حجتالاسلام والمسلمین «سید روحالله موسوینسب» در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج به روایتی از امام رضا(ع) درباره ویژگیهای مؤمن اشاره و اظهار کرد: در کلام نورانی امام رضا(ع) آمده «انسان مؤمن باید از خداوند، پیامبر اکرم(ص) و امام خود، سنتهایی را بیاموزد و در زندگی به آنها پایبند باشد».
وی گفت: یکی از سنتهایی که انسان باید از خداوند بیاموزد، استغفار و بازگشت به سوی پروردگار است و این مسئله نشاندهنده اهمیت توجه خداوند به حقیقت و حرمت انسان است.
این کارشناس مذهبی به جایگاه والای حرمت و آبروی انسان در آموزههای اسلامی اشاره و بیان کرد: حفظ حرمت انسان به اندازه ای اهمیت دارد که در روایات، بر صیانت از آبروی افراد تأکید فراوان شده که اگر کسی عیبی دارد، باید تا حد امکان آن را پوشاند و از آشکار کردن آن در بین دیگران خودداری کرد؛ چراکه حفظ اسرار و آبروی انسانها از سنتهای الهی است.
حجتالاسلام موسوینسب ادامه داد: در دعای کمیل نیز امیرالمؤمنین(ع) خداوند را با عنوان «یا ستار» میخواند و این تعبیر نشان میدهد که پوشاندن عیوب بندگان و حفظ آبروی آنان، جایگاه ویژهای در فرهنگ دینی دارد، حتی پیامبر اکرم(ص) نیز بر اهمیت حفظ حرمت بندگان تأکید داشتند و در برابر خطاهای آنان، راه بازگشت و اصلاح را باز میگذاشتند.
این کارشناس مذهبی با اشاره به توصیه پیامبر اکرم(ص) درباره نحوه برخورد با خطای دیگران، گفت: اگر کسی مرتکب خطایی شد، انسان باید حتی برای رفتار وی عذری پیدا کند و زمینه گذشت را فراهم آورد؛ نه اینکه به دنبال آشکار کردن خطا و سرزنش او باشد. این نگاه، راهی برای حفظ کرامت انسان و اصلاح روابط اجتماعی است.
وی یکی دیگر از سنتهای مورد تأکید در کلام امام رضا(ع) را الگوگیری از رفتار پیامبر اکرم(ص) با مردم دانست و افزود: پیامبر(ص) اهل مدارا با مردم بود، هیچ انسانی به جز معصومین(ع) از خطا مصون نیست و انسان ممکنالخطاست؛ بنابراین نمیتوان انتظار داشت که همه انسانها بدون خطا باشند و در برخورد با خطاهای دیگران باید اصل مدارا و اصلاح را مورد توجه قرار داد.
حجتالاسلام موسوینسب شیوه رفتار پیامبر اکرم(ص) با مردم عصر جاهلیت را یادآور شد و اظهار کرد: یکی از پرسشهای مهم این است که پیامبر اکرم(ص) چگونه توانست جامعهای گرفتار جاهلیت را به جامعهای با ایمان، اخلاق، ایثار و فداکاری تبدیل کند؟ که یکی از مهمترین عوامل این تحول، اخلاق و مدارا با مردم بود؛ پیامبر(ص) وقتی کسی خطا میکرد، به جای طرد و حذف او، در مسیر اصلاحش گام برمیداشت.
این استاد دانشگاه ادامه داد: حتی در مواردی که افرادی با پیامبر اکرم(ص) دشمنی میکردند و قصد آسیب رساندن به ایشان داشتند، آن حضرت راه بازگشت را نمیبست و با برخورد حکیمانه زمینه هدایت و اصلاح آنان را فراهم میکرد که این سیره نشان میدهد که در منطق اسلام، راه توبه و بازگشت هیچگاه به روی انسان بسته نیست.
وی با اشاره به نمونهای از واقعه کربلا، گفت: حر بن یزید ریاحی در ابتدا در مقابل امام حسین(ع) ایستاد و مسیر حرکت ایشان را محدود کرد، اما در لحظات پایانی بازگشت و امام حسین(ع) نیز او را پذیرفت و این همان مدارا و پذیرش راه بازگشت انسان است.
