به گزارش خبرگزاری شبستان حجتالاسلام علی لطیفی، معاون وزیر و رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، در سیونهمین اجلاس رؤسای آموزش و پرورش کشور، با طرح این پرسش که «در مدرسه فقط به دانشآموزان ریاضی و فارسی و علوم و... یاد بدهیم یا آنها را برای زندگی فردی و اجتماعی شایسته هم آماده کنیم؟» اظهار کرد: اگر وظیفه دوم را نیز قبول داریم، یعنی در برنامه درسی باید به شایستگیهای عمومی هم بپردازیم.
وی افزود: شایستگیهای عمومی، مجموعهای درهمتنیده از دانش، مهارت، نگرش و توانمندی است که کسب آنها به افراد کمک میکند تا با مسائل فردی و اجتماعی زندگی امروز و فردا بهصورت مؤثر مواجه شوند و بتوانند زندگی شایستهای داشته باشند.
هویت اسلامی ـ ایرانی؛ یکی از چهار شایستگی پایه و عمومی
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی با اشاره به جایگاه هویت اسلامی ـ ایرانی در برنامه درسی جدید گفت: «هویت اسلامی ـ ایرانی» یکی از چهار شایستگی پایه و عمومی شامل هویت اسلامی ـ ایرانی، ارتباط مسئولانه و مؤثر، تفکر و تعقل و خویشتنسازی در برنامه درسی جدید است.
لطیفی در تبیین مفهوم هویت اسلامی ـ ایرانی اظهار کرد: به زبان ساده، هویت اسلامی ـ ایرانی یعنی خودآگاهی و تعلق خاطر ما ایرانیان مسلمان نسبت به اینکه چه کسی هستیم و چه ویژگیها، بینشها، باورها، گرایشها و نقشهای فردی و اجتماعی داریم.
زیستبوم جدید برنامه درسی از مهر ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرای سراسری میشود
وی در ادامه با تشریح روند اجرای زیستبوم جدید برنامه درسی گفت: از مهر ۱۴۰۵ نخستین مرحله اجرای سراسری زیستبوم جدید برنامه درسی، با شروع از دوره و پایه اول ابتدایی، در ۲۰۰ مدرسه ابتدایی در تمام استانها آغاز میشود و در هر استان دو منطقه در این مرحله حضور خواهند داشت.
لطیفی تأکید کرد: در زیستبوم جدید، فقط کتابهای درسی تغییر نکردهاند، بلکه دو اتفاق مهم دیگر نیز افتاده است؛ نخست اینکه برای همه فعالیتهای آموزشی و پرورشی مدرسه، یک برنامه درسی یکپارچه خواهیم داشت که از این پس آن را «برنامه درسی مدرسهای» مینامیم. اتفاق مهم دوم، پشتیبانی از مدرسه در اجرای برنامه درسی و رصد وضعیت آن در طول سال تحصیلی است.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی همچنین خاطرنشان کرد: دورههای آموزشی برای استقرار این برنامه تحولی در حال برگزاری است.
لطیفی در بخش دیگری از سخنان خود با تشریح فرایند شناسایی ابعاد و مؤلفههای تفصیلی هویت اسلامی ـ ایرانی گفت: برای شناسایی این ابعاد، یک پروژه نیازسنجی انجام شد که بیش از ۱۰۰ مطالعه، تحقیق یا گزارش مدیریتی ناظر به نیازها، آسیبها و مشکلات تربیتی، فرهنگی و اجتماعی حال و آینده ایران بهصورت نظاممند مرور شد.
وی ادامه داد: تحلیل اسناد بالادستی و همچنین تحلیل بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره هویت اسلامی ـ ایرانی و آنچه از آموزش و پرورش در این زمینه انتظار میرود، از دیگر اقدامات انجامشده در این فرایند بوده است.
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی همچنین تصریح کرد: در این زمینه، چارچوب شایستگی هفت کشور و ۱۰ سازمان، مؤسسه بینالمللی و فراملیتی بهصورت تطبیقی مطالعه شده است.
هویت اسلامی ـ ایرانی را چگونه در مدرسه پرورش دهیم؟
لطیفی در ادامه ارائه خود، پس از تشریح فرایند شناسایی ابعاد و مؤلفههای تفصیلی هویت اسلامی ـ ایرانی، به موضوع چگونگی پرورش این شایستگی در مدرسه پرداخت و گفت: ابعاد این شایستگی شامل هویت دینی ـ معنوی، هویت محلی ـ ملی ـ انقلابی و هویت خانوادگی ـ جنسیتی است.
