده است.
وی با اشاره به فاصله متولیان مساجد از علایق و نیازهای واقعی مردم، تصریح کرد: برخی از برنامهریزان و متولیان مساجد، متأسفانه با فاصلهای قابلتوجه از علایق و نیازهای واقعی مردم در برنامهریزیها داشتند و این موضوع موجب کمرنگ شدن شور و اشتیاقی است که نسلهای گذشته برای آباد کردن مسجد محل و روشن نگه داشتن چراغ آن داشتند.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی با بیان یک واقعیت تلخ در سطح شهر اراک، هشدار داد: در اراک چهار شهرک مسکونی وجود دارد که جمعیتی بالغ بر ۳۰ هزار نفر را در خود جای دادهاند، اما تنها یک مسجد دارند؛ آنچه هشداردهندهتر است اینکه احساس نیاز به مسجد در میان ساکنان آنها شکل نگرفته است؛ اگر در این شهرکها یک شعبه بانک یا یک مرکز خدماتی تعطیل شود، اعتراضات و پیگیریها بهسرعت آغاز میشود، اما نبود مسجد برای سالها، هیچ واکنشی برنمیانگیزد.
انقانی در ادامه با اشاره به هجمههای دشمن علیه نماد مسجد، خاطرنشان کرد: مسجد، نماد عینی اسلام و کانون هویت اسلامی است؛ دشمنان اسلام از مشرکان و کافران گرفته تا معاندان نظام جمهوری اسلامی، این نماد را هدف قرار دادهاند و با تسلط بر فضای مجازی و رسانههای فراگیر، تلاش میکنند اسلام را، منزوی و کهنه نشان دهند؛ متأسفانه در این میدان نابرابر، ما تا حد قابلتوجهی زمین بازی را به حریف واگذار کردهایم و نتوانستهایم از ظرفیتهای شگرف رسانههای نوین برای معرفی کارکردهای زنده و پویای مسجد استفاده کنیم.
نظر شما