حجتالاسلام موسوینسب افزود: پیامبر اکرم(ص) با همین روحیه توانست جامعه جاهلی را متحول کند و انسانهایی را تربیت کند که بعدها در راه اسلام از جان و مال خود گذشتند و به ایثار و فداکاری رسیدند که نمونههای این فرهنگ ایثار را در دوران دفاع مقدس نیز مشاهده کردیم؛ جوانانی که برای عبور دیگر رزمندگان از میدانهای مین، جان خود را در معرض خطر قرار میدادند.
این کارشناس مذهبی در ادامه، به جایگاه صبر در آموزههای دینی اشاره و اظهار کرد: خداوند متعال در آخرین آیه سوره آلعمران میفرماید «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ» و این نشان میدهد که صبر مسئلهای ساده و کماهمیت نیست، بلکه یکی از عوامل اساسی حل مشکلات و عبور انسان از سختیهای زندگی است.
وی افزود: وقتی از معصومین(ع) فاصله میگیریم و به زندگی امروز خود نگاه میکنیم، نمونه روشن صبر و بردباری را میتوان در زندگی امام جامعه مشاهده کرد که ایشان در طول سالهای مسئولیت، تهمتها و فشارهای فراوانی را از داخل و خارج تحمل کردند و با وجود همه این دشواریها، هیچگاه از مسیر اخلاق و معنویت خارج نشدند.
حجتالاسلام موسوینسب خاطرنشان کرد: نتیجه این صبر و استقامت، رسیدن نظام مقدس جمهوری اسلامی به مرحلهای از اقتدار است که امروز شاهد آن هستیم که اگر قرار بود رهبر جامعه در برابر هر حادثه و بحران از مسیر اخلاق و حکمت خارج شود و واکنشهای عجولانه و نسنجیده داشته باشد، قطعاً این اقتدار و ثبات شکل نمیگرفت.
این کارشناس مذهبی تفاوت مسئولیتها و جایگاه افراد در جامعه را یادآور شد و گفت: صبر هر انسانی متناسب با مسئولیتی است که بر عهده دارد، فردی که مسئولیت محدودی دارد، به اندازه همان مسئولیت باید صبر و تحمل داشته باشد، اما کسی که مسئولیت هدایت و مدیریت جامعهای با میلیونها انسان را بر عهده میگیرد، طبیعتاً باید از صبر، حلم و بردباری بیشتری برخوردار باشد.
وی ادامه داد: خداوند میفرماید «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ» و این تعبیر نشاندهنده جایگاه ویژه اهل صبر نزد خداوند است، زیرا صبر برای انسان، حلم میآورد و حلم نیز زمینهساز حکمت میشود؛ بنابراین کسی که در برابر حوادث و مشکلات صبر میکند، به تدریج به پختگی و حکمت بیشتری در رفتار و تصمیمگیری دست پیدا خواهد کرد.
حجتالاسلام موسوینسب با اشاره به یکی دیگر از آموزههای امام رضا(ع) درباره ویژگیهای مؤمن، خاطرنشان کرد: همانگونه که انسان باید از خداوند کتمان اسرار، از پیامبر اکرم(ص) مدارا با مردم و از امام، صبر در برابر مشکلات و حوادث را بیاموزد، این سه ویژگی میتواند مسیر زندگی انسان را به سمت عاقبتبهخیری هدایت کند.
این استاد دانشگاه به سیره امام حسن مجتبی(ع) اشاره کرد و گفت: در تاریخ آمده «فردی با بدترین شکل ممکن به امام حسن(ع) توهین کرد، اما حضرت در برابر او واکنش تند نشان نداد، بلکه او را به منزل دعوت کرد، مورد تکریم قرار داد و از مشکلش پرسید، هنگامی که مشخص شد آن فرد گرفتار بدهی است، امام حسن(ع) به او کمک کرد»، این همان صبری است که از پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) به ما رسیده و یکی از عوامل گسترش اسلام و جذب انسانها به مسیر حق بوده است.
وی افزود: اگر صبر و بردباری پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و اهلبیت(ع) وجود نداشت، اسلام نمیتوانست در برابر آن همه دشمنی و فشار به مسیر خود ادامه دهد، زیرا صبر واقعی به معنای عجز و ناتوانی نیست، بلکه نوعی قدرت و ظرفیت بالاست که انسان را در برابر سختیها و مسئولیتهای بزرگ مقاوم میکند.