وی این موضوع را یکی از محورهای مهم زیستبوم جدید برنامه درسی دانست و بر ضرورت توجه به چگونگی پرورش هویت اسلامی ـ ایرانی در محیط مدرسه تأکید کرد.
تغییر ۶۸ کتاب درسی پایه دهم و ۷۱ کتاب پایه یازدهم فنیوحرفهای و کاردانش
رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی در بخش دیگری از سخنان خود به تغییرات جدید رشتهها و کتابهای درسی شاخههای فنیوحرفهای و کاردانش اشاره کرد و گفت: نقطه عزیمت این تغییرات، ارزشیابی برنامههای درسی موجود با توجه به تحولات بازار کار، تغییرات فناوری، ملاحظات دنیای آموزش و تکالیف اسناد و مصوبات بالادستی بوده است.
وی تاکید کرد: نتیجه این فرایند، تغییر و بهروزرسانی تعدادی از رشتههای فنیوحرفهای و کاردانش و تصویب آنها در شورای عالی آموزش و پرورش بوده است. در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴، تعداد ۶۸ کتاب پایه دهم تغییر کرده و در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ نیز ۷۱ کتاب پایه یازدهم تغییر کرده است.
سهم ناچیز تعطیلی مدارس در کاهش ناترازی انرژی/ ۳ پیشنهاد برای پژوهشمحور شدن آموزشوپرورش
در ادامه این نشست محبی رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزشوپرورش با تأکید بر ضرورت پژوهشمحوری در نظام تعلیموتربیت اظهار کرد: جایگاه پژوهش در نظام آموزشی ضروری است و شاخص رشد یا عقبماندگی هر مجموعه آموزشی به چگونگی توجه آن مجموعه به پژوهش بازمیگردد.
وی افزود: هیچ کاری بدون تحقیق به نتیجه نمیرسد و بهترین وسیله برای انجام کار، پژوهش است؛ موضوعی که در احادیث و سیره دینی نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزشوپرورش، ریشه بسیاری از مشکلات کشور را در دو مسئله دانست و گفت: نخست اینکه نظام حکمرانی و مدیریت ما به اندازه کافی علمی و دانشبنیان نیست و دوم اینکه نظام تعلیموتربیت نیز به تبع آن، پژوهشمحور نشده است.
محبی با اشاره به برخی نکات مطرحشده از سوی وزیر آموزشوپرورش، تصمیمگیری بر مبنای خرد جمعی، مشارکت نخبگان و نظارت دقیق را از مصادیق مدیریت پژوهشمحور دانست و اظهار کرد: در حوزه سیاستگذاری، اجرا و ارزیابی، نبود باور کافی به کار علمی و پژوهشی از چالشهای اصلی سازمانهایی است که رشد لازم را ندارند.
سهم ناچیز تعطیلی مدارس در کاهش ناترازی انرژی
وی با اشاره به مطالعات انجامشده درباره تعطیلی مدارس در شرایط ناترازی انرژی گفت: بررسیها نشان میدهد سهم تعطیلکردن مدارس در اصلاح ناترازی انرژی حدود ۱.۵ درصد است، در حالی که سهم مصرف خانوادهها بیش از ۳۰ درصد است؛ بنابراین میتوان با فرهنگسازی در خانوادهها، مصرف انرژی را کاهش داد و از تعطیلی مدارس جلوگیری کرد.
محبی همچنین با اشاره به تعطیلی مدارس به دلیل آلودگی هوا اظهار کرد: در دنیا شاخص بالای ۲۰۰ مبنای تعطیلی مدارس قرار میگیرد، اما در کشور ما گاهی بدون اتکا به یک مبنای پژوهشی روشن، با شاخص ۷۰ مدارس تعطیل میشوند.
عوامل افت تحصیلی دانشآموزان فقط در مدرسه نیست
رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزشوپرورش با اشاره به نتایج مطالعات انجامشده درباره آزمونهای تیمز و پرلز گفت: در بررسی عوامل مؤثر بر پایین بودن کیفیت عملکرد تحصیلی دانشآموزان دوره ابتدایی، ۱۴ عامل مورد بررسی قرار گرفت که عامل اول و دوم در داخل مدرسه نبود، بلکه به محیط خانواده، از جمله سواد تربیتی والدین و میزان کتاب و مطالعه در خانه، مربوط میشد.
