به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از یاسوج، مسجد در فرهنگ اسلامی تنها یک بنای مقدس برای برگزاری نماز نیست، بلکه از نخستین روزهای شکلگیری جامعه اسلامی، محل پیوند ایمان و زندگی مردم بوده که در آن نماز اقامه میشد، قرآن آموزش داده میشد، مردم با یکدیگر ارتباط میگرفتند و درباره مسائل مهم جامعه به گفتوگو مینشستند و به همین دلیل، هرگاه جامعه اسلامی با یک حادثه بزرگ مواجه شده، طبیعی است که مسجد نیز در متن آن حادثه قرار گرفته است.
امروز نیز اگر از نقش مسجد در موضوع شهادت و خونخواهی سخن میگوییم، باید مسجد را همان پایگاه زندهای بدانیم که میتواند یک حادثه را برای مردم معنا کند.
شهادت قائد شهید امت حضرت آیت الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه ای(قدس الله نفس الزکیه) و جمعی از شهدای این جبهه، تنها یک واقعه برای سوگواری نیست، بلکه حادثهای است که نیازمند تبیین بوده تا نسل جوان بداند چه اتفاقی افتاده، شهید برای چه آرمانی ایستاد و جامعه در برابر این خون چه مسئولیتی دارد؟.
استاد دانشگاه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج به مفهوم خونخواهی در فرهنگ اسلامی اشاره کرد و گفت: در نگاه دینی، خون شهید فراموششدنی نیست، قرآن کریم درباره شهید میفرماید: «وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْیَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ»؛ یعنی شهید را نباید مرده پنداشت، بلکه او نزد پروردگارش زنده است»، وقتی قرآن برای شهید حیات قائل میشود، جامعه نیز نمیتواند شهادت او را به یک خاطره پایانیافته تبدیل کند؛ خون شهید باید در مسیر حیات اجتماعی امت اثر خود را نشان دهد.
«ستار هدایتخواه» با اشاره به اینکه یکی از روشنترین جلوههای این نگاه را در فرهنگ عاشورا میبینیم که خون سیدالشهدا(ع) نه پایان یک حادثه، بلکه آغاز یک جریان تاریخی شد، افزود: عاشورا ماندگار شد، چون خون امام حسین(ع) در حافظه امت باقی ماند و پیام آن نسل به نسل منتقل شد و شعار «یا لثارات الحسین(ع)» به عنوان ندایی برای فراموش نکردن خون مظلوم و ایستادن در برابر جریان ظلم نیز در همین بستر تاریخی معنا پیدا میکند .
وی با بیان اینکه اگر امروز از «یا لثارات الحسین(ع)» سخن میگوییم، نباید آن را صرفاً یک شعار حماسی بدانیم، زیرا پشت این شعار، یک منطق معرفتی قرار دارد، ادامه داد: اینکه خون مظلوم نباید بیپاسخ بماند، ظلم نباید عادی شود و جامعه مؤمنان نباید نسبت به سرنوشت حق بیتفاوت باشند، از همین منظر است که میتوان مفهوم خونخواهی قائد شهید را در امتداد فرهنگ عاشورا فهم کرد.
این پژوهشگر دینی آنچه امروز با عنوان خونخواهی قائد شهید مطرح میشود را در نگاه جامعه مؤمنان، ادامه همان عهد تاریخی با خون شهید دانست و ادامه داد: وقتی رهبری که سالها در مسیر هدایت، مقاومت و دفاع از آرمانهای امت ایستاده، به شهادت میرسد، طبیعی است که جامعه نسبت به این حادثه احساس مسئولیت کند و این مسئولیت فقط در سوگواری خلاصه نمیشود؛ بلکه در حفظ راه، تقویت جبهه حق و ایستادگی در برابر عاملان و زمینهسازان این جنایت نیز خود را نشان میدهد.
هدایتخواه با بیان اینکه «خونخواهی» نباید از معرفت جدا شود، اظهار کرد: اگر خونخواهی را فقط در یک شعار خلاصه کنیم، پس از مدتی اثر خود را از دست میدهد، اما اگر مردم بدانند خون شهید چه پیامی دارد و چرا باید راه او ادامه پیدا کند، آن خون به یک حرکت ماندگار اجتماعی تبدیل میشود و مسجد دقیقاً در همین نقطه میتواند نقشآفرین باشد؛ یعنی میان عاطفه مردم و معرفت دینی پیوند برقرار کند.
