خبرگزاری شبستان: نشست «اربعین؛ جلوه قدرت نرم در تغییر معادلات جهانی» با حضور جمعی از پژوهشگران و صاحبنظران در کربلای معلی برگزار شد. سخنرانان در این نشست، اربعین را فراتر از یک آیین مذهبی و دارای ظرفیتهای گسترده فرهنگی، اجتماعی و تمدنی برای اثرگذاری بر معادلات جهانی دانستند.
اربعین، حلقه اتصال جذابیت و مسئولیت
احمدعلی محسنزاده، پژوهشگر علوم دینی، در نشست «اربعین؛ جلوه قدرت نرم در تغییر معادلات جهانی» که امروز ۱۰ مرداد به همت کمیته فرهنگی آموزشی ستاد اربعین در کربلای معلی برگزار شد، گفت: اربعین، حلقه اتصال جذابیت و مسئولیت است؛ تمدنی بر مدار آموزههای ناب الهی که میتواند بشریت را از چنگال تمدنهای دروغین و مادی گرایی رها ساخته و به عصر کرامت و عدالت رهنمون سازد.
وی گفت: اربعین حسینی، امسال نیز چون سالهای پیش، فراتر از یک آیین مذهبی، به عنوان پدیدهای جهانی و تمدنساز، نظر اندیشمندان و آزادگان جهان را به خود معطوف داشته است. این همایش عظیم، بر دو رکن اساسی استوار است. یکی بازتاب جذابیتهای معنوی و فرهنگی که آن را به یک مدل تمدنی جایگزین در برابر نظام مصرفگرای غرب بدل ساخته، و دوم، مسئولیت خطیر ادیان توحیدی در قبال پیامهای رهاییبخش آن.
محسن زاده اضافه کرد: آنچه جهان امروز را به سوی اربعین میکشاند، صرفاً شعائر سیاسی نیست، بلکه جذابیت عمیق فرهنگ ایثار در برابر خودخواهی و عدالت در برابر استثمار است. اربعین، عدالت را از یک مفهوم انتزاعی به تجربهای عینی تبدیل کرده و به زبان مشترک فرهنگی در سطح جهانی تبدیل شده است. این جذابیت، فراتر از مرزهای مذهبی، دلها را مجذوب خود می سازد.
وی ادامه داد: اربعین، صرفاً یک رویداد تماشایی نیست، بلکه فراخوانی برای مسئولیتپذیری ادیان توحیدی است. قیام امام حسین(ع)، پیامی جاودان برای تمام عصرها و نسلها دارد. از این رو، رهبران و خواص ادیان توحیدی نمیتوانند در خلوت خود باقی بمانند، بلکه موظفند از این جذابیت معنوی برای رفع بحرانهایی همچون استثمار، سلطهگری و بیعدالتی جهانی بهره گیرند.
مشاور وزیر دادگستری با اشاره به این سخن شهید سید ابراهیم رئیسی که «امام حسین(ع) متعلق به انسانیت است و امروز فضای عالم را فرا گرفته است؛ مذاهب اسلامی و حتی غیرمسلمانان نیز زیر پرچم او گرد میآیند.» از مسئولیت هوشمندانه و همگرایی توحیدی سخن گفت.
وی افزود: در عصری که نگرشهای مادی، بشر را از قلههای انسانیت و قرب الهی دور ساخته، مسئولیت ادیان توحیدی، بهرهگیری از الگوهای اربعینی همچون کرامت انسانی و همبستگی برای ایجاد جبههای جهانی علیه ظلم و استکبار است.
محسن زاده ادامه داد: منظومه فکری رهبر شهید بر این نکته تأکید داشت که پیام اربعین نه با کلام، که با رفتار و اخلاق متعالی به جهان منتقل میشود و این، همان جذابیت فرهنگی نافذی است که باید با نگاهی راهبردی و هوشمندانه در سطح بین الملل تبیین شود. البته جذابیتهای معنوی اربعین، هدف نهایی نیستند، بلکه ابزاری برای تحقق مسئولیت تمدنی ادیان در بازسازی نظم نوین جهانی هستند.
حجت الاسلام عبدالرسول هاجری در نشست اربعین، جلوه قدرت نرم در تغییر معادلات جهانی هم به همت کمیته فرهنگی آموزشی ستاد اربعین در کربلای معلی برگزار شد با اشاره به کارکردهای این آیین در اندیشه اسلامی گفت: پدیده مناسک و آیینهای جمعی، همواره یکی از کهنترین و فراگیرترین مقولههای مورد مطالعه در علوم انسانی بوده است. جامعهشناسان و مردمشناسان جهان، با تأسیس رشتههای تخصصی متعدد، به بررسی این پدیده فرازمانی و فرامکانی پرداختهاند.