سه پیشنهاد برای پژوهشمحور شدن آموزشوپرورش
محبی در ادامه سه پیشنهاد برای بهبود روند تعلیموتربیت ارائه کرد و گفت: نخستین پیشنهاد، حاکمکردن مدیریت علمی از طریق تصمیمگیری بر مبنای یافتههای پژوهشی معتبر و استفاده از هیئتهای اندیشهورزی است.
وی افزود: در برخی موارد، هیئتهای اندیشهورزی به جلسات عادی تقلیل یافته و در برخی موارد نیز بیش از اندازه بزرگ شدهاند و به جای ترکیبی محدود و تخصصی، افراد زیادی از بیرون وارد آن شدهاند.
رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزشوپرورش، ارتقای اثربخشی پژوهشها را دومین پیشنهاد دانست و اظهار کرد: پژوهش باید از نظام مسائل آغاز شود و یافتههای آن در قالب توصیههای سیاستی دقیق در اختیار مدیران قرار گیرد. برخی پژوهشهای ارسالشده از استانها ارتباط مشخصی با نظام مسائل یا آموزشوپرورش ندارند که این روند باید اصلاح شود.
وی سومین پیشنهاد را پژوهشمحور شدن مدرسه عنوان کرد و گفت: مدرسه باید یادگیرنده، پژوهنده و هویتساز باشد و این هدف با بهرهگیری از خرد جمعی، تشکیل هیئتهای اندیشهورزی در مدارس و ارتقای توان پژوهشی معلمان محقق میشود.
محبی با اشاره به آمار ثبتشده در سامانه پژوهشمحوری آموزشوپرورش گفت: اکنون ۷۸ هزار معلم اقدامپژوه و حدود ۸۰ هزار دانشآموز پژوهنده در سامانه ثبت شدهاند و این میزان باید افزایش یابد تا بتوان با ریلگذاری علمی و درست، مشکلات انباشته سالهای گذشته را بهصورت مرحلهبهمرحله و مبتنی بر علم برطرف کرد.
ارزیابی شایستگی ۵۰ هزار داوطلب دانشجومعلم
بنابراین گزارش مهرزاد حمیدی در سی و نهمین اجلاس مدیران و رؤسای ادارات آموزش و پرورش نواحی و مناطق سراسر کشور با گرامیداشت یاد و نام شهدای ایران اسلامی و آرزوی طول عمر پربرکت برای رهبر معظم انقلاب، از تدوین برنامه راهبردی این دانشگاه خبر داد.
وی با اشاره به محورهای این برنامه اظهار کرد: این برنامه با الهام از اسناد بالادستی، بهویژه سند تحول بنیادین آموزشوپرورش، تدوین شده است و تحول در معماری کلان برنامه درسی، توسعه درس کارورزی، تحول در نیروی انسانی، آمایش سرزمین و پیگیری دانشگاه جامع، جامعهمحور و استانی را در بر میگیرد.
حمیدی افزود: تحول در برنامههای تربیتی، فرهنگی و ورزشی با اتکا به دانشجویان، غنیسازی اوقات فراغت، زیست شبانه، تنوعبخشی و توسعه منابع مالی، تحول در ساختار ستادی به نفع استانها و تغییر ساختار استانی به نفع دانشکدهها و دانشکدهمحوری، از دیگر برنامههای دانشگاه فرهنگیان است.
رئیس دانشگاه فرهنگیان توسعه، ترویج و عمومیسازی پژوهش در دانشکدهها را نیز از برنامههای مورد توجه این دانشگاه دانست و گفت: تا اول مهرماه، سه برنامه اصلی را با همکاری رؤسای آموزشوپرورش، مدیران کل استانها و رؤسای شهرستانهای دارای دانشکده فرهنگیان دنبال خواهیم کرد.
وی ادامه داد: نخستین برنامه، ارزیابی شایستگی معلمی داوطلبان است. حدود ۲۵ هزار نفر در سال تحصیلی جدید به دانشگاه فرهنگیان افزوده میشوند و تقریباً دو برابر این تعداد برای طی فرایند ارزیابی به دانشگاه معرفی خواهند شد.
