خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-مسجد در فرهنگ اسلامی تنها محل برگزاری نماز و آیینهای عبادی نیست؛ بلکه از دیرباز بهعنوان یکی از مهمترین کانونهای شکلگیری ارتباطات اجتماعی، همدلی، تعاون و گرهگشایی از مشکلات مردم شناخته شده است.
خانه خدا در محله، جایی است که مرزهای طبقاتی و اجتماعی رنگ میبازد و انسانها فارغ از جایگاه و موقعیت اجتماعی، شانهبهشانه یکدیگر در صفوف نماز میایستند؛ تصویری از برادری و وحدتی که میتواند از دیوارهای مسجد فراتر رفته و در متن زندگی اجتماعی مردم جریان پیدا کند.
هفته جهانی مسجد فرصتی است برای بازخوانی جایگاه این خانههای نور و معنویت در جامعه امروز؛ مساجدی که اگر با نیازهای واقعی مردم پیوند بخورند، میتوانند علاوه بر تقویت ایمان و معنویت، در کاهش آسیبهای اجتماعی، حل اختلافات، ایجاد ارتباط میان نسلها و افزایش مشارکت عمومی نقشآفرینی کنند.
حجتالاسلام موسی آذرنیوند، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی بیرجند و عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه بیرجند، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان، مسجد را یکی از مهمترین ظرفیتهای اجتماعی برای تقویت همدلی و انسجام میان مردم دانست و بر ضرورت فعالتر شدن این پایگاه در عرصههای اجتماعی، فرهنگی و محلهای تأکید کرد.
مسجد؛ خانه مشترک اقشار مختلف جامعه
حجتالاسلام آذرنیوند با بیان اینکه مسجد با محوریت توحید و عبادت جمعی میتواند تفاوتهای قومی، طبقاتی و صنفی را کمرنگ کند، اظهار کرد: در صفوف بههمفشرده نماز، غنی و فقیر، کارمند و کارگر، جوان و سالمند در کنار یکدیگر قرار میگیرند و همین تجربه عملی برابری، حس برادری دینی را تقویت میکند.
وی افزود:مسجد با ایجاد هویت دینی مشترک و شکلدهی به یک شبکه همسایگی پایدار، زمینه همدلی و انسجام اجتماعی را فراهم میکند مسجد با ایجاد هویت دینی مشترک و شکلدهی به یک شبکه همسایگی پایدار، زمینه همدلی و انسجام اجتماعی را فراهم میکند و میتواند از شکلگیری شکافهای اجتماعی در محله جلوگیری کند.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: زمانی که مسجد بتواند همه اقشار محله را زیر یک سقف گردهم آورد، به تدریج اعتماد میان افراد افزایش پیدا میکند و ارتباطاتی شکل میگیرد که در بسیاری از مواقع میتواند در حل مشکلات و مسائل اجتماعی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
جوانان؛ سرمایه اجتماعی مساجد
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در ادامه درباره چگونگی نزدیکتر شدن نسل جوان و بزرگسال از طریق مسجد گفت: باید مسئولیتهای واقعی به جوانان در کنار بزرگسالان واگذار شود.
وی ادامه داد:مدیریت برنامههای فرهنگی، هیئتها و گروههای جهادی میتواند زمینه حضور جدیتر جوانان در مسجد را فراهم کندمدیریت برنامههای فرهنگی، هیئتها و گروههای جهادی میتواند زمینه حضور جدیتر جوانان در مسجد را فراهم کند و در کنار آن، برگزاری جلسات هماندیشی میاننسلی، حلقههای قرآنی مشترک، اردوها و برنامههای مهارتی و فرهنگی نیز در افزایش اعتماد متقابل مؤثر است.
حجت الاسلام آذرنیوند با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاه صرفاً آمرانه به نسل جوان، تصریح کرد: باید دغدغههای جوانان شنیده شود و فضای گفتوگوی صمیمی در مسجد شکل بگیرد؛ چراکه این مسئله میتواند فاصله میان نسلها را کاهش دهد.
وی گفت: مسجد باید به محلی برای تعامل سازنده و همافزایی تجربه بزرگسالان با انرژی و خلاقیت جوانان تبدیل شود مسجد باید به محلی برای تعامل سازنده و همافزایی تجربه بزرگسالان با انرژی و خلاقیت جوانان تبدیل شود؛ جوانی که احساس کند در مسجد دیده و شنیده میشود و برای او مسئولیت و نقش واقعی تعریف شده است، ارتباط عمیقتری با این پایگاه برقرار خواهد کرد.
مسجد؛ کانون میانجیگری و کاهش آسیبهای اجتماعی
این کارشناس مذهبی همچنین با اشاره به ظرفیت مسجد در حل اختلافات و کاهش آسیبهای اجتماعی اظهار کرد: مسجد میتواند بهعنوان کانون داوری و میانجیگری محلی عمل کند و امام جماعت و معتمدان مسجد با تکیه بر آموزه قرآنی «اصلاح ذات البین» و سنت حسنه کدخدامنشی، در حل اختلافات خانوادگی و محلهای نقشآفرین باشند.
وی افزود: ارائه خدمات مشاورهای، راهاندازی صندوقهای قرضالحسنه، کمک به خانوادههای آسیبدیده و تشکیل گروههای صلح و سازش از جمله اقداماتی است که میتواند علاوه بر کاهش آسیبهای اجتماعی، اعتماد عمومی به مسجد را نیز افزایش دهد.