وی افزود: آنچه این پدیده را به موضوعی همگانی تبدیل کرده، حضور آن در میان تمام ملتها و اقوام، صرفنظر از مکان و زمان، و نیز مجموعه منظم و رمزآلودی از حرکات و سکنات جمعی است که عصاره و چکیده فرهنگ، ارزشها و باورهای هر قومی را بازتاب میدهد.
این استاد حوزه با اشاره به آیاتی در این زمینه گفت: آیات قرآن نشان میدهد که مناسک، نه تنها پدیدهای همگانی، بلکه ریشه در فطرت و هدایت الهی دارند. از این منظر، اسلام به عنوان کاملترین و آخرین دین الهی، جامعترین و عمیقترین آیینها را در اختیار بشریت نهاده است. نمازهای روزانه، نماز جمعه و مناسک سالانه حج، از حیث تنوع، معنا و عناصر، بینظیر هستند.
وی ادامه داد: در این میان، آیین عظیم اربعین، که تجلیگاه عشق، همبستگی و مقاومت است، جایگاهی ویژه دارد. اربعین، به عنوان یکی از بزرگترین اجتماعات بشری، صرفاً یک حرکت خودجوش مردمی نیست، بلکه نمایشگر تمدنسازی نوین اسلامی و کارآمدی آموزههای وحیانی است.
هاجری افزود: این آیین، دارای کارکردهای متعددی است: در بُعد دینی و معنوی، زمینهساز خودسازی، تهذیب نفس و تقرب به خداوند است. در بُعد اجتماعی، همبستگی، ایثار، نوعدوستی و برابری را میان میلیونها زائر از قومیتها و ملیتهای مختلف به تصویر میکشد. در بُعد سیاسی نیز، اربعین نمایشگر قدرت نرم امت اسلامی و نماد مقابله با ظلم و استکبار است.
وی اضافه کرد: تجربه تاریخی نشان داده است که اهل بیت (ع) در شرایط خفقان و بستهشدن راههای مبارزه مستقیم، با بهرهگیری از آیینهای سوگواری، به حفظ و انتقال ارزشها پرداختند. قیام عاشورا و پیامد آن و اربعین، نه تنها پرچم مبارزه با ظلم را برافراشته نگه داشت، بلکه راهی برای انتقال پیام حق و مقاومت به نسلها و جوامع مختلف گشود.
هاجری افزود: حضور حماسی مردم در راهپیمایی اربعین و حوادث اخیر، ثمره این شجره طیبه و برگرفته از مکتب عاشورا و منویات رهبری است. ایشان با آیندهنگری و هوشمندی، ملت را برای حضور در این سنگر نرم آماده ساختند. مردم تمدنساز ایران اسلامی، در مکتب عاشورا چنان تربیت یافتهاند که شهادت پیشوایان خود را نه پایان راه، که آغازی برای قیامی بزرگتر میدانند.
وی افزود: امروز که جنگ سخت میسر نیست، سرمایهگذاری بر روی آیین اربعین، به عنوان یک جنگ نرم تمامعیار، میتواند علاوه بر تداوم مبارزه با ظلم، پیام اسلام ناب محمدی را به گوش جهانیان برساند و دشمنان را به عقبنشینی وادار سازد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با تاکید بر اینکه فرهنگ به ابرقدرت بیرقیب در معادلات جدید جهان تبدیل شده است، گفت: تحولات سه دهه اخیر اثبات کرده که هیچ عاملی به اندازه فرهنگ توان تحولآفرینی ندارد.
مجید کافی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، در این نشست به تحلیل ابعاد قدرت نرم در اندیشه رهبر انقلاب و نسبت آن با نظریههای غربی پرداخت.
وی با بیان اینکه برای فهم دقیق کلام رهبر شهید انقلاب در حوزه قدرت نرم، شناخت زمینه تاریخی و نظری آن ضروری است، تصریح کرد: همانطور که فهم آیات قرآن وابسته به شناخت شأن نزول آن است، فهم بیانات رهبر شهید در باب قدرت نرم نیز مستلزم درک مفاهیم و بستر گفتمانی آن است. ریشه این بحث به کارهای آیندهپژوهانی مانند «آلوین تافلر» در دهه ۷۰ آمریکا بازمیگردد که معتقد بود جنگهای آینده، نه نظامی و اقتصادی، بلکه اطلاعاتی و دادهمحور خواهند بود؛ مفاهیمی که شباهت زیادی با بحث قدرت نرم دارند.
