به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از ستاد خبری کمیته فرهنگی اربعین، میلاد شماخته، در سخنرانی خود درباره یافتههای خود در این پژوهش گفت: «یافته های پژوهشی ام درباره شناسایی چند محور اصلی دارد که در یک مدل فرایندی تربیتی، سیر شکل گیری امید را در بستر اربعین ترسیم می کند. محور اول آن امید متعالی برآمده از پیوند با امام حسین(ع) است.»
وی افزود: «محور دوم امید جمعی است. روایت عاشورا به عنوان کهنه ترین الگوی ایثار، امید جمعی را تجلی داده که این امید ناشی از تجربه های همبستگی و فضای همدلی در پیاده روی است.»
این پژوهشگر روانشناسی از نتایج پژوهش های اربعینی خود گفت: «محور سوم، امید کنشی است که حاصل از اقدامات هر فرد در مسیر پیاده روی اربعین است. این محور هویت فردی در فضای رویش یک امید عاطفی شکل می گیرد که برخاسته از تخلیه هیجانی و دگرگونی معنوی در آیین های جمعی است. این مضامین بر محور یک درد مشترک آغاز می شود و با همدلی فعالانه تداوم میابد و به بازسازی معنا و امید در زندگی زائران منجر می شود. »
وی ادامه داد: «نتیجه گیری پژوهش های ما حاکی از آن است که امید در بستر اربعین نه یک ویژگی فردی ایستا بلکه فرایندی پویا است. چنانکه رابطه ای چند وجهی به وجود می اورد که در دل تجربه جمعی و آیین های مشترک شکل می گیرد و مدل ما می تواند به عنوان الگویی بومی برای ارتقاء امید در جوامع اسلامی در فرهنگ های جمع گرا مورد استفاده قرار گیرد.»
نقش پیادهروی اربعین در تقویت روابط زوجین
این استاد حوزه خانواده افزایش تابآوری رابطه را از دیگر دستاوردهای پیادهروی اربعین برشمرد و گفت: بر اساس نظریه «باربارا فردریکسون»، هیجانات مثبت موجب گسترش ظرفیتهای شناختی و رفتاری افراد میشود؛ از این رو، تجربه مشترک زیارت، توان زوجین را برای تحمل سختیها و مدیریت چالشهای زندگی افزایش میدهد.
وی همچنین از «صمیمیت ارزشی» بهعنوان یکی از مباحث نوین در حوزه زوجدرمانی یاد کرد و افزود: حضور مشترک در اربعین، فرصتی برای همسو شدن نظام ارزشی زن و شوهر و حرکت به سوی اهداف متعالی مشترک است و همین همسویی، رفتارهای سازگارانه را در زندگی مشترک تقویت میکند.
حیدری با تأکید بر اینکه سفر اربعین در کنار فرصتها، چالشهایی مانند خستگی جسمی، تفاوتهای جنسیتی، ناهمسانی انتظارات و فشارهای مسیر را نیز به همراه دارد، تصریح کرد: اگر این سفر بهعنوان یک فعالیت درمانی مشترک مدیریت شود، میتواند به تقویت صمیمیت، افزایش تابآوری و ارتقای مهارت حل مسئله در زوجین منجر شود.
وی با اشاره به روایتی درباره آداب زیارت سیدالشهدا (ع)، گفت: یکی از وظایف زائر، «حُسن الجِوار» و خوشرفتاری با همراهان مسیر است و اگر این همراه، همسر انسان باشد، این رفتار نیک میتواند تجربهای ارزشمند در تحکیم روابط خانوادگی ایجاد کند.
اربعین ظرفیتی کمنظیر برای پژوهش در حوزه تابآوری و سلامت روان
حجتالاسلام رضا مهکام، مؤسس مؤسسه یاوران سلامت روان، در نشست «اربعین، خانواده و سلامت روان» که به همت کمیته فرهنگی آموزشی ستاد اربعین در کربلای معلی برگزار شد با اشاره به آثار روانشناختی زیارت اربعین اظهار کرد: از لحظهای که فرد تصمیم میگیرد راهی این سفر شود، فرآیند امید در او شکل میگیرد؛ از آماده کردن گذرنامه و برنامهریزی سفر گرفته تا حرکت به سمت کربلا، همه این مراحل با افزایش امید همراه است.