حجتالاسلام موسوینسب پاداش صبر و مجاهدت در راه خدا را یادآور شد و افزود: انسان ممکن است سالها مجاهدت و صبر کند و خداوند در نهایت پاداشی همچون شهادت به او عطا کند، که در عصر حاضر نیز نمونههای روشنی از افرادی وجود دارند که شاید در ابتدا کسی آنها را نمیشناخت، اما به واسطه اخلاص و ارتباط با خداوند، نام و جایگاهشان در میان مردم ماندگار شد.
این کارشناس مذهبی به روایتی از پیامبر اکرم(ص) اشاره و اظهار کرد: «مَنْ أَصْلَحَ بَیْنَهُ وَبَیْنَ اللَّهِ أَصْلَحَ اللَّهُ بَیْنَهُ وَبَیْنَ النَّاسِ.. هر کس رابطه خود را با خدا اصلاح کند، خداوند رابطه او با مردم را نیز اصلاح خواهد کرد» که این روایت نشان میدهد بسیاری از آثار اجتماعی و حتی جایگاه انسان در بین مردم، ریشه در کیفیت رابطه او با پروردگار دارد.
وی در ادامه با اشاره به حضور و همدلی مردم در صحنههای مختلف، اظهار کرد: آنچه امروز از شکوه حضور مردم و اتحاد و همدلی آنان مشاهده میکنیم، ریشه در اقتدار معنوی و ملی دارد که اگر این حلقههای اتحاد و همدلی تضعیف شود و میدان از حضور مردم خالی بماند، دشمن به سرعت برای تصاحب آن میدان وارد خواهد شد؛ چراکه دشمن همواره در کمین است و برای دور کردن مردم از ارزشهای اسلامی و آرمانهای انقلاب اسلامی سرمایهگذاری میکند.
حجتالاسلام موسوینسب افزود: مردم هوشیار هستند و به خوبی دریافتهاند که میدان نباید خالی بماند و حضور مردم است که به میدانها معنا و زیبایی میبخشد و این حضور گسترده نشان میدهد مردم نسبت به ارزشهایی که برای آن هزینه دادهاند، آگاهی و حساسیت دارند.
این کارشناس مذهبی با بیان اینکه یکی از جلوههای مهم اقتدار جمهوری اسلامی، صبر و استقامت مردم است، تصریح کرد: هنر امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب این بود که مردم را با حقیقت مکتب اسلام آشنا کردند. انقلاب اسلامی نیز از روح حماسی مکتب عاشورا الهام گرفته و همان روحیهای که در حماسه کربلا وجود داشت، در طول سالها در بین مردم زنده نگه داشته شده است.
وی ادامه داد: اگر امروز مردم برای ساعتها در خیابانها و میدانها حضور پیدا میکنند و با وجود سختیها و فشارها صبر و استقامت نشان میدهند، این صبر را باید در مکتب حضرت زینب(س) و صبر حضرت فاطمه زهرا(س) جستوجو کرد، زیرا این مردم تربیتشده مکتبی هستند که پیامبر اکرم(ص) و حضرت زهرا(س) در رأس آن قرار دارند؛ بنابراین صبر آنان یک صبر ظاهری و ساختگی نیست، بلکه ریشه در اعتقاد و باور عمیق دینی دارد.
حجتالاسلام موسوینسب با اشاره به هزینههایی که ملت ایران برای حفظ کشور و نظام اسلامی پرداخت کرده، گفت: مردم میدانند جمهوری اسلامی برای رسیدن به جایگاه امروز خود هزینههای سنگینی داده و چه انسانهای بزرگی، از دانشمندان گرفته تا فرماندهان و رزمندگان، برای حفظ ایران و تمامیت این سرزمین جان خود را تقدیم کردهاند و مردم به خوبی میدانند که شهدا جان دادند تا حتی یک وجب از خاک ایران در اختیار دشمن قرار نگیرد و همین شناخت، مفهوم صبر و استقامت را برای آنان روشن کرده است.
وی خاطرنشان کرد: صبر مردم ایران از اعتقادات دینی آنان جدا نیست و به همین دلیل استمرار پیدا کرده و با حوادث مختلف دچار خلل نمیشود. حتی بسیاری از افرادی که شبها در خیابانها و میدانها حضور پیدا میکنند، از نظر اقتصادی در شرایط مناسبی قرار ندارند، اما همین افراد نیز در حد توان خود برای کمک به برگزاری برنامهها و خدمترسانی به مردم مشارکت میکنند.