وی در ادامه افزود: بررسی دقیق بیانات رهبر شهید انقلاب نشان میدهد که ایشان با اشراف بر این نظریهها، نقاط کلیدی و اهداف مشخصی را هدفگیری میکنند. تحولات سه دهه اخیر نیز اثبات کرده که هیچ عاملی به اندازه فرهنگ توان تحولآفرینی در جهان را نداشته است. در همین راستا، نگاه ایشان به امت اسلامی نه یک نگاه صرفاً سیاسی، بلکه نگاهی فرهنگی و مبتنی بر مولفههای قدرت نرم است.
کافی تصریح کرد: رهبر شهید انقلاب دارای یک الگوی ذهنی و پلان مشخص در حوزه قدرت نرم هستند؛ از این رو پژوهشگران و مراکز تحقیقاتی نباید سخنان ایشان را به صورت جملات پراکنده و جزیرهای تحلیل کنند، بلکه باید این الگوی جامع را استخراج کند. این الگو توانایی راهبری آینده جامعه و انقلاب اسلامی را داراست.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در پایان با تاکید بر هدف نهایی قدرت نرم در اندیشه اسلامی گفت: هدف نهایی قدرت نرم در نگاه رهبری، نیل به تمدن نوین اسلامی است. غربیها با نظریهپردازی از یک فکر ساده، مکتب و برنامهریزی آینده میسازند. اندیشه رهبری ظرفیت ریلگذاری برای حداقل یک قرن آینده جامعه ما را دارد و تحقق این مهم نیازمند انجام پژوهشهای دقیق، منظم و استخراج دقیق این الگوی ذهنی است.
مینو اصلانی: جهان تشنه زیست اربعینی است
رئیس کمیته بانوان ستاد فرهنگی اربعین با اشاره به تقابل تمدن اربعین و جهانیسازی غربی گفت: غرب، جهانیسازی را بر پایه فریب دنبال میکند اما اربعین پیشران تمدنی جهانی، مبتنی بر کرامت انسانی، عدالتخواهی و تحکیم خانواده است.
مینو اصلانی 1 با بیان اینکه اربعین عنصر و مؤلفه اصلی تمدن جهانی اسلام است، گفت: مسیر اربعین نشانههایی روشن از جهانیشدن و پذیرش و همدلی میان همه اقوام، ادیان و قومیتها دارد و شاخصهای کلیدی یک تمدن جهانیِ مبتنی بر کرامت انسانی، در این مسیر به ظهور رسیده و تجلی مییابد.
وی با بیان اینکه جهانیسازی غربی بر پایه فریب و تزویر استوار است، افزود: تمدنهای غربی برای جهانیسازی خود برنامههای بلندمدت و الزاماتی در سبک زندگی و سیاستهای اقتصادی تدوین کردهاند، اما تمدن اربعین مبتنی بر عدالتخواهی، کرامت بشر و احترام به جایگاه خانواده است.
اصلانی با اشاره به اقدامات پژوهشی انجامشده در این حوزه خاطرنشان کرد: از زمان شکلگیری کمیته فرهنگی و آموزشی، بالغ بر ۶۰۰ مقاله علمی و پژوهشی پدید آمده است، اما از این پس باید به سمت تدوین «الزامات و روشهای عملی» این جهانیشدن حرکت کنیم.
رئیس کمیته بانوان ستاد فرهنگی اربعین با بیان اینکه عدم تبدیل مفاهیم اربعین به ساختار و دستورالعمل نوعی جاماندگی محسوب میشود، گفت: دانشگاهها و اندیشمندان باید ورود جدی داشته باشند تا سبک زندگی اربعینی که بر پایه ایثار و فداکاری است، به الگویی عملی برای اداره جامعه تبدیل شود.
وی با اشاره به تجربیات زائران خارجی و گرایش آنان به زیست موکبی خاطرنشان کرد: حتی افراد متمول از کشورهای مختلف پس از حضور در اربعین، زندگی ساده موکبی را به جهت معنویت و همدلی آن بر هتلها ترجیح میدهند که این نشاندهنده عطش دنیا برای الگوهای تازه است.
اصلانی در پایان تاکید کرد: جامعه جهانی تشنه حلاوت و شیرینی الگوی اربعین است و ما وظیفه داریم با سرعت، الزامات تئوریک و ساختاری این تمدنسازی را فراهم کنیم.
نظر شما