حمیدی «پروژه فرصت مهر» و پیگیری مسائل مرتبط با اسکان دانشجومعلمان را دومین اولویت دانست و تصریح کرد: توسعه کارورزی و مدارس وابسته نیز سومین برنامهای است که برای اجرای آن به همکاری جدی آموزشوپرورش استانها نیاز داریم.
وی درباره سهم مولفههای مختلف در پذیرش دانشجومعلمان گفت: بر اساس قوانین موضوعه، ۱۵ درصد آزمون سراسری، ۱۰ درصد آزمون اختصاصی، ۵۰ درصد سوابق تحصیلی و ۲۵ درصد ارزیابی شایستگی در پذیرش دانشجومعلمان ترم اول مؤثر است.
رئیس دانشگاه فرهنگیان با بیان اینکه تیمی سراسری متشکل از نمایندگان استانها، دانشگاه و بخش گزینش تشکیل شده است، افزود: این فرایند با همکاری معاونت اداری و مالی و مرکز برنامهریزی نیروی انسانی وزارت آموزشوپرورش دنبال میشود.
وی تواناییهای کلامی، نوشتاری، تحلیلی، تعاملی، شناختی و یادگیری را از مؤلفههای مورد ارزیابی عنوان کرد و گفت: خلاقیت، مسئولیتپذیری، شوق و انگیزه داوطلبان نیز در این فرایند بررسی میشود.
حمیدی درباره شیوه اجرای ارزیابی شایستگی معلمی اظهار کرد: داوطلبان در فضایی حرفهای وارد اتاق مصاحبه میشوند و سناریوها و استانداردهای پیشبینیشده برای آنان اجرا خواهد شد. پرسشها متفاوت است و پس از مشاهده و ثبت سوابق، امتیازات بهصورت مستقل ثبت میشود.
وی افزود: این فرایند در استانها با ریاست ستاد استانی و به ریاست مدیرکل آموزشوپرورش استان برگزار میشود. ستادهای استانی هم در حوزه ارزیابی و هم در زمینه رسیدگی به اعتراضات احتمالی فعال خواهند بود.
رئیس دانشگاه فرهنگیان با اشاره به ترکیب گروههای ارزیابی گفت: یک معلم مجرب، روانشناس، عضو هیئت علمی، مسئول پذیرش و نماینده حراست در این گروهها حضور دارند و مسئولیت اجرای فرایند را بر عهده خواهند داشت. بسیج منابع، راهبری، هماهنگی، نظارت، صیانت و پاسخگویی را از وظایف مدیران کل آموزشوپرورش استانها در این زمینه هستند.
حمیدی به کمبود فضای خوابگاهی در برخی استانها اشاره کرد و گفت: استانهای خراسان رضوی، هرمزگان، خوزستان، فارس، مرکزی، همدان، کرمان، آذربایجان شرقی، تهران و لرستان از نظر فضای خوابگاهی در وضعیت نیازمند توجه قرار دارند. با توجه به افزایش ۲۵ هزار نفری دانشجومعلمان، لازم است ظرفیت اتاقهای خوابگاهی در این استانها هرچه سریعتر مشخص و تامین شود.
وی بر ضرورت تقویت کارورزی دانشجومعلمان تاکید کرد و گفت: کارورزی باید در مدرسه انجام شود؛ زیرا معلم با گسست از مدرسه، معلم نخواهد شد. همانگونه که آموزش پزشکی در کنار بیمارستان به تربیت پزشک حاذق کمک میکند، تربیت معلم نیز باید در پیوند مستمر با مدرسه و آموزشوپرورش باشد.
رئیس دانشگاه فرهنگیان خاطرنشان کرد: درخواست تشکیل مدارس وابسته کارورزی با ساختار و شرح وظایف ویژه در همه استانها ارائه شده است. همچنین کارورزی را بهصورت جامعهمحور و با الگوهای جدید دنبال خواهیم کرد و در این مسیر از ظرفیت مدارس بهره میگیریم.
حمیدی از مدیران استانها خواست ستادهای استانی ارزیابی شایستگی را هرچه سریعتر سازماندهی کنند و گفت: جزئیات برنامههای مربوط به پروژه مهر و توسعه کارورزی، پس از نهاییشدن، تنظیم و ابلاغ خواهد شد.
نظر شما