خبرگزاری شبستان_آران و بیدگل؛ روح اله باقری، در هندسه تمدن نوین اسلامی، مسجد نقطه ثقلِ اتصالِ «امت» به «امامت» و کانون جوشانِ ارادههای مردمی است. اگر در قرون گذشته، مسجد صرفاً محلِ اقامه فرایض بود، امروز در گام دوم انقلاب، مسجد به عنوان «مقر فرماندهی فرهنگی و اجتماعی» بازخوانی میشود. همزمان با روز ملی مسجد، گفتمانِ «مسجدِ آینده» به عنوان نسخهای پیشرو برای عبور از آسیبها و ترسیمِ نقشه راهِ پیشرفت، بیش از پیش ضرورت یافته است.
مسجد؛ مرکزِ ثقلِ حکمرانی محلی
مسجدِ آینده، نه یک بنای محصور در چهاردیواری، که یک «شبکه فعالِ اجتماعی» است. در این الگوی نوین، مسجد محلِ «شناختِ مسائل» و «میدانِ حل مسائل» است. این گذار از «مسجدِ خدماتی» به «مسجدِ تمدنساز» بدین معناست که مسجد باید بر تمام شئونِ زیستِ مؤمنانه در محله، از نهادِ خانواده گرفته تا نظامِ آموزشی و اقتصادِ خرد، اشرافِ راهبردی داشته باشد.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان آران و بیدگل، در تبیین ابعاد این رویکردِ تمدنی گفت: «ما در حال عبور از دوره “مسجدِ مناسکی” به دوره “مسجدِ راهبردی” هستیم. مسجدِ آینده، مسجدی است که برای تمامِ ۲۴ ساعتِ زندگیِ مردم، برنامه دارد. وقتی از “مسجدِ تراز” سخن میگوییم، یعنی مسجدی که در آن، امامِ محله به مثابه یک حکیم، به مسائلِ اجتماعیِ محله اشراف دارد. از حل اختلافاتِ خانوادگی تا کارآفرینی برای جوانان و تقویتِ بنیه علمی نوجوانان، همگی باید در منظومه فکری مسجد تعریف شوند.»
حجتالاسلام ابوالفضل مجیدی تبار افزود: «مسجدِ آینده، مرکزِ تولیدِ قدرتِ نرم است. اگر مسجد توانست پیوندِ میانِ عقلانیت، معنویت و عدالت را در سطحِ محله برقرار کند، تغییراتِ اجتماعی به نفعِ جبهه انقلاب، نه یک شعار، که یک واقعیتِ ملموس خواهد بود. هدفِ ما در اداره تبلیغات اسلامی، احیای همین “شبکهسازیِ مسجدمحور” است تا هیچ مسئلهای در محله، بیصاحب نماند.»
سه رکنِ راهبردی در تحققِ مسجدِ آینده
تحلیلگران حوزه فرهنگ معتقدند مسجد برای بازگشت به جایگاه اصلی خود، باید بر سه محور تمرکز کند:
۱. کادرسازی و تربیت نسلِ تمدنساز: مسجدِ آینده، مدرسهِ جریانساز است. تمرکز بر حلقههای میانی و تربیتِ نوجوانانی که «صاحبِ ایده» و «اهلِ اقدام» باشند، اولویتِ نخست است. مساجدی که اکنون به کانونهایِ نخبگانیِ دانشآموزی و دانشجویی تبدیل شدهاند، پیشقراولانِ این حرکت هستند.
۲. جهاد تبیین و روایتِ پیشرفت: مسجدِ آینده باید پایگاهِ «راویانِ صادق» باشد. در عصرِ هجمه روایتهای مخدوش، مسجد باید تریبونی برای تبیینِ دستاوردها و تحلیلِ صحیحِ وقایع باشد. همانطور که در پروژههای تمدنی نظیر «روایتِ پیشرفت» دیده میشود، مسجد باید راویِ زیباییهایِ انقلاب برای نسلِ جدید باشد.
۳. همافزاییِ ظرفیتها: مسجد باید محلِ تقاطعِ ظرفیتهای مردمی، خیرین و دستگاههای حاکمیتی باشد. مسجدِ آینده، نهادی است که میتواند «سرمایه اجتماعی» را برای حل معضلاتِ کلانِ شهر بسیج کند.
زنجیره ارزش؛ تحول در مدلِ خدمترسانی
مسجدِ آینده، فراتر از مدیریتِ موازی، به دنبال ایجاد «زنجیره ارزشِ فرهنگی» است. به این معنا که مسجد نباید به صورت جزیرهای عمل کند؛ بلکه باید مانند یک «هابِ اتصال»، ظرفیتهایِ نخبگانِ محله، خیرین و دستگاههای اجرایی را در یک منظومه هماهنگ برای حلِ مسائلِ شهر قرار دهد.
وقتی مسجد به عنوانِ مرکزِ تبادلِ ایده و عمل درآید، دیگر شاهدِ هدررفتِ انرژیهای اجتماعی نخواهیم بود و هر ظرفیتِ کوچکی، تکهای از پازلِ بزرگِ پیشرفتِ محله را تکمیل خواهد کرد. این یعنی مسجد، «مدیریتِ هوشمندِ محله» را در دست میگیرد تا خدمترسانی به مردم، نه یک فعالیتِ جانبی، بلکه اولویتِ اصلیِ زیستِ مؤمنانه باشد.
پیوندِ میاننسلی؛ مسجد به مثابهِ مدرسهِ حیات
یکی از آسیبهای جدیِ عصرِ حاضر، گسستِ میانِ نسلهاست که مسجدِ آینده با تکیه بر الگوی «مدرسهِ حیات»، این شکاف را ترمیم میکند. مسجدِ آینده، عرصهای برای انتقالِ تجربیاتِ پیشکسوتان به نوجوانان و میدان دادن به خلاقیتِ جوانان است. در این الگوی تربیتی، «تجربه» در کنار «شور و نشاط» قرار میگیرد تا ایدههای نوآورانه در بسترِ عقلانیتِ دینی پخته شود.
مساجدِ تراز، اکنون به خانهای تبدیل شدهاند که در آن، کودک با بازی و آموزش، نوجوان با جهادِ تبیین و خلاقیت، و کهنسال با انتقالِ مفاهیمِ اخلاقی، در کنار هم یک «جامعهی کوچکِ آرمانی» را خلق کردهاند؛ الگویی که در آن هیچکس احساسِ بیتفاوتی نمیکند و همگان خود را بخشی از این حرکتِ بزرگِ تمدنی میدانند.
مسجد و تربیتِ انسانِ ترازِ تمدنِ اسلامی
روز ملی مسجد در تقویمِ جمهوری اسلامی، مجالی است برای بازنگری در کارکردِ این نهادِ مقدس. در منطقه آران و بیدگل که پیشینهای درخشان در فرهنگِ دینی و مذهبی دارد، انتظار میرود مساجد با تکیه بر تجربه تاریخی و بصیرتِ انقلابی، به قرارگاههایی تبدیل شوند که خروجیِ آنها، تربیتِ انسانِ ترازِ تمدنِ اسلامی است.
مسجدِ آینده، مسجدی است که در آن «عبادت» به «خدمت» گره میخورد و «نماز»، سرآغازی است برای «مجاهدت». این همان مسیری است که آیندگان را به میراثدارانِ تمدنیِ بزرگ تبدیل خواهد کرد.
نظر شما