استاد دانشگاه و پژوهشگر دینی ضمن اشاره به جایگاه مسجد در فرهنگ اسلامی، گفت: مسجد باید در کنار اقامه نماز و تربیت دینی، به پایگاه تبیین فرهنگ شهادت و خونخواهی قائد شهید امت تبدیل شود، چراکه خونخواهی در منطق عاشورا صرفاً یک مطالبه احساسی نیست، بلکه عهدی برای زنده نگه داشتن راه شهید، مقابله با ظلم و تداوم مسیر حق است.
وی با بیان اینکه مسجد باید برای نوجوان و جوان توضیح دهد که چرا پرچم سرخ خونخواهی برافراشته میشود، «یا لثارات الحسین» چه سابقهای دارد و چرا امروز برخی از مردم شعار «یا لثارات الخامنهای» را در امتداد همان فرهنگ مطرح میکنند؟، بیان کرد: این موضوع اگر درست تبیین شود، نسل جدید درمییابد که مسئله فقط یک فرد نیست؛ بلکه مسئله دفاع از یک راه و جلوگیری از خاموش شدن پرچمی بوده که شهید برای برافراشته ماندن آن ایستادگی کرده است.
هدایتخواه پیوند اربعین و فرهنگ خونخواهی را یادآور شد و افزود: اربعین نیز در حقیقت یکی از بزرگترین جلوههای زنده ماندن پیام عاشورا بوده و کاروانی که از کربلا آغاز شد، در طول قرنها ادامه پیدا کرد و امروز میلیونها انسان در مسیر سیدالشهدا(ع) حرکت میکنند و همین ظرفیت میتواند پیام شهدای امروز از جمله قائد شهید امت را نیز به یک گفتمان فراتر از مرزها تبدیل کند؛ همانگونه که ایشان پیشتر نیز بر ظرفیت اربعین برای نمایش وحدت خونخواهان و پیوند این حرکت با عاشورا تأکید کرده است.
این پژوهشگر دینی ضمن بیان اینکه مسجد در این میان میتواند حلقه اتصال عاشورا با مسائل امروز باشد، اظهار کرد: اگر نسل جوان در مسجد فقط تاریخ عاشورا را بشنود اما نتواند نسبت آن را با مسائل زمان خود بفهمد، بخشی از رسالت تربیتی مسجد بر زمین مانده و باید به جوان گفته شود همانگونه که جامعه پس از عاشورا مسئول بود پیام امام حسین(ع) را زنده نگه دارد، جامعه امروز نیز در برابر خون شهدای خود مسئولیت دارد.
وی آیات قرآن درباره مقابله با ظلم را یادآور شد و گفت: قرآن کریم در سوره شوری میفرماید: «وَلَمَنِ انتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولَئِکَ مَا عَلَیْهِمْ مِنْ سَبِیلٍ»؛ یعنی کسانی که پس از ستمی که بر آنان رفته برای احقاق حق ایستادگی میکنند، مورد مؤاخذه نیستند» و در ادامه همین آیات نیز بر صبر، گذشت و پرهیز از تجاوز تأکید شده؛ بنابراین در منطق قرآن، مقابله با ظلم با بیضابطگی و ظلم متقابل یکی نیست و مطالبه حق باید در چارچوب عدالت و حکمت دنبال شود و همین مسئله نشان میدهد مسجد باید در کنار ایجاد روحیه مقاومت، اخلاق مقاومت را نیز آموزش دهد.
هدایتخواه ضمن تأکید بر اینکه جامعهای که از خون شهید سخن میگوید باید عدالت را بشناسد، حدود رفتار خود را بداند و اجازه ندهد احساسات جای عقل و تدبیر را بگیرد، ادامه داد: خونخواهی اگر از مسیر معرفت خارج شود، ممکن است به یک واکنش زودگذر تبدیل شود، اما اگر بر پایه ایمان و بصیرت شکل بگیرد، میتواند به یک اراده مستمر برای دفاع از حق تبدیل شود.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه مسجد باید بتواند این مفاهیم را به زبان نسل جدید بیان کند، بیان کرد: امروز نمیتوان فقط با سخنرانیهای طولانی، جوان را با معارف شهادت همراه کرد، باید فرصت گفتوگو ایجاد شود، پرسشهای جوان را شنید، تاریخ را برای وی روایت کرد و اجازه داد درباره مفهوم شهادت، مقاومت، عدالت و خونخواهی سؤال کند؛ ضمن اینکه مسجدی که پرسش جوان را تحمل و پاسخ مستدل ارائه کند، میتواند اعتماد نسل جدید را به دست آورد.