این کارشناس مذهبی با اشاره به نمونهای از این ایثارگری، گفت: در یکی از موکبهای شهر یاسوج، خانمی که شرایط اقتصادی مناسبی نداشت، کارت کالابرگ خود را در اختیار موکب قرار داده و گفته بود این سهم من برای کمک به موکب است، شاید از نظر مادی مبلغ آن زیاد نباشد، اما از نظر روحیه ایثار و فداکاری، ارزش بسیار بزرگی دارد؛ زیرا فردی که خودش با مشکلات اقتصادی مواجه است، از بخشی از امکانات محدود خود برای دیگران میگذرد.
حجتالاسلام موسوینسب افزود: چنین رفتارهایی نشان میدهد که صبر و مقاومت مردم تنها یک رفتار اجتماعی نیست، بلکه از اعتقاد آنان سرچشمه میگیرد و وقتی امام جامعه فرمانی میدهد، مردم با تمام توان پای کار میآیند و این روحیه را در دوران دفاع مقدس نیز شاهد بودیم؛ زمانی که حتی برخی خانوادههای کمبضاعت، اندک دارایی خود را برای جبهه تقدیم میکردند.
وی ادامه داد: شاید از نظر مادی، تقدیم چند تخممرغ یا اندک امکانات ارزش اقتصادی زیادی نداشته باشد، اما از نظر پیام و معنای آن، سرمایهای بزرگ است؛ چراکه این رفتار نشان میدهد اگر نیاز باشد، همین انسانها حاضرند بالاتر از مال و دارایی خود، جانشان را نیز در راه کشور و آرمانهایشان تقدیم کنند.
این کارشناس مذهبی ضمن تأکید بر اینکه حضور مردم در صحنه باید با مطالبهگری نیز همراه باشد، اظهار کرد: مردم تنها برای حضور در میدانها و نشان دادن حمایت خود نمیآیند، بلکه در بسیاری از موارد مطالبهگر هستند و از مسئولان میپرسند چه اقداماتی برای حل مشکلات و بهبود شرایط انجام شده؟ که این مطالبهگری نشان میدهد که مردم در صحنه حضور دارند و نسبت به سرنوشت جامعه خود احساس مسئولیت میکنند.
حجتالاسلام موسوینسب به سخنی از امام حسن مجتبی(ع) درباره مفهوم سیاست اشاره کرد و افزود: از آن حضرت درباره معنای سیاست سؤال شد و ایشان فرمودند «سیاستمدار کسی است که حق خدا، حق زندگان و حق مردگان را ادا کند»، بنابراین یکی از مهمترین وظایف مسئولان، توجه به حقوق مردم و رعایت حقالناس است.
وی خاطرنشان کرد: در کنار مردمی که با وجود مشکلات اقتصادی و فشارهای زندگی همچنان در میدان حضور دارند، مسئولان نیز وظیفه دارند دوشادوش آنان حرکت کنند.
این استاد دانشگاه یادآور شد: هرچند که شرایط اقتصادی دشوار است، اما بسیاری از کارها برای کاهش مشکلات مردم و همراهی با آنان امکانپذیر بوده و حداقل انتظار این است که مسئولان در گفتار و رفتار خود، همراه و همدل مردم باشند.
حجتالاسلام موسوینسب با بیان اینکه گاهی یک سخن نسنجیده میتواند موجب ناراحتی و نارضایتی مردم شود، افزود: مسئولان باید در نوع بیان و رفتار خود دقت کنند، مردمی که از صبح تا شب مشغول کار و تلاش هستند و با وجود خستگی، شبانه در میدان حضور پیدا میکنند، شایسته دیده شدن و قدردانی هستند.
وی خاطرنشان کرد: در کنار تلاش برای حل مشکلات مردم، گاهی با یک زبان نرم و برخورد مناسب میتوان بسیاری از دلها را به دست آورد، حتی اگر مسئولی نتواند همه مشکلات را یکباره حل کند، میتواند با رفتار شایسته، گفتار صمیمانه و شنیدن درد دل مردم، بخشی از رنج و نگرانی آنان را کاهش دهد.
این کارشناس مذهبی گفت: اگر انسان سنت الهی را در کتمان اسرار و حفظ آبروی بندگان بیاموزد، از پیامبر اکرم(ص) مدارا با مردم را فراگیرد و از امام نیز صبر و بردباری در سختیها را بیاموزد، نتیجه آن تنها موفقیت در دنیا نیست، بلکه انسان به تقوا، عاقبتبهخیری و سعادت در دنیا و آخرت دست پیدا خواهد کرد.
نظر شما