وی با اشاره به تجربه اعضای گروه «یاوران سلامت روان» در سالهای گذشته افزود: هر سال افرادی که امکان حضور در اربعین را ندارند، با انتشار اخبار اعزام زائران، حسرت، آرزو و دعا برای توفیق زیارت را ابراز میکنند که این موضوع نشاندهنده نقش امید در این سفر معنوی است.
مهکام ادامه داد: شب گذشته هنگامی که همراه جمعی از همکاران، گنبد و گلدستههای حرم امام حسین (ع) را مشاهده کردیم، احساس ویژهای به ما دست داد؛ احساسی که بیانگر تحقق امید و رسیدن به مقصدی معنوی بود.
وی با بیان اینکه اربعین میتواند موضوع پژوهشهای متعدد روانشناختی باشد، گفت: در حوزه امید میتوان مقالات مفصلی تدوین کرد و حتی از «سبک زندگی امیدوارانه» سخن گفت. همچنین اربعین ظرفیت بالایی برای مطالعه تابآوری انسان در شرایط مختلف دارد.
این روانشناس با اشاره به برخی تجربههای زائران اظهار کرد: بسیاری از افراد در این سفر با وجود شرایط سخت، آرامش عمیقی را تجربه میکنند؛ بهگونهای که فردی که در خانه با بیخوابی دستوپنجه نرم میکند، در فضای اربعین خواب آرامی را تجربه میکند. این مسئله تنها ناشی از خستگی نیست، بلکه نشان میدهد انسان بهتدریج تابآوری بیشتری در برابر شرایط مختلف پیدا میکند.
وی افزود: علاوه بر این، میتوان درباره ویژگیهای شخصیتی افرادی که تابآوری بیشتری در این سفر دارند نیز پژوهش کرد و بررسی کرد که چرا برخی افراد در شرایط مشابه دچار تعارض میشوند و برخی دیگر با آرامش بیشتری با مشکلات کنار میآیند.
مهکام با اشاره به ظرفیتهای درمانی محیط اربعین گفت: افرادی که دچار وسواس هستند، گاهی بدون اجرای مستقیم تکنیکهای درمانی، در فضای این سفر با نوعی مواجهه طبیعی روبهرو میشوند و بهتدریج میآموزند بدون برخی رفتارهای وسواسگونه نیز زندگی کنند.
وی از مواجهه مشاوران با بحرانهای روانی زائران خبر داد و افزود: روز گذشته در یکی از موکبها فردی با افکار خودکشی و سابقه اقدام به خودکشی شناسایی شد که نیازمند مداخله فوری بود.
مؤسس مؤسسه یاوران سلامت روان ادامه داد: در سالهای گذشته نیز افرادی با هدف پایان دادن به زندگی خود به کربلا آمده بودند، اما با مداخله مشاوران مستقر در موکب حضرت فاطمه زهرا (س)، از بحران خارج شدند و پس از بازگشت به ایران روند درمان آنان ادامه یافت.
وی با اشاره به تجربه استقرار روانشناسان در کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در کربلا گفت: طی چهار سال متوالی، روانشناسان مستقر در این مرکز به زائرانی که دچار بحرانهایی مانند گم شدن، سرقت مدارک و پول، حملات روانی یا اختلالات حاد شده بودند، خدمات تخصصی ارائه کردند.
مهکام خانواده را یکی از محورهای مهم مطالعات اربعین دانست و گفت: لازم است بررسی شود چرا برخی خانوادهها بهصورت جمعی در این سفر حضور پیدا میکنند، اما در برخی موارد، اعضای خانواده هر کدام بهتنهایی راهی اربعین میشوند.
وی تأکید کرد: اگرچه در برخی موارد شرایط شغلی یا مأموریتهای کاری دلیل این موضوع است اما در بسیاری از موارد این مسئله میتواند بازتابی از سبک زندگی خانواده باشد و نیازمند مطالعه و تحلیل علمی است تا راهکارهایی برای تقویت حضور خانوادگی در این سفر معنوی ارائه شود.
نظر شما