وی یکی دیگر از وظایف مسجد را جلوگیری از تحریف مفهوم شهادت دانست و اظهار کرد: نباید اجازه دهیم شهادت صرفاً به یک تصویر، مراسم یا مناسبت تقلیل پیدا کند، شهید یک پیام دارد و آن پیام باید برای مردم روشن شود، اگر قائد شهید برای استقلال، عزت، ایمان، مقاومت و دفاع از حق ایستاد، جامعه باید نسبت خود را با همین ارزشها مشخص کند، اینجاست که خون شهید از یک خاطره به یک مسئولیت تبدیل میشود.
هدایتخواه ادامه داد: مسجد میتواند برای این منظور حلقههای معرفتی، نشستهای جوانان، جلسات قرآن، روایتگری شهدا و گفتوگوهای تربیتی را در کنار مناسبتهای مذهبی فعال کند و حتی میتوان در شبهای مسجد، بخشی از برنامه را به بررسی آیات قرآن درباره شهادت، ظلم و نصرت حق اختصاص داد تا مردم با ریشههای قرآنی این مفاهیم آشنا شوند.
وی نقش امام جماعت و فعالان فرهنگی مسجد در این زمینه را یادآور شد و گفت: اگر قرار است مسجد پایگاه تبیین خونخواهی قائد شهید باشد، امام جماعت باید در کنار اقامه نماز، نقش هدایت فکری مردم را نیز بر عهده بگیرد، کانون فرهنگی مسجد، هیئت، پایگاه بسیج و گروههای مردمی نیز میتوانند هرکدام بخشی از این مأموریت را دنبال کنند و وقتی این مجموعهها در کنار یکدیگر قرار گیرند، مسجد از حالت برنامهمحوری خارج شده و به یک قرارگاه فرهنگی واقعی تبدیل میشود.
این پژوهشگر دینی ضمن بیان اینکه مسجد باید بتواند بین نسلهای مختلف ارتباط برقرار کند، بیان کرد: پدر و مادرهایی که سالها با فرهنگ انقلاب و دفاع از آرمانهای شهدا زندگی کردهاند، تجربهای دارند که باید به نسل جوان منتقل شود و در مقابل، جوانان نیز پرسشها و دغدغههای تازهای دارند که باید شنیده شود که مسجد بهترین مکان برای شکل دادن به این گفتوگوی بیننسلی است.
هدایتخواه با اشاره به اینکه اگر امروز پرچم خونخواهی قائد شهید در مسجد برافراشته میشود، باید در کنار آن پرچم معرفت نیز برافراشته باشد، افزود: جامعه باید بداند خونخواهی فقط فریاد زدن نیست، حفظ انسجام، شناخت دشمن، تقویت ایمان، دفاع از مظلوم، حفظ عزت ملی و ادامه راه شهید نیز بخشی از آن بوده و خونخواهی زمانی به نتیجه میرسد که دشمن احساس کند با شهادت یک شخصیت، یک ملت از حرکت بازنمیایستد.
وی ضمن تأکید بر اینکه شاید دشمن تصور کند با حذف یک چهره، یک جریان نیز متوقف میشود، اما تاریخ عاشورا نشان داد که خون شهید میتواند یک ملت را بیدار کند، خاطرنشان کرد: امروز نیز اگر مسجد بتواند این بیداری را با معرفت، وحدت و تربیت نسل جدید همراه کند، شهادت قائد شهید میتواند به جای نقطه پایان، به نقطه آغاز یک حرکت عمیقتر تبدیل شود.
این استاد دانشگاه یادآور شد: مسجد باید خانهای باشد که در آن از شهید فقط با اندوه یاد نشود، باید از وی با عهد یاد کرد، عهد برای ادامه راه، دفاع از حق، ایستادگی در برابر ظلم و عهد برای تربیت نسلی که بداند خون شهید چه مسئولیتی بر دوش جامعه گذاشته است.
هدایتخواه گفت: امروز رسالت مسجد بیش از آنکه صرفاً برگزاری مراسم باشد، تبیین و تربیت بوده و میتواند جایی باشد که در آن «یا لثارات الحسین(ع)» از یک شعار تاریخی به یک درس معرفتی تبدیل شود و خونخواهی قائد شهید نیز در امتداد همان فرهنگ، با بصیرت، انسجام، حکمت و مسئولیت اجتماعی دنبال شود؛ چراکه ماندگاری خون شهید، به ماندگاری راه وی وابسته است.
نظر شما