حجت الاسلام آذرنیوند با بیان اینکه مسجد باید برای مردم به یک پناهگاه اجتماعی تبدیل شود، گفت: اگر مردم بدانند در زمان بروز مشکل میتوانند به مسجد و امام جماعت مراجعه کنند و از مشورت، حمایت و ظرفیت معتمدان برخوردار شوند، جایگاه اجتماعی مسجد در محله بیش از پیش تقویت خواهد شد. اگر مردم بدانند در زمان بروز مشکل میتوانند به مسجد و امام جماعت مراجعه کنند و از مشورت، حمایت و ظرفیت معتمدان برخوردار شوند، جایگاه اجتماعی مسجد در محله بیش از پیش تقویت خواهد شد.
وی ادامه داد: بسیاری از اختلافات و آسیبهای اجتماعی در مراحل ابتدایی با گفتوگو، میانجیگری و ورود افراد مورد اعتماد قابل حل است و مسجد میتواند یکی از مهمترین بسترهای این امر باشد.
برنامههای فرهنگی؛ فرصتی برای تحکیم پیوندهای اجتماعی
عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه بیرجند درباره تأثیر برگزاری برنامههای فرهنگی و مذهبی بر تقویت ارتباطات اجتماعی نیز بیان کرد: این برنامهها با ایجاد تعامل چهرهبهچهره، تجربه مشترک دینی و فرهنگی، گسترش شبکه آشناییها و افزایش سرمایه اجتماعی، حس تعلق محلی و اعتماد متقابل را تقویت میکنند.
وی گفت: وقتی مردم در مناسبتهای مذهبی، جشنها، عزاداریها و کلاسهای آموزشی در کنار یکدیگر قرار میگیرند، گفتوگوهای غیررسمی شکل میگیرد و بسیاری از سوءتفاهمها کاهش مییابد.
حجت الاسلام آذرنیوند افزود: این ارتباطات میتواند پیوندهای همسایگی را مستحکمتر کند و از انزوا، گسست اجتماعی و آسیبهای ناشی از فردگرایی جلوگیری کند.
وی تأکید کرد: مسجد زمانی میتواند نقش واقعی خود را در جامعه ایفا کند که برنامههای آن تنها به مناسبتهای خاص محدود نشود، بلکه برنامههای فرهنگی، آموزشی، اجتماعی و مهارتی متناسب با نیازهای مختلف مردم محله نیز در آن جریان داشته باشد.
امام جماعت؛ محور اعتمادسازی و مشارکت مردمی
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در ادامه با اشاره به نقش امام جماعت و فعالان مسجد در ایجاد وحدت و همدلی بین مردم اظهار کرد: امام جماعت و فعالان مسجد محور اعتمادسازی و انسجام هستند امام جماعت و فعالان مسجد محور اعتمادسازی و انسجام هستند و با سعه صدر، رفتار اخلاقی، پرهیز از اقدامات تفرقهزا و حضور میدانی در مسائل مردم میتوانند مسجد را به خانه مشترک همه اقشار تبدیل کنند.
وی افزود: نقش امام جماعت تنها به اقامه نماز محدود نیست؛ بلکه امام جماعت با شنیدن مشکلات مردم، رازداری، عدالت در برخورد با مراجعان و ایجاد فضای امن روانی، مرجعیت معنوی و اجتماعی خود را تثبیت میکند.
حجت الاسلام آذرنیوند ادامه داد: فعالان مسجد نیز با خدمت خالصانه، جلب مشارکت مردم و ایجاد زمینه برای حضور گروههای مختلف، میتوانند این انسجام را توسعه دهند.
وی با تأکید بر اهمیت گفتوگو در مسجد گفت:مسجد باید محل شنیدن صداهای مختلف جامعه باشد مسجد باید محل شنیدن صداهای مختلف جامعه باشد و امام جماعت باید بتواند با سعه صدر، مردم را در کنار یکدیگر قرار دهد و از ظرفیتهای مختلف برای حل مسائل محله استفاده کند.
مسجد؛ پایگاه اجتماعی فعال در متن زندگی مردم
این کارشناس مذهبی در ادامه با اشاره به ضرورت تبدیل مسجد به پایگاه مشارکت اجتماعی مردم گفت: برای این منظور باید مسجد را از حالت صرفاً عبادی به یک پایگاه اجتماعی فعال ارتقا داد.
وی تصریح کرد: شناسایی نیازهای محله، تشکیل کارگروههای مردمی در حوزههای فرهنگی، اقتصادی، عمرانی و اجتماعی، همکاری با نهادهای محلی مانند مدارس، بسیج، خیریهها و شوراهای محلی، شفافیت در اداره امور و گزارشدهی به مردم از جمله اقداماتی است که میتواند مشارکت عمومی را افزایش دهد.
حجت الاسلام آذرنیوند بهرهگیری از رسانه و فضای مجازی برای اطلاعرسانی و جذب مخاطب را نیز ضروری دانست و افزود: باید ابتکار عمل را به خود مردم، بهویژه جوانان متخصص و علاقهمند، واگذار کرد تا آنان نیز در حل مسائل محله نقش داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: اگر مسجد نیازهای واقعی مردم را بشناسد و برای حل این نیازها از ظرفیت خود مردم استفاده کند، به مرور به مرجع حل مسائل محله تبدیل خواهد شد؛ مرجعی که در کنار کارکرد عبادی و معنوی، نقش مهمی در ایجاد همدلی، افزایش سرمایه اجتماعی، کاهش آسیبها و تقویت مشارکت مردم ایفا میکند.
نظر شما