به گزارش گروه دین و اندیشه خبرگزاری شبستان، گاهی پس از گذراندن یک دوره طولانی از تجربههای عاطفی عمیق، تغییر حالوهوای زندگی حیات دل را زندهتر و عطش را بیشتر میکند؛ و این تغییر نه برای فراموش کردن آنچه گذشته، بلکه برای اینکه ذهن و روح فرصت تازهای برای بازیابی و تجربه احساسات متفاوت پیدا کند لازم است. دو ماهی که با معنویت، محبت، همدلی و توجه به ارزشهای انسانی و ماتم بر مصیبات وارده بر اهلبیت(ع) همراه بوده، زمینهای ارزشمند برای آرامش و رشد درونی میباشد و اکنون تغییر فضای فکری و احساسی، فرصتی است برای ادامه همان ماهیت اما با انرژی و طراوتی جدید و در قالبی دیگر.
تجربه مداوم یک حال خاص، حتی اگر برای فرد معنادار و ارزشمند باشد، به مرور میتواند نیاز به تنوع هیجانی و بازتنظیم روانی را بیشتر کند. تغییر حالوهوای زندگی در چنین شرایطی، به معنای کنار گذاشتن احساسات عمیق و تجربههای سابق نیست؛ بلکه به معنای فراهم کردن فرصت برای تجربه آرامش، نشاط، امید، صمیمیت و فعالیتهای تازه است. همانطور که بدن پس از فعالیت به استراحت نیاز دارد، روان نیز برای حفظ تعادل و حفظ علایق، به تنوع و بازیابی احتیاج دارد.
آثار این تغییر و تنوّع در محیط خانواده اهمیت بیشتری پیدا میکند. خانواده زمانی میتواند مأمن عاطفی اعضای خود باشد که در آن فرصت کافی برای مجموع گفتوگو، خندیدن، بازی کردن، دیدار با نزدیکان و تجربه لحظات ساده و آرام نیز وجود داشته باشد. تغییر فضای خانه در کنار حفظ ساختار اصلی آن میتواند به زوجین کمک کند دوباره برای یکدیگر با جذابیت بیشتری وقت بگذارند، والدین را به ارتباط فعالتر با فرزندان نزدیک کند و کودکان را از فضای احساسی خاص به سوی تجربهای جدید ببرد. چنین تغییراتی هرچند شاید کوچک به نظر برسند، اما در کیفیت روابط خانوادگی اثر قابل توجهی دارند.
از همین منظر، میتوان میان «تغییر حال» و «تغییر دل» تفاوت گذاشت. ممکن است پوسته ظاهری زندگی عوض شود، اما محبت و دلبستگی عمیق انسان همچنان باقی بماند و حتی تقویت شود. گاهی فاصله گرفتن از یک فضا و ورود به فضای تازه، امکان میدهد انسان با ذهنی آرامتر و اشتیاقی بیشتر به ارزشهای مورد علاقه خود بازگردد. به همین دلیل، ایجاد فضای جدید از شدت تعلق نهتنها کم نمیکند بلکه چهبسا عطش انسان را برای اُنس، محبت و ارتباطِ عمیقتر افزایش دهد.
قرآن کریم در بیان یک نگاه جامع و متعادل به زندگی میفرماید: «وَابْتَغِ فِیمَا آتَاکَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِیبَکَ مِنَ الدُّنْیَا»؛ «و با آنچه خدا به تو داده، سرای آخرت را بجوی و بهرهات را از دنیا فراموش مکن.» (قصص، ۷۷) این تعبیر، در کنار توجه به افقهای معنوی، انسان را متوجه سهمی میکند که از زندگی روزمره دارد؛ سهمی که میتواند آرامش، خانواده، ارتباط، نشاط، کار و تجربههای سالم انسانی را دربرگیرد. زندگی متعادل قرار نیست انسان را در یک حال عاطفی متوقف کند؛ بلکه به او امکان میدهد میان ابعاد مختلف زندگی حرکت کند و از هرکدام در جای خود بهره ببرد.
تغییر حالوهوای زندگی از نظر روانشناختی میتواند با افزایش احساس انرژی، بهبود تعاملات اجتماعی و آمادگی بیشتر برای انجام مسئولیتها همراه شود. فعالیتهایی مانند پیادهروی، طبیعتگردی، دیدارهای شاد خانوادگی، گفتوگوی صمیمی، سفر کوتاه، پرداختن به علایق شخصی و حتی چند ساعت خنده و سرگرمی، صرفاً تفریحهای حاشیهای نیستند بلکه این فعالیتها میتوانند به تنظیم هیجان و بازیابی توان روانی کمک کنند. بهویژه پس از یک دوره عاطفی طولانی غم و اندوه، بازگشت به این تجربهها میتواند ریتم و روند زندگی را دوباره فعال کند.
کودکان و نوجوانان نیز از این تغییر فضا چهبسا بهره بیشتری را میبرند چراکه رشد عاطفی کامل، بالخصوص برای آنان به تجربه مجموعهای از احساسات نیاز دارد و کودک باید در کنار جدیت و تأمل، فرصت بازی، تحرک، شوخی و تجربههای شادی را نیز داشته باشد. والدینی که فضای خانه را به سمت شادی و نشاط و ارتباط بیشتر میبرند، در واقع بخشی از نیاز روانی فرزندان خود را پاسخ میدهند و به آنها کمک میکنند میان احساسات مختلف، تعادل بیشتری برقرار کنند.
در سطح اجتماعی نیز تغییر حالوهوای عمومی اهمیت زیادی دارد و میتواند به بازگشت تدریجی جامعه به فعالیتهای روزمره، بهبود تعاملات و تجربههای متنوع انسانی کمک کند. جامعهای که فرصت تنوع بهرهمندی از شرایط را دارد، امکان بیشتری برای حفظ انرژی، ارتباط و مشارکت اجتماعی پیدا میکند. پس از یک دوره طولانی و پربار احساسی در محرم و صفر، میتوان فضای تازهای با حفظ اصول برای زندگی ساخت؛ فضایی که در آن آرامش و نشاط، خانواده و ارتباط، مسئولیت و تفریح، و محبت و زندگی روزمره در کنار یکدیگر قرار بگیرند و همین تنوع، زمینه تجربه عمیقتر و آگاهانهتر پیوندهای معنوی و عاطفی را فراهم کند.
لذا در نهایت باید تاکید کرد، تغییر حالوهوای زندگی را نباید فاصله گرفتن از ارزشها و دلبستگیهای عمیق دانست؛ گاهی همین تغییر، فرصتی است برای نفس تازه کردن، بازیابی آرامش و بازگشت با اشتیاقی بیشتر به آنچه برای انسان ارزشمند است. زندگی متعادل، زندگیای است که در آن معنویت، خانواده، نشاط و مسئولیت در کنار هم جریان داشته باشند.
طاهر قلیزاده کارشناس مباحث خانواده و اجتماع